Δηλώσεις, καταγγελίες και ανακοινώσεις με υψηλούς τόνους για τη διεθνή κατάσταση, αλλά ελάχιστη διάθεση να συζητηθεί το ίδιο το καθεστώς της Τεχεράνης.
Ξαφνική ευαισθησία στους δρόμους για το Ιράν από τους γνωστούς επαγγελματίες διαδηλωτές της Αριστεράς, την ώρα που επί χρόνια σιωπούσαν μπροστά στα εγκλήματα του θεοκρατικού καθεστώτος των μουλάδων.
Δεν χρειάστηκε πολύ. Μια στρατιωτική επίθεση, λίγες εικόνες από την Τεχεράνη και αμέσως ενεργοποιήθηκαν τα γνωστά αντανακλαστικά του ελληνικού «κινήματος». Πανό, ανακοινώσεις, διαδηλώσεις και δηλώσεις από επαγγελματίες ακτιβιστές, κόμματα της Αριστεράς και μικρές οργανώσεις που εμφανίζονται κάθε φορά που η Δύση βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης.
Ξαφνικά όλοι θυμήθηκαν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν. Ξαφνικά η αγωνία για τον λαό της χώρας έγινε πρώτο θέμα σε ανακοινώσεις κομμάτων και σε πανό διαδηλώσεων. Το ερώτημα όμως είναι απλό και μάλλον άβολο: Πού ήταν όλοι αυτοί τα προηγούμενα χρόνια;
Πού ήταν όταν το καθεστώς των μουλάδων καταδίωκε γυναίκες επειδή δεν φορούσαν σωστά τη μαντίλα; Πού ήταν όταν κρεμούσαν πολίτες σε γερανούς στις πλατείες; Πού ήταν όταν φοιτητικές εξεγέρσεις πνίγονταν στο αίμα από τους περίφημους Φρουρούς της Επανάστασης; Η απάντηση είναι γνωστή. Απλώς δεν τους απασχολούσε ιδιαίτερα...
Για να κατανοήσει κανείς την αντίφαση, αρκεί να θυμηθεί την ιστορία του σύγχρονου Ιράν. Μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και την επικράτηση του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, η χώρα μετατράπηκε σε ένα αυστηρό θεοκρατικό καθεστώς. Η εξουσία συγκεντρώθηκε σε θρησκευτικούς ηγέτες, τα πολιτικά κόμματα περιορίστηκαν δραματικά και η κοινωνία μπήκε σε ένα πλαίσιο αυστηρού ελέγχου.
Στη δεκαετία του 1980 χιλιάδες πολιτικοί αντίπαλοι εκτελέστηκαν. Το 1988, μάλιστα, καταγράφηκε μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές του καθεστώτος, όταν χιλιάδες κρατούμενοι εκτελέστηκαν μαζικά στις φυλακές της χώρας. Τα επόμενα χρόνια το σκηνικό δεν άλλαξε ουσιαστικά. Οι φοιτητικές εξεγέρσεις του 1999 και του 2009 καταπνίγηκαν με βία. Δημοσιογράφοι φυλακίστηκαν. Πολίτες εκτελέστηκαν δημόσια.
Και πιο πρόσφατα, το 2022, ο θάνατος της Μαχσά Αμινί προκάλεσε ένα κύμα διαδηλώσεων που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα. Οι αρχές απάντησαν με σκληρή καταστολή. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και χιλιάδες συνελήφθησαν. Όλα αυτά δεν είναι μυστικά. Είναι καταγεγραμμένα γεγονότα. Κι όμως, για πολλούς από τους σημερινούς διαδηλωτές στην Ελλάδα, αυτά τα γεγονότα δεν αποτέλεσαν ποτέ λόγο κινητοποίησης.
Για την ιστορία, η Αμινί συνελήφθη από την Aστυνομία Ηθών, υποτίθεται ότι θα μεταφερόταν στο κέντρο κράτησης για ένα μάθημα σχετικά με το χιτζάμπ και θα αφηνόταν ελεύθερη σε μία ώρα: βρέθηκε νεκρή δέκα ημέρες μετά, σε νοσοκομείο.
Η εξήγηση βρίσκεται μάλλον αλλού. Για ένα κομμάτι της ελληνικής Αριστεράς η γεωπολιτική λειτουργεί με ένα απλό φίλτρο: αν η Δύση βρίσκεται στη μία πλευρά, τότε η άλλη πλευρά πρέπει να αντιμετωπιστεί περίπου ως θύμα.
Ακόμη κι αν πρόκειται για ένα καθεστώς που καταπατά συστηματικά τα δικαιώματα των ίδιων των πολιτών του.
Έτσι εξηγείται και η σημερινή εικόνα. Ανακοινώσεις, συνθήματα και διαδηλώσεις για το Ιράν, χωρίς την παραμικρή αυτοκριτική για τη μακροχρόνια σιωπή απέναντι στο ίδιο το καθεστώς. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει. Στο παρελθόν το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε σε πολλές διεθνείς κρίσεις. Η ιδεολογία προηγείται της πραγματικότητας και η επιλεκτική ευαισθησία γίνεται πολιτική στάση.
Σε αυτό το κλίμα δεν προκαλεί εντύπωση ότι και η αντιπολίτευση στην Ελλάδα ακολουθεί περίπου την ίδια γραμμή. Δηλώσεις, καταγγελίες και ανακοινώσεις με υψηλούς τόνους για τη διεθνή κατάσταση, αλλά ελάχιστη διάθεση να συζητηθεί το ίδιο το καθεστώς της Τεχεράνης.
Η στάση αυτή είναι και πολιτική επιλογή αλλά και μια μορφή βολικής ρητορικής.
Διότι είναι εύκολο να καταγγέλλεις την εξωτερική πολιτική των άλλων. Ωστόσο, είναι πολύ πιο δύσκολο να εξηγήσεις γιατί για δεκαετίες δεν είχες να πεις σχεδόν τίποτα για ένα καθεστώς που φυλακίζει, βασανίζει και εκτελεί τους ίδιους τους πολίτες του.
Κάπου εκεί εμφανίζεται η γνωστή επιλεκτική ευαισθησία. Μεγάλες κουβέντες για τα δικαιώματα, αλλά μόνο όταν βολεύουν το πολιτικό αφήγημα.
Και έτσι η εικόνα γίνεται σχεδόν σουρεαλιστική. Οι ίδιοι άνθρωποι που δεν είπαν λέξη για τις διώξεις φοιτητών στο Ιράν, σήμερα εμφανίζονται ως υπερασπιστές του ιρανικού λαού. Ο οποίος, ειρωνικά, εδώ και δεκαετίες αγωνίζεται πρώτα απ’ όλα απέναντι στο ίδιο του το καθεστώς.
