Έρευνα του γερμανικού κέντρου CeMAS εντόπισε 72 λογαριασμούς στο TikTok, που είχαν αναρτήσει χιλιάδες βίντεο με ψευδείς ισχυρισμούς για την πολιτική της κυβέρνησης Μερτς.
Μια κατασκευασμένη καταγγελία εναντίον ενός υποψηφίου... Ενα βίντεο με τον λογότυπο γνωστού τηλεοπτικού δικτύου που το δίκτυο δεν παρήγαγε ποτέ... Δεκάδες λογαριασμοί, που αναπαράγουν την ίδια «είδηση», ώσπου η διάψευση να φτάσει καθυστερημένα...
Αυτή είναι η εκλογική παρέμβαση που καταγράφουν ερευνητές και γερμανικές αρχές: Μια επιχείρηση φθοράς της εμπιστοσύνης στην ενημέρωση και τη δημοκρατική διαδικασία. Η Μόσχα κατηγορείται ότι επιχειρεί να επηρεάσει τις εκλογές στα γερμανικά κρατίδια, αλλά ο στόχος της δεν εξαντλείται σε μία κάλπη.
Τα πλαστά βίντεο
Η απειλή απέκτησε συγκεκριμένη μορφή με αφορμή τις αναμετρήσεις στα κρατίδια της Σαξονίας-Ανχαλτ, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο. Σύμφωνα με ανάλυση του Ερευνητικού Ινστιτούτου Ειρήνης της Φραγκφούρτης, το PRIF, από το καλοκαίρι κυκλοφορούν πλαστά βίντεο, που μιμούνται την εικόνα μεγάλων γερμανικών μέσων και αποδίδουν σε τοπικούς υποψήφιους ανύπαρκτα σκάνδαλα.
Η προσοχή δεν περιορίζεται πλέον στους πολιτικούς της πρώτης γραμμής, αλλά στο στόχαστρο μπαίνουν και πρόσωπα λιγότερο γνωστά, που έχουν μικρότερη δυνατότητα να αποκρούσουν αμέσως μια οργανωμένη επίθεση.
Η τεχνική της παραπληροφόρησης
Η τεχνική είναι ύπουλη ακριβώς επειδή πατά πάνω στην αξιοπιστία άλλων. Ο θεατής βλέπει ένα γνώριμο λογότυπο, μια δήθεν δημοσιογραφική αποκάλυψη και ένα υλικό, που εξαπλώνεται γρήγορα. Πριν προλάβει να ελέγξει την προέλευσή του, έχει ήδη σχηματίσει την όποια εντύπωση.
Το PRIF συνδέει πολλές τέτοιες ενέργειες με την επιχείρηση «Ματριόσκα», την οποία οι γερμανικές υπηρεσίες αποδίδουν σε ρωσικά δίκτυα επιρροής. Στις εκστρατείες αυτές η τεχνητή νοημοσύνη μειώνει το κόστος κατασκευής περιεχομένου, ενώ οι αυτοματοποιημένοι λογαριασμοί αυξάνουν την ταχύτητα διασποράς του.
Η περίπτωση του Ερικ Στερ
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ερικ Στερ, υποψηφίου της Αριστεράς στη Σαξονία-Ανχαλτ. Πλαστά βίντεο τον παρουσίαζαν ως εμπλεκόμενο σε βαρύτατα, ανυπόστατα σκάνδαλα.
Η επιλογή ενός τοπικού υποψηφίου δείχνει τη μετατόπιση της τακτικής: Αντί για ένα μεγάλο ψέμα, που θα ελεγχθεί αμέσως από όλους, πολλές μικρότερες επιθέσεις εκεί όπου η δυνατότητα άμεσης δημοσιογραφικής επαλήθευσης είναι περιορισμένη. Ακόμη κι όταν καταρρέει μια τέτοια καταγγελία, έχει ήδη πετύχει να επιβάλει στον στοχοποιημένο πολιτικό μια απολογία για κάτι που δεν έκανε.
Το περιεχόμενο των ψευδών ιστοριών
Το περιεχόμενο, όμως, είναι εξίσου αποκαλυπτικό με την τεχνολογία. Οι ψευδείς ιστορίες καλλιεργούν την αντίθεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας, παρουσιάζουν το Βερολίνο ως εχθρικό προς τους πολίτες του και επιχειρούν να μετατρέψουν τη βοήθεια προς την Ουκρανία σε σύμβολο οικονομικής εγκατάλειψης των Γερμανών.
Δεν χρειάζεται να επινοήσουν από το μηδέν τη δυσαρέσκεια για τις τιμές, τη μετανάστευση ή την κυβερνητική πολιτική. Αρκεί να πάρουν υπαρκτές ανησυχίες, να τις φορτίσουν με κατασκευασμένα «στοιχεία» και να τις στρέψουν προς το συμπέρασμα που εξυπηρετεί τη ρωσική στρατηγική, ότι δηλαδή η Γερμανία πληρώνει ακριβά επειδή αντιστέκεται στη Μόσχα.
Η έρευνα του CeMAS
Ερευνα του γερμανικού κέντρου CeMAS εντόπισε 72 λογαριασμούς στο TikTok, που είχαν αναρτήσει χιλιάδες βίντεο με ψευδείς ισχυρισμούς για την πολιτική της κυβέρνησης Μερτς. Σε αυτά εμφανίζονταν συχνά φιλορωσικά μηνύματα και ευνοϊκές αναφορές στο AfD.
Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν, ωστόσο, ότι τα στοιχεία τους δεν αρκούν για να αποδώσουν οριστικά όλους αυτούς τους λογαριασμούς στη Μόσχα. Η διάκριση έχει σημασία, άλλο η τεκμηριωμένη ύπαρξη δικτύων παραπληροφόρησης και άλλο η απόδειξη της ταυτότητας κάθε εντολέα τους. Εξίσου ατεκμηρίωτο θα ήταν να αποδώσει κανείς την άνοδο του AfD αποκλειστικά σε ρωσική παρέμβαση. Η εκλογική δυσαρέσκεια έχει υπαρκτές αιτίες, τις οποίες τα παραδοσιακά κόμματα οφείλουν να αντιμετωπίσουν.
Το στρατηγικό κέρδος της Μόσχας
Αυτό δεν κάνει την παρέμβαση λιγότερο επικίνδυνη. Για τη Μόσχα, ακόμη και χωρίς αλλοίωση του εκλογικού αποτελέσματος, μια Γερμανία βαθιά διχασμένη είναι στρατηγικό κέρδος.
Μια κυβέρνηση που αμφισβητείται διαρκώς στο εσωτερικό δυσκολεύεται περισσότερο να στηρίξει την Ουκρανία, να επενδύσει στην ευρωπαϊκή άμυνα και να ηγηθεί, μαζί με τη Γαλλία, μιας σταθερής ευρωπαϊκής απάντησης στη ρωσική επιθετικότητα. Το αποτέλεσμα των εκλογικών αναμετρήσεων θα κρίνει τους τοπικούς συσχετισμούς και θα αυξήσει ή θα μειώσει την πίεση στον καγκελάριο. Δεν θα αποδείξει από μόνο του πόσο επηρέασαν τους ψηφοφόρους οι πλαστές ειδήσεις.
Η δοκιμασία για τη Γερμανία
Η πραγματική δοκιμασία για τη Γερμανία αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η καταμέτρηση. Να προστατεύσει την ελεύθερη επιλογή των πολιτών της χωρίς να βαφτίζει κάθε αντίθετη ψήφο προϊόν ξένης χειραγώγησης. Και να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές αγωνίες, που δίνουν σε μια ξένη επιχείρηση επιρροής χώρο να αναπτυχθεί.
Η Μόσχα δεν χρειάζεται να γράψει το εκλογικό αποτέλεσμα. Της αρκεί να πείσει όσο περισσότερους Γερμανούς γίνεται ότι δεν μπορούν πια να εμπιστευτούν ούτε τις ειδήσεις, ούτε τους θεσμούς της χώρας τους, ούτε ο ένας τον άλλον!
