Το πέρασμα των ΑΝΕΛ και των πέριξ αυτών σχηματισμών από την πολιτική ζωή του τόπου εγκαινίασε, μεταξύ άλλων, και έναν νέο όρο.
Τους ψεκασμένους πολίτες, με… απόκοσμες ουσίες και στόχο τον έλεγχο των συνειδήσεων και των απόψεων. Το ψεκ… άκμασε την περίοδο των μνημονίων και ταυτίστηκε με τον άκρατο λαϊκισμό και την άρνηση της επιστημονικής ή οικονομικής πραγματικότητας.
Καύσιμο για τις θεωρίες συνωμοσίας αποτέλεσε η ταχύτατη διάδοση των fake news, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους, όπως η πρόσφατη πανδημία COVID, όταν η συγκυριακή έκφραση των «ψεκασμένων» ήταν οι «ανεμβολίαστοι».
«Θεός σχωρέσ’ την, τουλάχιστον δεν έκανε το εμβόλιο και πέθανε υγιής…». Με αυτήν τη φράση αποχαιρέτισε, μέσω των κοινωνικών δικτύων, ένας άνδρας τη σύντροφό του το 2021. Οι θάνατοι ήταν περίπου 200 την εβδομάδα και 350 οι διασωληνωμένοι, με πάνω από το 90% αυτών να είναι ανεμβολίαστοι!
Οι θεωρίες συνωμοσίας διεύρυναν το ακροατήριό τους και τον Αύγουστο του 2022 ανακοινώθηκε η ίδρυση νέου κόμματος, με την επωνυμία Κίνημα των Ψεκασμένων.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το 53,1% των Ελλήνων έχει πιστέψει τουλάχιστον μία είδηση που αργότερα αποδείχθηκε ψευδής, με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, (εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο, sites) να διορθώνουν ανακριβείς ειδήσεις, όπως η περίπτωση των «Der Spiegel», Deutsche Welle (DW) για τη «μικρή Μαρία στον Εβρο».
Στον αντίποδα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κανένας δεν λογοδοτεί για τίποτα. Στην υπόθεση των Τεμπών, υπήρχαν λογαριασμοί από το εξωτερικό που αναπαρήγαγαν ψεύτικο περιεχόμενο. Ανώνυμα ψέματα από χρήστες που απλά δεν υπάρχουν.
Έμποροι του διχασμού
Ο βαθύτερος διχασμός που αναπτύσσεται στη χώρα μας αλλά και σε όλο τον Δυτικό κόσμο προσπερνά τον πάλαι ποτέ ιδεολογικοπολιτικό διαχωρισμό Αριστεράς και Δεξιάς και τείνει να διαμορφωθεί σε κατηγοριοποίηση «ψεκασμένων» και «αψέκαστων».
Και ως υποκατηγορία, έπεται η διάκριση του εμπόρου των θεωριών συνωμοσίας και αυτών που… τις αγοράζουν, των «πελατών». Μία ετερόκλητη σύμπραξη ανθρώπων με διαφορετικούς στόχους και αφετηρία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίοδος της πανδημίας, όταν η ανθρώπινη δυσπιστία προς κάθε εμβόλιο συμπράττει με τον εθνικισμό, τον υπερπατριωτισμό, τη θρησκευτική πίστη και τον πολιτικό εξτρεμισμό. Τα συνθήματα της περιόδου είναι ενδεικτικά: «Ελευθερία ή θάνατος, Ορθοδοξία ή θάνατος, Κάτω η μασονία, Όχι στην παγκοσμιοποίηση…».
Ωστόσο, αξιοσημείωτο είναι ότι, σύμφωνα με τις έρευνες, ανάμεσα στους… πελάτες των ψεκ βρίσκονται και άτομα με υψηλή μόρφωση και οικονομικά ευκατάστατα. Στην πανελλαδική έρευνα «Αναζητώντας την αλήθεια: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για τα fake news», που παρουσιάστηκε στο Athens Alitheia Forum της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, περίπου το 25% εκτιμά ότι μας… ψεκάζουν!
Στην έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 1.200 ατόμων ηλικίας 17 ετών και άνω, με τηλεφωνικές και διαδικτυακές συνεντεύξεις, η κύρια πηγή ενημέρωσης για τους Έλληνες είναι πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ποσοστό περίπου 37%.
Ως προς το περιεχόμενο του δημόσιου διαλόγου στα social media, οι τρεις στους τέσσερις πολίτες πιστεύουν ότι σε αυτές τις πλατφόρμες κυριαρχεί ο τοξικός και εχθρικός λόγος και όχι ο τεκμηριωμένος διάλογος, ενώ η πλειονότητα των πολιτών δηλώνει ιδιαίτερα ανήσυχη για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων.
Περισσότεροι από εννέα στους δέκα πολίτες θεωρούν ότι η παραπληροφόρηση μπορεί να επηρεάσει ακόμη και εκλογικά αποτελέσματα, την οικονομία ή την εθνική ασφάλεια.
Παγκόσμιο φαινόμενο
Σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα, περίπου το 10% των πολιτών στις ΗΠΑ «πιστεύει ακράδαντα» ότι οι λευκές γραμμές που διαγράφουν τον γαλάζιο ουρανό δεν είναι τίποτε άλλο από ίχνη συμπύκνωσης ή contrails, τα οποία προκαλούνται από τους υδρατμούς των καυσαερίων σε ψυχρές ατμοσφαιρικές συνθήκες.
Στην Ελλάδα, μελέτες που διεξήχθησαν την περίοδο 2013 και 2017-2018 της MRB Hellas για τη διαΝΕΟσις και της Metron Analysis έδειξαν ότι περίπου 1 στους 3 Έλληνες (28,7%- 33%) πιστεύει ότι τα ίχνη είναι χημικές ή βιολογικές ουσίες που ψεκάζονται σκόπιμα.
Το 2012, μάλιστα, το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας προχώρησε σε ανακοίνωση ως απάντηση στα ερωτήματα πολιτών σχετικά με αυτά, διαβεβαιώνοντας ότι δεν εκτελείται καμία πτήση ψεκασμού με χημικές ουσίες πάνω από ελληνικό έδαφος.
Πέρα, όμως, από τα contrails, οι διακινητές των θεωριών συνωμοσίας, όπως η κοινότητα των Flat Earthers, δεν αποδέχονται ότι η Γη δεν είναι στρογγυλή. Κάποιοι με viral αναρτήσεις στοχοποιούσαν τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, ότι «χειραγωγούσε» τον καιρό και για αυτόν τον λόγο προκλήθηκε παγετός στο Τέξας το 2021.
Ευρέως δημοφιλής και διαδεδομένη η θεωρία ότι τα εμβόλια για τον κορονοϊό δεν είναι ασφαλή, τροποποιούν το DNA και περιέχουν σύστημα παρακολούθησης, ενώ ο ίδιος ο ιός ήταν ένα κινεζικό βιολογικό όπλο.
Να θυμηθούμε, επίσης, ότι η προσσελήνωση του «Apollo 11» το 1969 δεν συνέβη ποτέ, αλλά ήταν μια σκηνοθετημένη σκηνή σε κινηματογραφικό στούντιο, ενώ η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι πραγματικότητα, αλλά πρόκειται για επινόηση των ισχυρών για κέρδος και περισσότερο έλεγχο.
Ο φόβος του χάους
Η πολιτική έκφραση των «ψεκασμένων», το κέντρο εμπορίας, έχει πηγή προέλευσης την Άκρα Δεξιά, τους θρησκόληπτους και τους ανέξοδα αριστερόστροφους καταγγέλλοντες. Όλους αυτούς που καλλιεργούν και επενδύουν στο νοσηρό κλίμα για να αποκομίσουν μικροκομματικά οφέλη.
Ο μεγάλος κίνδυνος είναι η ισχυροποίηση ενός ρεύματος αντισυστημικότητας, με μοναδική αποστολή να δημιουργηθούν καταστάσεις χάους, με αφορμή την πρώτη κρίση που θα αντιμετωπίσει η κοινωνία είτε λόγω της εμφάνισης κάποιου «Μαύρου Κύκνου» στις αγορές είτε κάποιας γεωπολιτικής μεταβολής ή εξέλιξης στα εθνικά ζητήματα.
