Οι πρόσφατες αναφορές του Αλέξη Τσίπρα, μέσω του περιβόητου Ινστιτούτου του, στα ζητήματα ενέργειας επαναφέρει μνήμες από τις πιο σκοτεινές και δύσκολες περιόδους στην ιστορία της ΔΕΗ.
Ο άνθρωπος που ως αρχηγός της αντιπολίτευσης (2009-2015) κατήγγελλε το «ξεπούλημα» της επιχείρησης, ήρθε ως πρωθυπουργός και υπέγραψε τελικά τα χειρότερα μέτρα, που την αποδυνάμωσαν οικονομικά. Τώρα, στην υποτιθέμενη βελτιωμένη «έκδοση» που έφερε το περίφημο rebranding, προτείνει ξανά μη κοστολογημένες παρεμβάσεις, χωρίς σχέδιο και αναφορά στο πώς θα τις αντέξει η ίδια η ΔΕΗ.
Συγκεκριμένα, ενώ η πρόταση για «ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας» και για μείωση των λογαριασμών κατά 30%-40% παρουσιάζεται ως κοινωνική πολιτική, στην πραγματικότητα –σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη και ανθρώπους της αγοράς– θυμίζει το μοντέλο λαϊκισμού που την περίοδο 2015-2019 οδήγησε τη ΔΕΗ στα όρια της κατάρρευσης.
Κούφιες υποσχέσεις
Θυμίζουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε τη διακυβέρνηση με σημαία τη σωτηρία της ΔΕΗ. Ο Αλέξης Τσίπρας αναφερόμενος στη «μικρή ΔΕΗ» μιλούσε τότε για «εθνικό έγκλημα» και δεσμευόταν ότι δεν θα επιτρέψει την πώληση μονάδων και υποδομών. Υποσχόταν φθηνότερο ρεύμα, ισχυρό δημόσιο έλεγχο και μια ΔΕΗ «μοχλό ανάπτυξης». Λίγους μήνες αργότερα όμως, μετά την υπογραφή του τρίτου μνημονίου, η κυβέρνηση Τσίπρα εφάρμοζε ακριβώς όσα κατήγγελλε. Η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση εκείνης της περιόδου ήταν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε από το «κανένα λιγνιτικό εργοστάσιο δεν πωλείται» στην υποχρεωτική πώληση λιγνιτικών μονάδων, από το «καμία αποκρατικοποίηση» στη μεταφορά περιουσιακών στοιχείων στο Υπερταμείο και από τη ρητορική περί «δημόσιας ΔΕΗ» στις δημοπρασίες ΝΟΜΕ, μέσω των οποίων η επιχείρηση υποχρεώθηκε να πουλά ενέργεια σε ανταγωνιστές κάτω από το κόστος.
Με μια λέξη... Ξεπούλημα. Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά: Το 2014 η ΔΕΗ εμφάνιζε κέρδη περίπου 90 εκατ. ευρώ. Μέσα σε λίγα χρόνια η εικόνα είχε αντιστραφεί πλήρως. Το 2018 οι ζημιές άγγιξαν τα 903,8 εκατ. ευρώ, ενώ το 2019 η εταιρεία βρέθηκε με καθαρές ζημιές περίπου 1,7 δισ. ευρώ. Οι ορκωτοί ελεγκτές είχαν ήδη προειδοποιήσει για σοβαρό κίνδυνο βιωσιμότητας, ενώ η αγορά μιλούσε ανοιχτά για ενδεχόμενο οικονομικής κατάρρευσης. Σπατάλες, κακοδιοίκηση, εργολαβίες με αδρά αμοιβή και απευθείας αναθέσεις, εξαγορές γραφείων ενέργειας στα γειτονικά Σκόπια, εταιρεία του Ζάεφ για να κάνει το δημοψήφισμα πριν από τη Συμφωνία των Πρεσπών, συνδιοίκηση με επίορκους συνδικαλιστές.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές εκτοξεύονταν, η χρηματιστηριακή της αξία κατέρρεε και η επιχείρηση αδυνατούσε να επενδύσει σε δίκτυα και σύγχρονες ενεργειακές υποδομές. Το κόστος των λιγνιτικών μονάδων γινόταν ασφυκτικό, ενώ οι υποχρεωτικές δημοπρασίες ηλεκτρικής ενέργειας επιβάρυναν περαιτέρω τα οικονομικά αποτελέσματα. Με λίγα λόγια, όλα αυτά που ο Αλέξης Τσίπρας είχε καταγγείλει ως «επαναστάτης», αλλά πλέον ήταν έτοιμος για το ξεπούλημα και τη χρεοκοπία της μεγαλύτερης βιομηχανίας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Στελέχη της σημερινής διοίκησης έχουν επανειλημμένα περιγράψει ως οριακή την κατάσταση που παρέλαβαν. Ο Γιώργος Στάσσης είχε δηλώσει ότι το πρώτο εξάμηνο του 2019 ήταν «μία από τις πιο δύσκολες περιόδους στην ιστορία της ΔΕΗ». Στην αγορά ενέργειας πολλοί θεωρούν ακόμη και σήμερα ότι η επιχείρηση σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Αυτό ακριβώς κάνει ακόμη πιο επιθετική την κριτική απέναντι στις νέες παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα.
Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός «θέλει να ολοκληρώσει το έγκλημα της χρεοκοπίας της ΔΕΗ», επαναφέροντας μοντέλα κρατικών παρεμβάσεων χωρίς χρηματοδοτικό υπόβαθρο και χωρίς επαφή με τη σημερινή πραγματικότητα της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν αρκετά τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, που όταν το 2019 ανέλαβαν τη διακυβέρνηση της χώρας, ήθελαν να οδηγήσουν σε Εξεταστική Επιτροπή για να αποδοθούν ευθύνες για τη χρεοκοπία της ΔΕΗ. Επικράτησε όμως η άποψη… ας πάει και το παλιάμπελο, αφού σώθηκε. Λάθος; Τώρα αποδεικνύεται ότι ίσως θα έπρεπε να έχουμε ακούσει στη Βουλή τους υπευθύνους, γιατί ξαναέβγαλαν γλώσσα…
Ψάχνει για κορόιδα
Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος των νέων υποσχέσεων. Η ίδια η ΔΕΗ; Ο κρατικός προϋπολογισμός; Οι φορολογούμενοι; Το Ινστιτούτο Τσίπρα δεν δίνει απαντήσεις. Προτείνει μεγάλες μειώσεις στους λογαριασμούς χωρίς να εξηγεί το δημοσιονομικό βάρος ή τις επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά. Και αυτό ακριβώς θυμίζει σε πολλούς την περίοδο πριν από το 2015: Μεγάλες υποσχέσεις, επιθετική ρητορική, καταγγελίες για «ξεπούλημα» και τελικά μια πολιτική διαδρομή που οδήγησε τη μεγαλύτερη ενεργειακή επιχείρηση της χώρας σε ιστορικές ζημιές και σε κατάσταση οικονομικής ασφυξίας.
Ωστόσο, η σημερινή ΔΕΗ, παρά τις δυσκολίες της ενεργειακής κρίσης, εμφανίζει πλέον διαφορετική εικόνα. Επεκτείνεται στις ΑΠΕ, επενδύει στην αποθήκευση ενέργειας, αναπτύσσει διεθνή παρουσία και προσελκύει ξένους επενδυτές και αναλυτές. Γι’ αυτό στην κυβέρνηση θεωρούν ότι οι νέες παρεμβάσεις Τσίπρα δεν αποτελούν κοινωνική πρόταση, αλλά επιστροφή σε μια εποχή που λίγο έλειψε να τινάξει στον αέρα τη ΔΕΗ και μαζί την ενεργειακή σταθερότητα της χώρας.
