Την πρόθεση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να συγκαλέσει μια νέα άτυπη διευρυμένη συνάντηση για το Κυπριακό χαιρέτισαν Αθήνα και Λευκωσία, με την Αγκυρα να επιμένει ότι δεν υπάρχει «κοινό έδαφος» για την επίλυση.
Την ίδια ώρα, κατόπιν επιδίωξης της κυπριακής κυβέρνησης, η εμπλοκή της ΕΕ στα του Κυπριακού βαθαίνει αισθητά, μια εξέλιξη που η Αθήνα δεν βλέπει απαραίτητα με ζέση.
Ολοκληρώνοντας την τριήμερη επίσκεψή του, χθες, ο κ. Γκουτέρες πραγματοποίησε κοινή συνάντηση με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν.
Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά τη συνάντηση, αναφέρθηκε στην ανάληψη μιας ακόμα πρωτοβουλίας του για το Κυπριακό.
Η πρωτοβουλία Γκουτέρες και η προετοιμασία των 5+1
«Με βάση τις συζητήσεις μας για τα επόμενα βήματα, αποφάσισα ότι θα συγκαλέσω νέα συνάντηση σε σύνθεση 5+1, έπειτα από επαρκή προετοιμασία όσον αφορά την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, τη μεθοδολογία και την ουσία, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί», υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ.
Όπως είπε, οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις –ήτοι Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία– έδωσαν το πράσινο φως για μια νέα συνάντηση «αλλά με την κατάλληλη προετοιμασία».
Τι σημαίνει αυτό; «Προετοιμασία στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (MOE), προετοιμασία στη μεθοδολογία και προετοιμασία στην ουσία, ώστε να μην έχουμε άλλες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτέλεσμα. Θέλω μια επιτυχημένη συνάντηση 5+1, που θα ανοίξει τον δρόμο για την επίτευξη λύσης. Θα εργαστούμε μαζί όσο πιο γρήγορα και όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται», προσέθεσε ο κ. Γκουτέρες, δίχως να δώσει κάποιο χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της συνάντησης.
Σημειωτέον ότι η θητεία του ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026.
Η αποτίμηση Χριστοδουλίδη και η ευρωπαϊκή εμπλοκή
Από την πλευρά του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι η σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης δεν ήταν δεδομένη πριν έρθει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ στην Κύπρο.
Η αποστροφή του Κύπριου προέδρου αφορά την Αγκυρα, η οποία –κατά πληροφορίες– έδωσε την έγκριση για τη διεξαγωγή μιας νέας διευρυμένης συνάντησης στην επικοινωνία του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τον κ. Γκουτέρες, μια μέρα πριν από την άφιξη του δεύτερου στην Κύπρο.
Ο κ. Χριστοδουλίδης σταχυολόγησε τα «θετικά» δεδομένα από την επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο: τη δέσμευση του γενικού γραμματέα στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Κυπριακό, τη διατήρηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου που επιτεύχθηκε στο Κραν Μοντανά, τη σύγκληση νέας συνάντησης καθώς και την εμπλοκή της ΕΕ.
Ο Κύπριος πρόεδρος τα περιέγραψε ως «θετική εξέλιξη» αλλά όχι ως «προαπαιτούμενο» για τη σύγκληση της άτυπης διευρυμένης.
«Το σημαντικό είναι ότι συζητήθηκαν, για πρώτη φορά θα τολμήσω να πω από το Κραν Μοντανά, η ουσία του Κυπριακού, συγκεκριμένα θέματα, οι συγκλίσεις, για αυτό έκανε και αναφορά στο Κραν Μοντανά ο γγ, εκεί επικεντρώθηκε η ουσία της συζήτησης», σημείωσε ο ίδιος.
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή εμπλοκή στο Κυπριακό, αυτή θα έχει δύο κατευθύνσεις.
Η μία θα σχετίζεται με τις διαπραγματεύσεις και συγκεκριμένα με τα θέματα στα οποία δεν υπάρχουν συγκλίσεις. Μάλιστα, αναμένεται να συσταθεί μια ευρωπαϊκή νομική ομάδα που θα στηρίζει τον νέο ειδικό εκπρόσωπο της Κομισιόν για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, σε αυτήν την πτυχή. Η έτερη θα αφορά τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Έχει ενδιαφέρον η αναφορά Χριστοδουλίδη ότι η Λευκωσία ευθύς εξαρχής από την έναρξη της διακυβέρνησής του, επεδίωξε την ευρωπαϊκή εμπλοκή στο Κυπριακό. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Φίτο μεταβαίνει στην Κύπρο την Παρασκευή, όπου θα συναντηθεί με τους κ. Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν.
Οι αντιδράσεις Αθήνας και Άγκυρας
«Η Ελλάδα, σε σύμπνοια με την Κυπριακή Δημοκρατία και αναγνωρίζοντας τη σημασία διατήρησης της δυναμικής που έχει διαμορφωθεί για το Κυπριακό, τα τελευταία δύο και πλέον έτη, παραμένει σε ετοιμότητα να συμβάλει εποικοδομητικά για μια επιτυχημένη άτυπη συνάντηση, ενθαρρύνοντας κάθε προσπάθεια και πρωτοβουλία οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ως απαραίτητης συνθήκης για την επανέναρξη των συνομιλιών», σημείωσε σε ανακοίνωσή του το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.
«Αξιοποιούμε την ευκαιρία για να επιστήσουμε άλλη μια φορά την προσοχή στο γεγονός ότι τα μοντέλα λύσης που έχουν δοκιμαστεί και εξαντληθεί εδώ και δεκαετίες ανήκουν στο παρελθόν», υποστήριξαν από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, κατηγορώντας την Κυπριακή Δημοκρατία ότι με τη δήθεν αδιάλλακτη στάση και τις ενέργειές της «επηρεάζει αρνητικά και την περιφερειακή ασφάλεια».
Τέλος, επεσήμαναν ότι μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση «μπορεί να επιτευχθεί μόνο με βάση τις πραγματικότητες στο νησί».
