Ενώ ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να φιλοτεχνήσει το προφίλ του ώριμου ηγέτη, η ίδια η πραγματικότητα και η επικαιρότητα φαίνεται να αναδεικνύουν τις αντιφάσεις της στρατηγικής του.
Η οποία στρατηγική πατά μεταξύ της επιλεκτικής αυτοκριτικής και της απόλυτης άρνησης απέναντι στα σκοτεινά σημεία της διακυβέρνησής του.
Το πρόσφατο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ για την περίοδο της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων στάθηκε η αφορμή για να αναζωπυρωθεί μια συζήτηση που πολλοί στον ΣΥΡΙΖΑ και στην Αριστερά θα ήθελαν να είχε κλείσει οριστικά. Και η άρνηση του Αλέξη Τσίπρα να τοποθετηθεί ή να παραχωρήσει συνέντευξη δεν πέρασε απαρατήρητη.
Ανοιχτά μέτωπα
Για τους πολιτικούς παρατηρητές, αυτή η σιωπή έχει ξεχωριστή σημειολογία, καθώς έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την παρουσία του σε πρόσφατο συνέδριο του ιδίου μιντιακού ομίλου, όπου ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίστηκε διατεθειμένος να κάνει αυτοκριτική για ηχηρά ατοπήματα, όπως η διαχείριση της σκευωρίας Novartis και το φιάσκο των τηλεοπτικών αδειών.
Αυτή η τακτική του «α λα καρτ» απολογισμού δημιουργεί την αίσθηση ενός πολιτικού που επιλέγει να παραδεχθεί μόνο όσα θεωρεί ο ίδιος ότι έχουν ήδη «καεί» στη συνείδηση της κοινής γνώμης, προκειμένου να διασώσει το όποιο κύρος του για τα μείζονα. Όμως, το πρώτο εξάμηνο του 2015, το τρίτο μνημόνιο και η Συμφωνία των Πρεσπών παραμένουν πληγές που δεν κλείνουν με… αποχή από τη δημοσιογραφική έρευνα.
Όταν ο κ. Τσίπρας αισθάνεται ότι το πολιτικό timing τον ευνοεί, εμφανίζεται ως ο ανανεωτής της Αριστεράς που διδάσκεται από τα λάθη του. Όταν όμως η κριτική γίνεται διεισδυτική και αγγίζει τις δομικές αστοχίες της περιόδου 2015-2019, τότε η ρητορική του επιστρέφει στις παλιές, γνώριμες ατραπούς, δηλαδή την επίθεση κατά των δημοσιογράφων και των ερευνητών που τολμούν να καταγράψουν τα γεγονότα.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο σε αυτήν την προσπάθεια επαναδιατύπωσης της ιστορίας αποτελεί η Συμφωνία των Πρεσπών, την οποία ο πρώην πρωθυπουργός παρουσιάζει ως πράξη εθνικής ευθύνης που αναβάθμισε το κύρος της χώρας διεθνώς. Ωστόσο, η πραγματικότητα στο εσωτερικό παραμένει διαφορετική, με τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών να εξακολουθεί να θεωρεί τη συμφωνία ζημιογόνα και ως υποχώρηση που πλήγωσε το εθνικό αίσθημα που δεν έλαβε ποτέ τη λαϊκή νομιμοποίηση που απαιτούσε.
Το γεγονός ότι ο Αλέξης Τσίπρας, ένας πολιτικός που οικοδόμησε την καριέρα του πάνω στο αντιμνημονιακό μένος, επιλέγει να βαφτίζει λαϊκισμό τη δυσαρέσκεια, είναι τουλάχιστον οξύμωρο.
Εξάλλου, η στάση του απέναντι στα μνημόνια παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι της όποιας προσπάθειάς του για επιστροφή. Η μετάβαση από τις υποσχέσεις για σκίσιμο των μνημονίων στην υπογραφή του τρίτου και σκληρότερου εξ αυτών, είναι μια ιστορική στροφή που δεν μπορεί να ξεπλυθεί με επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Το ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ, όπως και τα διάφορα βιβλία και κείμενα που έχουν γραφτεί για εκείνη την περίοδο, αναδεικνύουν τις ερασιτεχνικές διαπραγματεύσεις, τις εσωτερικές συγκρούσεις και το κόστος που κλήθηκε να πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος.
Η αντίδραση του κ. Τσίπρα σε αυτές τις καταγραφές είναι συνήθως απαξιωτική. Καταφέρεται εναντίον όσων συγγράφουν την ιστορία της διακυβέρνησής του, κατηγορώντας τους για μεροληψία, την ίδια στιγμή που ο ίδιος αρνείται να δώσει τις δικές του απαντήσεις στα δύσκολα ερωτήματα. Η πολιτική επιβίωση του Αλέξη Τσίπρα βασίστηκε για χρόνια στην ικανότητά του να ελίσσεται.
Όμως, η επιλεκτική μνήμη, όπως και η όποια αυτοκριτική χωρίς την ειλικρινή παραδοχή των λαθών, είναι κακός σύμβουλος για κάποιον που φιλοδοξεί να επιστρέψει στο πολιτικό προσκήνιο με όρους σοβαρότητας. Έτσι η εικόνα του παραμένει πολιτικά ημιτελής και αναξιόπιστη.
Καθόλου τυχαίο
Οι παρατηρητές επισημαίνουν ότι η άρνηση συμμετοχής στο ντοκιμαντέρ δεν ήταν μια τυχαία επιλογή, αλλά μια προσπάθεια να αποφευχθεί η σύγκρουση με το είδωλο που ο ίδιος έχει κατασκευάσει για τον εαυτό του. Ένα είδωλο που δεν αντέχει τις λεπτομέρειες των κλειστών δωματίων των Βρυξελλών ή τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις για το όνομα της γειτονικής χώρας.
Όσο ο πρώην πρωθυπουργός επιλέγει να επιτίθεται στους λειτουργούς της ενημέρωσης αντί να απαντά στην ουσία της κριτικής, τόσο θα ενισχύεται η πεποίθηση ότι η «μετάλλαξή» του είναι καθαρά επιφανειακή. Στο τέλος της ημέρας, η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τους πρωταγωνιστές, αλλά και από εκείνους που έχουν το θάρρος να ερευνήσουν τις σκιές της.
Τα μνημόνια και οι Πρέσπες είναι πλέον εγγεγραμμένα στο συλλογικό ασυνείδητο των Ελλήνων, και καμία επικοινωνιακή αντεπίθεση δεν μπορεί να αλλάξει το γεγονός ότι θυμούνται πολύ καλά τις υποσχέσεις που δόθηκαν και την πραγματικότητα που τελικά επιβλήθηκε.
Η σιωπή μπορεί να προσφέρει προσωρινή ασφάλεια, αλλά η ιστορική κρίση είναι μια διαδικασία που δεν επιδέχεται σιωπητήρια. Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να το αντιλαμβάνεται, γι’ αυτό και η νευρικότητα απέναντι στη δημοσιογραφική έρευνα παραμένει ο πιο πιστός του σύντροφος.
