Οι καπνοί από τους καμένους κάδους, τα πυρπολημένα αυτοκίνητα και τις σπασμένες βιτρίνες καταστημάτων σε Παρίσι, Λυών και Μασσαλία μπορεί να είναι η πρώτη εικόνα της πολιτικής κρίσης στη Γαλλία.
Πίσω, όμως, από αυτήν εξελίσσεται ένα πανευρωπαϊκό κοινωνικό ντόμινο, με το ένα κομμάτι να πέφτει μετά το άλλο. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι ότι λειτουργεί σαν… παριζιάνικο καφέ όπου συναντιούνται ανοιχτά και χωρίς αναστολές η Ακροαριστερά της βίας, της καταστροφής, του μίσους και του χάους με την Ακροδεξιά της ανελευθερίας, του περισσότερου και μεγαλύτερου αστυνομικού κράτους, των λιγότερων κοινωνικών δικαιωμάτων, της σκληρής και βίαιης καταστολής.
Μιας ιδεολογίας που δίνει λόγο μόνο στο ακραίο ακροατήριό της, όπως έχει γίνει και άλλες φορές στην Ιστορία, και οι κοινωνίες που το καλλιέργησαν χωρίς να το αντιλαμβάνονται, το μετάνιωσαν πολύ πικρά.
Η αμηχανία Μακρόν και η μετωπική σύγκρουση Μελανσόν
Μόλις έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, το πολιτικό σκηνικό στη Γαλλία βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους αποσύνθεσης, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν παρακολουθεί αμήχανος τις συνέπειες μιας διακυβέρνησης που επί χρόνια αγνόησε τις κοινωνικές ισορροπίες. Και αυτό είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αψηφήσει κανείς.
Σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η ριζοσπαστική Αριστερά υπό τον Ζαν-Λικ Μελανσόν και την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) επέλεξε μια στρατηγική μετωπικής σύγκρουσης, κοινοβουλευτικών προσκομμάτων και άκρατης στήριξης των κινητοποιήσεων στους δρόμους. Ωστόσο, αυτή η στάση λειτούργησε ως το απόλυτο πολιτικό δώρο για τους αντιπάλους της.
Η άρνηση της LFI να καταδικάσει απερίφραστα τα βίαια επεισόδια και τις λεηλασίες επέτρεψε στα συντηρητικά και δεξιά κόμματα να σταθούν απέναντι στις καταστροφές καθώς έβλεπαν μέσα στις στάχτες κομματικά οφέλη. Η λεγόμενη «εργαλειοποίηση» που ουδεμία σχέση έχει με τις πραγματικές αιτίες της έκφρασης των κοινωνικών διαμαρτυριών και της δυσαρέσκειας.
Χαρακτηριστική ήταν δε η δήλωση του προέδρου της γαλλικής Γερουσίας, Ζεράρ Λαρσέ, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ανυπότακτη Γαλλία φέρει τεράστια ευθύνη για τη ρητορική μίσους και άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να τεθεί εκτός νόμου.
Ρήγματα στην Αριστερά, πολιτικά κέρδη για Λεπέν και Μπαρντελά
Παράλληλα, οι τριβές εντός της αριστερής συμμαχίας είναι έντονες. Ο νεοεκλεγείς επικεφαλής των Σοσιαλιστών για τις προεδρικές εκλογές, δημοσιογράφος και σκηνοθέτης, Ραφαέλ Γκλικσμάν, σημείωσε ότι η τακτική του Μελανσόν λειτουργεί στην πράξη ως δεκανίκι της Ακροδεξιάς. Την ίδια ώρα ο γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ολιβιέ Φορ, τόνισε την ανάγκη να μην ακυρώνονται τα αιτήματα των εργαζομένων εξαιτίας της πολιτικής εκμετάλλευσης των επεισοδίων.
Από την άλλη, η Μαρίν Λεπέν και ο Ζορντάν Μπαρντελά δρέπουν τους καρπούς της πολυετούς στρατηγικής αποδαιμονοποίησης της Εθνικής Συσπείρωσης (Rassemblement National), του κόμματος που ίδρυσε ο πατέρας της Λεπέν.
Και τι ακριβώς συμβαίνει στην πραγματικότητα που η Αριστερά δεν θέλει ή δεν μπορεί ή δεν έχει τα εργαλεία να δει και να αντιμετωπίσει; Ενώ η Αριστερά ταυτίζεται στη δημόσια σφαίρα με την αναταραχή, η Ακροδεξιά υιοθετεί μια εικόνα κοινοβουλευτικής πειθαρχίας, σοβαρότητας και προσήλωσης στην τάξη. Αυτή η αντίθεση προσελκύει συντηρητικούς και αναποφάσιστους ψηφοφόρους που αναζητούν ασφάλεια και σταθερότητα.
Ιταλία: Η Μελόνι απαντά με στρατιώτες και αυστηρότερα μέτρα
Η δυναμική αυτή ξεπερνά τα σύνορα της Γαλλίας. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι αξιοποιεί την εικόνα του χάους στη Γαλλία για να δικαιολογήσει τη σκληρή ατζέντα καταστολής που υιοθέτησε πριν από 48 ώρες.
Ο υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροζέτο, ανακοίνωσε την αποστολή επιπλέον 500 στρατιωτών στο Μιλάνο για την επιχείρηση «Ασφαλείς Δρόμοι», ενώ ζήτησε ακόμη και να περάσουν ορισμένες αστυνομικές αρμοδιότητες στην ευθύνη του στρατιωτικού προσωπικού. Η πρόταση αυτή προσέκρουσε στην άρνηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Σέρτζιο Ματαρέλα.
Επιπλέον, η ιταλική κυβέρνηση προώθησε νομοθετικό διάταγμα που προβλέπει:
- Την προληπτική προσαγωγή ανηλίκων πριν από διαδηλώσεις.
- Την επέκταση της αυτόφωρης σύλληψης έως και 48 ώρες μετά τα επεισόδια.
- Την υποχρέωση των γονέων να καλύπτουν το κόστος των ζημιών που προκαλούν τα παιδιά τους σε δημόσια και ιδιωτική περιουσία.
Όταν η σύγκρουση τροφοδοτεί το δόγμα «νόμος και τάξη»
Η τακτική της οξείας σύγκρουσης από την πλευρά της ριζοσπαστικής Αριστεράς αποδεικνύεται αυτοκαταστροφική. Αντί να λειτουργεί δημιουργικά στο πλαίσιο του δυτικοευρωπαϊκού κοινοβουλευτισμού ή στο πλαίσιο της καταγγελίας της βίας και των καταστροφών, τροφοδοτεί τον φόβο και νομιμοποιεί το δόγμα «νόμος και τάξη» σε ολόκληρη την Ευρώπη, στρώνοντας το χαλί στην Ακροδεξιά.
Αυτό δεν είναι ιδεολόγημα των φιλελεύθερων πολιτικών, όπως εκφράζεται από αριστερούς διανοούμενους και πολιτικούς. Είναι ιστορικό συμπέρασμα. Όπως το γράφει ο Τίμοθι Σνάιντερ στο «Περί ελευθερίας» (εκδόσεις Παπαδόπουλος, 2025): «Η ελευθερία δεν είναι απλώς η απουσία του κακού, αλλά η παρουσία του καλού». Κάτι ανάλογο ισχύει και για τη Δημοκρατία στην Ευρώπη.
