Διαπραγματευτές από ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε προσχέδιο 60 ημερών για τα Στενά του Ορμούζ, με την τελική έγκριση να εκκρεμεί από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Σε κρίσιμη καμπή φαίνεται να εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, καθώς σύμφωνα με διεθνή ρεπορτάζ οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε ένα προκαταρκτικό πλαίσιο συμφωνίας διάρκειας 60 ημερών που αφορά τη σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ και την επανεκκίνηση συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, με τις τελικές εξελίξεις να εξαρτώνται πλέον από την πολιτική έγκριση της αμερικανικής ηγεσίας και ειδικότερα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που καθιστά την παρούσα φάση ιδιαίτερα ρευστή και καθοριστική για την επόμενη ημέρα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για ένα μνημόνιο κατανόησης διάρκειας 60 ημερών με σκοπό την παράταση της κατάπαυσης του πυρός και την έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, όπως αναφέρει το ERTnews.gr, αλλά ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη δώσει την τελική του έγκριση, όπως ανέφεραν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.
Το πλαίσιο μνημονίου κατανόησης
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης θα αποτελούσε τη σημαντικότερη διπλωματική πρόοδο από την έναρξη του πολέμου, αλλά μία τελική συμφωνία που θα ανταποκρίνεται στις πυρηνικές απαιτήσεις του Τραμπ θα απαιτούσε ακόμη περαιτέρω εντατικές διαπραγματεύσεις.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι όροι είχαν συμφωνηθεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι την Τρίτη, αλλά και οι δύο πλευρές έπρεπε ακόμη να λάβουν την έγκριση των ανώτατων ηγετικών στελεχών τους. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι οι Ιρανοί επανήλθαν αργότερα και δήλωσαν ότι είχαν λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις και ήταν έτοιμοι να υπογράψουν, κάτι που όμως δεν έχει επιβεβαιωθεί από την Τεχεράνη.
Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ενημέρωσαν τον Τραμπ για τις λεπτομέρειες της τελικής συμφωνίας και ο ίδιος ζήτησε να του δοθούν μερικές ημέρες για να το σκεφτεί. «Ο πρόεδρος μετέφερε στους μεσολαβητές ότι θέλει μερικές ημέρες για να το σκεφτεί», δήλωσε ο ένας Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.
Όσον αφορά το τι περιλαμβάνει η συμφωνία, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το μνημόνιο κατανόησης διάρκειας 60 ημερών ορίζει ότι η ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είναι «χωρίς περιορισμούς». Ο ένας Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι αυτό σημαίνει απουσία τελών και παρενοχλήσεων και ότι το Ιράν θα πρέπει να απομακρύνει όλες τις νάρκες από τα Στενά εντός 30 ημερών.
Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθεί επίσης, αλλά αυτό θα συμβεί αναλογικά με την αποκατάσταση της εμπορικής ναυτιλίας, δήλωσε αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Το μνημόνιο κατανόησης περιλαμβάνει επίσης τη δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, δήλωσαν οι αξιωματούχοι. Θα ορίζει επίσης ότι τα πρώτα θέματα που θα διαπραγματευτούν κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών θα είναι ο τρόπος διάθεσης του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και ο τρόπος αντιμετώπισης του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. Οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν να συζητήσουν την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.
Το μνημόνιο θα προβλέπει επίσης τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ένα ζήτημα για το οποίο ο Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν τουλάχιστον μία τεταμένη συζήτηση.
Το μνημόνιο θα περιλαμβάνει επίσης συζήτηση σχετικά με έναν μηχανισμό που θα βοηθήσει το Ιράν να αρχίσει να λαμβάνει εμπορεύματα και ανθρωπιστική βοήθεια.
Ο ένας Αμερικανός αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι το Ιράν έχει πλέον την ευκαιρία να απελευθερώσει την οικονομία του και ότι «υπάρχουν άτομα στο καθεστώς τους που κατανοούν ότι πρόκειται για μια ευκαιρία να ακολουθήσουν μια διαφορετική κατεύθυνση», προσθέτοντας: «Θα διαπιστώσουμε κατά τη διάρκεια των 60ήμερων διαπραγματεύσεων αν αυτό ισχύει».
Οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι δεν θα υπάρξουν παράπλευρες συμφωνίες ή μυστικές ρήτρες σχετικά με την άρση των κυρώσεων ή τη μεταφορά κεφαλαίων στο Ιράν. «Όσο περισσότερο είναι διατεθειμένοι να δώσουν οι Ιρανοί, τόσο περισσότερα θα πάρουν», είπε ο ένας αξιωματούχος.
Οι δύο αξιωματούχοι των ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι οι Ιρανοί είχαν δώσει προφορικές δεσμεύσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σχετικά με την προθυμία τους να κάνουν παραχωρήσεις στον πυρηνικό τομέα, αλλά «δεν θα το ξέρουμε μέχρι να βρεθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, γι’ αυτό και θέλουμε να συνάψουμε αυτό το μνημόνιο κατανόησης Συνεργασίας. Φέρνει και τις δύο πλευρές στο τραπέζι για να διαπραγματευτούν απευθείας».
Το μνημόνιο κατανόησης αναφέρεται επίσης στην προώθηση της «περιφερειακής ειρήνης», και η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει να διεξαγάγει συζητήσεις σχετικά με την υποστήριξη του Ιράν προς περιφερειακούς αντιπροσώπους, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.
Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ακόμα ότι αν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων κατέστη σαφές ότι το Ιράν δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο πυρηνικό ζήτημα, ο Τραμπ θα έχει όλες τις επιλογές στο τραπέζι — οικονομικές και στρατιωτικές και προσέθεσαν ότι η απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων που έχουν αποσταλεί στην περιοχή εξαρτάται από την τελική συμφωνία.
Ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του πίστευαν ότι ήταν κοντά σε συμφωνία αρκετές φορές σε προηγούμενα στάδια του πολέμου, αλλά καμία δεν υλοποιήθηκε.
Τι ανέφεραν τα ιρανικά ΜΜΕ για το μνημόνιο κατανόησης
Υπενθυμίζεται ότι χθες, Τετάρτη (27/5), η κρατική τηλεόραση του Ιράν ανέφερε ότι η Τεχεράνη είχε λάβει ένα προσχέδιο ενός αρχικού ανεπίσημου πλαισίου για μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Το συγκεκριμένο προσχέδιο είναι παρόμοιο με αυτό που αναφέρεται στο δημοσίευμα του Axios και περιλαμβάνει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ και την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή του Κόλπου.
Το ρεπορτάζ επικαλέστηκε αυτό που περιέγραψε ως προσχέδιο ενός ενδεχόμενου μνημονίου κατανόησης, αλλά ανέφερε ότι το κείμενο «δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί».
Ειδικότερα, το προσχέδιο περιλαμβάνει την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη θα επιτρέψει την επανέναρξη της εμπορικής διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατιωτικά πλοία δεν θα καλύπτονται από το προσχέδιο συμφωνίας για το Ορμούζ, καθώς την κυκλοφορία των πλοίων θα διαχειρίζεται το Ιράν σε συντονισμό με το Ομάν.
Το σχέδιο αναφέρει ότι το Ιράν θα συνεχίσει να διαχειρίζεται τις ναυτιλιακές διαδρομές, να επιθεωρεί τα πλοία και να επιβάλλει τέλη εξυπηρέτησης στα πλοία — μέτρα που έχουν επιβληθεί μόνο μετά τον πόλεμο.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δεσμευτεί να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν και να σταματήσουν να παρενοχλούν τα πλοία που διέρχονται προς ή από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε η κρατική τηλεόραση.
Οι δεσμεύσεις του Ιράν δεν θα ισχύουν για στρατιωτικά πλοία και η Τεχεράνη δεν είχε συμφωνήσει «να ανοίξει ξανά τα Στενά χωρίς όρους», πρόσθεσε.
Όσον αφορά την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή, το σχέδιο ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον είχε δώσει «δέσμευση προς την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν σχετικά με το θέμα αυτό».
Η κρατική τηλεόραση πρόσθεσε ότι παρέμενε ασαφές εάν η δέσμευση αφορούσε μόνο τις δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου, ή εάν περιλάμβανε επίσης τις προϋπάρχουσες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στον Κόλπο.
Τονίστηκε επίσης ότι το πλαίσιο δεν είναι ακόμη οριστικό και ότι το Ιράν δεν θα προχωρήσει χωρίς «απτή επιβεβαίωση».
Προσέθεσε ότι, εάν επιτευχθεί τελική συμφωνία εντός 60 ημερών, αυτή θα μπορούσε να εγκριθεί ως δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Εάν οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν σε τελική συμφωνία κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών, η συμφωνία αυτή αναμένεται να εγκριθεί με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», προσθέτει.
Πάντως ο Λευκός Οίκος είχε διαψεύσει το δημοσίευμα της ιρανικής τηλεόρασης χαρακτηρίζοντάς το «μύθευμα».
