Νέο «φρένο» στην πρόοδο προς μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου βάζουν ΗΠΑ και Ιράν.
Προσωρινή παράταση της εκεχειρίας, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και δέσμευση για οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, ακόμη και στον Λίβανο, περιλαμβάνει, σύμφωνα με πληροφορίες του CBS News, το υπό διαμόρφωση σχέδιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με κεντρικό άξονα το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη σταδιακή άρση κυρώσεων υπό όρους συμμόρφωσης.
Δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι με γνώση των εν εξελίξει διπλωματικών επαφών επιβεβαίωσαν στο CBS News ότι, υπό την προϋπόθεση έγκρισης από το Ιράν, οι όροι του σχεδίου μνημονίου κατανόησης περιλαμβάνουν:
- Παράταση κατά 60 ημέρες της ισχύουσας εκεχειρίας.
- Το Ιράν να ανοίξει άμεσα τα Στενά του Ορμούζ και να λάβει μέτρα ώστε η ναυσιπλοΐα να επανέλθει στις προπολεμικές συνθήκες εντός 30 ημερών.
- Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους, να δηλώσουν ότι όλες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε κάθε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, τερματίζονται άμεσα και οριστικά. Παράλληλα, θα δεσμευτούν ότι δεν θα ξεκινήσουν πόλεμο μεταξύ τους και ότι θα απέχουν από απειλές ή χρήση βίας.
- Το Ιράν να επαναβεβαιώσει ότι δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικά όπλα.
- Το Ιράν να συμφωνήσει ότι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου θα απομακρυνθεί μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί από τις δύο πλευρές.
- Τα ζητήματα που αφορούν τα δεσμευμένα οικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και τις κυρώσεις κατά του καθεστώτος θα εξεταστούν με βάση τη συμμόρφωση της Τεχεράνης στα παραπάνω σημεία.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης επιβεβαίωσε ουσιαστικά όλα τα παραπάνω σημεία στο CBS News την Κυριακή, με εξαίρεση τη δήλωση περί οριστικού τερματισμού όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε κάθε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και την 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας.
Πυρηνικά και κυρώσεις μπλοκάρουν τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Νέο «φρένο» στην πρόοδο προς μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου βάζουν Τεχεράνη και Ουάσιγκτον σκληραίνοντας τη στάση τους όσον αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τις οικονομικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.
Όπως μεταδίδει η Wall Street Journal, η επιβράδυνση αυτή ήρθε μετά από ένα Σαββατοκύριακο κατά το οποίο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης διαβεβαίωναν ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά, μόνο για να δηλώσει τελικά ο ίδιος ο Τραμπ πως δεν προτίθεται να επισπεύσει μια συμφωνία που δεν θεωρεί σωστή.
Συμφωνία χωρίς πραγματικό αποτέλεσμα
Μετά τις πρώτες πληροφορίες περί επικείμενης συμφωνίας, ο Τραμπ δέχθηκε έντονη κριτική από πιο σκληροπυρηνικά στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, τα οποία εκφράζουν φόβους ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη χαλάρωση της οικονομικής πίεσης προς το ιρανικό καθεστώς, χωρίς όμως να περιορίσει ουσιαστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Η συμφωνία με το Ιράν είτε θα είναι μεγάλη και ουσιαστική είτε δεν θα υπάρξει καθόλου συμφωνία», ανέφερε ο Τραμπ νωρίς το πρωί της Δευτέρας μέσω του truth social, επιτιθέμενος στους επικριτές του, τόσο από τους Ρεπουμπλικανούς όσο και από τους Δημοκρατικούς, υποστηρίζοντας ότι δεν γνωρίζουν τίποτα για τις διαπραγματεύσεις.
Οι δύο πλευρές εργάζονται προς ένα μνημόνιο κατανόησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάπαυση των εχθροπραξιών και σε σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ για διάστημα 30 ημερών, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για μια δεύτερη φάση συνομιλιών που θα αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της αμερικανικής κυβέρνησης, η άρση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την πρόοδο αυτών των διαπραγματεύσεων.
Τι ζητούν ο δυο πλευρές
Η Ουάσινγκτον ζητά από την Τεχεράνη σαφέστερες δεσμεύσεις εξαρχής για το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ οι Ιρανοί διαπραγματευτές πιέζουν για συγκεκριμένες εγγυήσεις σχετικά με την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι το Ιράν ενδέχεται να εξασφαλίσει πρώτα την άρση των οικονομικών κυρώσεων και στη συνέχεια να καθυστερήσει σκόπιμα τις συνομιλίες για τα πυρηνικά.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι έχει υπάρξει πρόοδος σε αρκετά ζητήματα, ωστόσο ξεκαθάρισε πως συμφωνία δεν επίκειται άμεσα.
Στο Κατάρ μετέβησαν ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σε μια προσπάθεια να ξεπεραστούν τα βασικά σημεία διαφωνίας.
Η πίεση για επίτευξη συμφωνίας είναι ισχυρή και από τις δύο πλευρές. Ο Τραμπ επιδιώκει να τερματίσει έναν πόλεμο που αποδεικνύεται εξαιρετικά αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ και έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των καυσίμων, επιβαρύνοντας τους καταναλωτές. Το Ιράν, από την πλευρά του, αναζητά οικονομική ανάσα, καθώς ο πόλεμος και ο αμερικανικός αποκλεισμός επιδείνωσαν μια ήδη βαθιά οικονομική κρίση.
Οι χώρες του Κόλπου στηρίζουν σε γενικές γραμμές τις προσπάθειες για συμφωνία, αν και ανησυχούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να αποσυρθούν χωρίς να έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως οι ανησυχίες ασφαλείας που προέκυψαν από τις επιθέσεις του Ιράν στην περιοχή κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Πιέζουν οι χώρες του Κόλπου
Σύμφωνα με διαμεσολαβητές, αραβικές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πιέζουν ώστε να συμπεριληφθεί σαφής ρήτρα που θα διασφαλίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Μέχρι στιγμής, το Ιράν έχει συμφωνήσει να μην επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία όσο διαρκούν οι συνομιλίες, ωστόσο εξακολουθεί να διεκδικεί ρόλο στη διαχείριση του στρατηγικού περάσματος, ακόμη και με πιθανή επιβολή τελών ή παροχή υπηρεσιών προστασίας.
Ανησυχία από το Ισραήλ
Το Ισραήλ παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, φοβούμενο ότι μια αμερικανική συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει την οικονομική και στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις δυνατότητες αντίδρασής του, ειδικά απέναντι στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Την ίδια ώρα, παραμένει ασαφές ποιος λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις στην Τεχεράνη, καθώς ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε έχει τοποθετηθεί από τον Μάρτιο, κάτι που δημιουργεί επιπλέον αβεβαιότητα για την έκβαση των συνομιλιών.
