Σήμερα, στην Αθήνα, ανοίγει μια συζήτηση που αφορά άμεσα τη λειτουργία της δημοκρατίας.
Το Athens Alitheia Forum, που διοργανώνεται από τη γενική γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης με πρωτοβουλία του υφυπουργού Παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, επιχειρεί να θέσει στο επίκεντρο ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας: την παραπληροφόρηση και την τοξικότητα στον δημόσιο λόγο.
Το διήμερο συνέδριο, που πραγματοποιείται σήμερα και αύριο στο ξενοδοχείο Intercontinental στην Αθήνα, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα θεσμικό βήμα διαλόγου γύρω από το φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τη δημόσια συζήτηση. Σε μια περίοδο όπου η πληροφορία διακινείται με πρωτοφανή ταχύτητα, η αξιοπιστία της ενημέρωσης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών και της κοινωνίας.
Ο ρόλος των social media
Η εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ενημερώνονται οι πολίτες. Το ψηφιακό περιβάλλον έδωσε φωνή σε εκατομμύρια ανθρώπους, ταυτόχρονα όμως δημιούργησε και έναν χώρο όπου η πληροφορία συχνά διακινείται χωρίς φίλτρα, χωρίς διασταύρωση και χωρίς ευθύνη. Οι λεγόμενες ψευδείς ειδήσεις δεν αποτελούν πια απλώς ένα επικοινωνιακό πρόβλημα.
Σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν πολιτικές εξελίξεις, να δημιουργήσουν κοινωνική αναστάτωση ή ακόμη και να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η πρόσφατη διασπορά μαζικών ψευδών μηνυμάτων για δήθεν επιστράτευση πολιτών μέσω κινητών τηλεφώνων. Τα μηνύματα αυτά προκάλεσαν σύγχυση και ανησυχία σε αρκετούς πολίτες, μέχρι τη στιγμή που οι αρμόδιες αρχές προχώρησαν σε άμεση διάψευση και διερεύνηση της υπόθεσης.
Τέτοια περιστατικά αποδεικνύουν ότι η παραπληροφόρηση δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια πραγματική απειλή για την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη στη δημόσια ζωή.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που θα απασχολήσουν το συνέδριο είναι ο ρόλος της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο. Η δυνατότητα ανώνυμης παρουσίας θεωρείται από πολλούς σημαντικό στοιχείο ελευθερίας έκφρασης. Ωστόσο η δυνατότητα αυτή έχει συχνά μετατραπεί σε εργαλείο διάδοσης συκοφαντιών, επιθέσεων και οργανωμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις ψευδείς ειδήσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις ο διαδικτυακός λόγος ξεπερνά τα όρια της πολιτικής αντιπαράθεσης και μετατρέπεται σε ακραία ρητορική μίσους ή ακόμη και σε δημόσια υποκίνηση βίας.
Στο Athens Alitheia Forum συμμετέχουν κυβερνητικά στελέχη, δημοσιογράφοι, πανεπιστημιακοί, ειδικοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών. Στόχος είναι η ανταλλαγή απόψεων για τους μηχανισμούς που μπορούν να περιορίσουν την παραπληροφόρηση και να ενισχύσουν την αξιοπιστία της ενημέρωσης.
Στο πρόγραμμα του συνεδρίου περιλαμβάνονται συζητήσεις για τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην ψηφιακή εποχή, την επίδραση των λεγόμενων bots στη δημόσια συζήτηση, αλλά και για τις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στην παραγωγή και διάδοση περιεχομένου.
Μεταξύ των συμμετεχόντων, ξεχωρίζουν τα ονόματα του προέδρου της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, ενώ τοποθετήσεις αναμένονται και από εκπροσώπους του δημοσιογραφικού χώρου.
Η ευθύνη της πολιτείας
Η κυβέρνηση επιδιώκει να τοποθετήσει τη συζήτηση αυτή σε θεσμικό επίπεδο, επιθυμώντας την ενίσχυση της αξιοπιστίας της ενημέρωσης και την προστασία του δημόσιου διαλόγου. Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα και με τις αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου, η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των δημοσιογράφων, τη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης και τη διαφάνεια των θεσμών.
Το Athens Alitheia Forum φιλοδοξεί να συμβάλει σε αυτή τη συζήτηση με τρόπο ουσιαστικό, ανοίγοντας έναν διάλογο που δεν αφορά μόνο την πολιτική ή τη δημοσιογραφία, αλλά κάθε πολίτη που χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο.
Οι εργασίες του συνεδρίου θα ολοκληρωθούν αύριο το απόγευμα με τη συζήτηση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον δημοσιογράφο και εκδότη της εφημερίδας «Το Βήμα», Γιάννη Πρετεντέρη, και τον καθηγητή Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, Γιάννη Θεοχάρη.
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο χειραγώγησης, η υπεράσπιση της αλήθειας αποτελεί υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν υπάρχει παραπληροφόρηση, αλλά πώς μια δημοκρατία μπορεί να την αντιμετωπίσει χωρίς να θυσιάσει την ελευθερία της έκφρασης. Και αυτή η συζήτηση ξεκινά σήμερα στην Αθήνα.
