Η τριήμερη επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Λευκωσία ολοκληρώνεται σήμερα με την κοινή συνάντησή του με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν.
Στόχος της επίσκεψης, της πρώτης (απερχόμενου) γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί μετά το 2010, είναι να επανεργοποιήσει τη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, κάτι που ενδέχεται να υπερβεί τη θητεία του, η οποία ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους.
Η επιστροφή στις διαπραγματεύσεις απαιτεί συμφωνία ή τουλάχιστον σύγκλιση σε ορισμένες βασικές πτυχές του Κυπριακού και οπωσδήποτε προϋποθέτει τη διεξαγωγή μιας επιτυχημένης άτυπης –διευρυμένης ή πενταμερούς– συνάντησης, πρωτοβουλία που δεν έχει ανακοινωθεί ακόμα.
Χθες, ο κ. Γκουτέρες πραγματοποίησε διακριτές συναντήσεις, αρχικά με τον κ. Χριστοδουλίδη στο Προεδρικό Μέγαρο και στη συνέχεια με τον κ. Ερχιουρμάν στην κατεχόμενη Λευκωσία. Η μετάβασή του στο κατεχόμενο τμήμα της πρωτεύουσας προξένησε αλγεινές εντυπώσεις, αν και είχε επαναληφθεί και από τον προκάτοχό του. Το βράδυ της Τρίτης ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ αναμενόταν να δειπνήσει με τους δύο ηγέτες.
Συγκρατημένη αισιοδοξία
«Είμαστε πολύ χαρούμενοι που σας έχουμε μαζί μας. Η παρουσία σας αποτελεί ακόμη μία σαφή ένδειξη της δέσμευσής σας για επίλυση του Κυπριακού στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», υπογράμμισε ο κ. Χριστοδουλίδης κατά την έναρξη της συνάντησής του με τον κ. Γκουτέρες, σημειώνοντας παράλληλα την ανάγκη για «καλά νέα στην Κύπρο» αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.
Από την πλευρά του, ο ΓΓ του ΟΗΕ υποστήριξε ότι η παρουσία του στο νησί συνιστά «μια επίσκεψη αλληλεγγύης προς τον λαό της Κύπρου και για να δείξω την ισχυρή μου δέσμευση στο να διασφαλίσω ότι θα καταφέρουμε επιτέλους να βρούμε μια λύση στο Κυπριακό». Και προσέθεσε ότι «φυσικά, αυτό εξαρτάται από τους ίδιους τους Κυπρίους, ενώ και οι εγγυήτριες δυνάμεις έχουν να διαδραματίσουν τον ρόλο τους, αλλά θα κάνω ό,τι μπορώ για να υποστηρίξω τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους σε αυτήν την πολύ σημαντική στιγμή».
Μετά τη συνάντησή του και με τον κ. Ερχιουρμάν, ο κ. Γκουτέρες επανέλαβε την αλληλεγγύη του με τον λαό της Κύπρου και την εμπλοκή του για την εξεύρεση μιας λύσης καθώς και την ανάπτυξη ΜΟΕ «με τρόπο που να είναι επωφελής για τους ανθρώπους της Κύπρου και στις δύο πλευρές», χαρακτηρίζοντας δε και τις δύο συναντήσεις εποικοδομητικές.
Ο ΓΓ του ΟΗΕ συνοδευόταν από την αναπληρώτρια γενική γραμματέα για Πολιτικές και Ειρηνευτικές Υποθέσεις, Ρόζμαρι ντι Κάρλο, καθώς και την προσωπική απεσταλμένη του για την Κύπρο, Μαρία Ανχελα Ολγκίν. Η τελευταία προ ημερών επισκέφθηκε την Τουρκία, όπου συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Η τουρκική στάση και οι επιδιώξεις της Αγκυρας
Η τουρκική θέση περί της διχοτομικής «λύσης» των δύο κρατών στο Κυπριακό παραμένει αμετάβλητη. Ταυτόχρονα η Αγκυρα επιδιώκει να αποκομίσει οφέλη που άπτονται των ευρωτουρκικών σχέσεων (εισδοχή σε χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE, αναβάθμιση της τελωνειακής σχέσης της με την ΕΕ, κατάργηση των θεωρήσεων εισόδου για τους Τούρκους πολίτες στην Ενωση) προκειμένου να δώσει το πράσινο φως για την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό.
Η «διάθεση» της Αγκυρας αποτυπώθηκε και στον τουρκικό Τύπο, στον οποίο η επίσκεψη Γκουτέρες περιγραφόταν ως μια κρίσιμη διπλωματική αποστολή, που όμως δεν αναμένεται να φέρει κάποιο νέο σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού. Στο πλαίσιο αυτό, «Χουριέτ» και «Σαμπάχ» τόνιζαν ότι η Αγκυρα δεν μεταβάλλει τη θέση της και εξακολουθεί να προβάλλει ως μοναδική ρεαλιστική επιλογή τη λύση «δύο κρατών».
Ζητούμενο η ειλικρίνεια
«Στόχος παραμένει η σύγκληση μιας άτυπης, διευρυμένης διάσκεψης, η οποία θα αποτελέσει το εφαλτήριο προς την πορεία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Ευελπιστούμε αυτή η ειλικρινής πολιτική βούληση να επιδειχθεί από όλα τα μέρη για να μπορέσει να υπάρξει εκείνη η κινητικότητα στο Κυπριακό», υπογράμμισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, χαρακτηρίζοντας «ουσιαστική και ειλικρινή» τη συζήτηση Χριστοδουλίδη-Γκουτέρες.
Σύμφωνα με τον κ. Λετυμπιώτη, ο Κύπριος πρόεδρος, κατά τη συνάντηση του με τον ΓΓ του ΟΗΕ, περιέγραψε τον οδικό χάρτη για τα επόμενα βήματα της τρέχουσας κινητικότητας.
Μάλιστα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επέρριψε έμμεσα ευθύνες στην Τουρκία για την αδιαλλαξία της, καλώντας την να ευθυγραμμιστεί με τη διεθνή νομιμότητα και με μια λύση στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα η οποία «θα επιτυγχάνει την εναρμόνιση μαζί με τις τέσσερις βασικές ελευθερίες της ΕΕ».
Στην κυπριακή κυβέρνηση αντιλαμβάνονται ότι η εμπλοκή της ΕΕ στο Κυπριακό έχει καταστήσει σαφή τη διασύνδεση της προόδου στις ευρωτουρκικές σχέσεις με την πρόοδο στην επίλυση του προβλήματος. Τούτο συνεπάγεται ότι η Λευκωσία μπορεί να βρεθεί ενώπιον πιέσεων από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να προβεί σε υποχωρήσεις, σε δεύτερο χρόνο, σε περίπτωση προόδου των συνομιλιών.
