Η στρατηγική του Απόστολου Τζιτζικώστα ενισχύει λιμάνια, ναυπηγεία και ναυτιλία της ΕΕ, προωθώντας καινοτομία, ψηφιοποίηση και πράσινη απανθρακοποίηση σε όλη την Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα εποχή ναυτιλιακής καινοτομίας και πράσινης ανάπτυξης, με τον Απόστολο Τζιτζικώστα να πρωτοστατεί στη διαμόρφωση της Βιομηχανικής Ναυτιλιακής Στρατηγικής και της Στρατηγικής Λιμένων. Οι πρωτοβουλίες αυτές ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την ψηφιοποίηση και την απανθρακοποίηση των ναυπηγείων και της ναυτιλιακής βιομηχανίας, καθιστώντας την Ευρώπη παγκόσμιο ηγέτη σε πράσινη ναυτιλία, καινοτόμες τεχνολογίες και ασφαλή λιμάνια, ενώ δημιουργούν θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης και νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε μια Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική της ΕΕ και μια Στρατηγική Λιμένων για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της απανθρακοποίησης, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας στον ευρύτερο υδάτινο τομέα της ΕΕ. Οι στρατηγικές επικεντρώνονται στους λιμένες, στη ναυτιλία και στη ναυπηγική.
Καινοτομία και παγκόσμια ηγεσία στην ναυπηγική και τη ναυτιλία
Η Ευρώπη είναι μια υδάτινη ήπειρος, με την μεγαλύτερη συλλογική θαλάσσια περιοχή στον κόσμο. Ο ναυτιλιακός της βιομηχανικός τομέας είναι παγκόσμιος ηγέτης στην υψηλής τεχνολογίας ναυπηγική και στις προηγμένες τεχνολογίες. Ο ναυτιλιακός τομέας παρέχει επίσης σημαντικές θαλάσσιες υπηρεσίες σε παγκόσμιο επίπεδο, καλύπτοντας περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου ναυτικού τονάζ σε όλα τα τμήματα.
Η Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική της ΕΕ θα ενισχύσει την ηγεσία της Ευρώπης στη ναυτιλία μέσω σειράς δράσεων, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης Συμμαχίας Βιομηχανικών Ναυτιλιακών Αλυσίδων Αξίας της ΕΕ. Στοχεύει στην προώθηση της υψηλής τεχνολογίας ναυπηγικής, των πλοίων υποστήριξης για υπεράκτια αιολικά πάρκα, των υποβρύχιων drones και του σύγχρονου εξοπλισμού λιμένων.
Μια πρωτοβουλία R&I «Ναυπηγεία του Μέλλοντος», στο πλαίσιο του Horizon Europe, θα υποστηρίξει τη δοκιμή καινοτόμων λύσεων σε πραγματικά περιβάλλοντα ναυπηγείων, με στόχο την κλιμάκωση επιτυχημένων τεχνολογιών σε όλη την Ευρώπη. Για να ενισχυθεί η ανταγωνιστική ναυτιλία, η Επιτροπή θα δημιουργήσει διάλογο με τα Κράτη Μέλη για την προώθηση των σημαιών της ΕΕ και την απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης για το EU ETS Maritime και το FuelEU Maritime.
Η στρατηγική θα αξιοποιήσει τη δημόσια ζήτηση και χρηματοδότηση για να προωθήσει την ιδιωτική επένδυση στην καινοτομία και την ψηφιοποίηση της ναυπηγικής της ΕΕ, καθώς και την ανανέωση και απανθρακοποίηση του ναυτικού στόλου, περιλαμβανομένης της ενσωμάτωσης στοχευμένων μη-τιμολογιακών κριτηρίων στην επικείμενη αναθεώρηση των οδηγιών δημόσιων συμβάσεων.
Η στρατηγική διασφαλίζει δίκαιο παγκόσμιο ανταγωνισμό για τα ναυπηγεία και τους κατασκευαστές εξοπλισμού της ΕΕ, ενισχυμένο μέσω ισχυρότερης χρηματοδότησης εξαγωγών και στοχευμένων εμπορικών πολιτικών, περιλαμβανομένης πιθανής ειδικής εργαλειοθήκης για τον τομέα. Επιπλέον, αντικατοπτρίζει πλήρως τη διπλή φύση του τομέα ενσωματώνοντας ισχυρή στρατιωτική διάσταση, με συγκεκριμένες δράσεις όπως η αύξηση της ναυτικής βιομηχανικής παραγωγικής ικανότητας και η ανάπτυξη μηχανισμού υποστήριξης διπλής χρήσης για κατασκευή πλοίων επιβατών.
Τέλος, τα μέτρα της ενισχύουν τις δεξιότητες, την κατάρτιση και την ποιοτική απασχόληση σε όλο τον ναυτιλιακό τομέα, περιλαμβανομένης της επανεκπαίδευσης των εργαζομένων στα ναυπηγεία και των ναυτικών ώστε να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες και πράσινες πρακτικές λειτουργίας.
Στρατηγική Λιμένων της ΕΕ για ανταγωνιστικούς, βιώσιμους και ασφαλείς λιμένες
Οι λιμένες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας. Διευκολύνουν περίπου το 74% του εξωτερικού εμπορίου, διαχειριζόμενοι πάνω από 3,4 δισεκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων και σχεδόν 395 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως.
Οι λιμένες της ΕΕ εξελίσσονται ήδη πέρα από τους παραδοσιακούς τους ρόλους, λειτουργώντας ως κόμβοι για νέες βιομηχανίες και καινοτόμες συγκεντρώσεις. Παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό, την ασφάλεια, την άμυνα και την μπλε οικονομία της ΕΕ.
Για να επιταχυνθεί αυτή η μεταμόρφωση και να διασφαλιστεί η ανταγωνιστική θέση των λιμένων της ΕΕ, η Επιτροπή θα προωθήσει την καινοτομία, την ψηφιοποίηση και την ενσωμάτωσή τους με άλλες μεταφορικές υποδομές, θα αναπτύξει κατευθυντήριες οδηγίες για ξένη ιδιοκτησία λιμένων της ΕΕ και για χρηματοδότηση και επενδύσεις σε λιμένες τρίτων χωρών.
Για να προωθηθεί η καθαρή ενεργειακή μετάβαση των λιμένων της ΕΕ, η στρατηγική παρουσιάζει μέτρα που ενισχύουν την ηλεκτροδότηση και τη βελτίωση της σύνδεσης με το δίκτυο. Επίσης, θα καθορίσει ένα οδικό χάρτη για ανταγωνιστικούς μικρούς και μεσαίους λιμένες.
Οι λιμένες αποτελούν επίσης κρίσιμα σημεία εισόδου και εξόδου, καθιστώντας τους στόχους εξωτερικών απειλών και οργανωμένων εγκληματικών ομάδων. Επεκτείνοντας τη Συμμαχία Λιμένων της ΕΕ, η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους περαιτέρω ενίσχυσης της νομοθεσίας για την ασφάλεια στη ναυτιλία ώστε να αποτρέπονται οι διακινήσεις ναρκωτικών, να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι νέες απειλές και να ενισχυθεί η ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θα προτείνει πλαίσια για τον έλεγχο ιστορικού των εργαζομένων των λιμένων και για την αξιολόγηση λιμένων τρίτων χωρών. Θα δημιουργηθεί νέο φόρουμ για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των αρχών κυβερνοασφάλειας και των λιμενικών αρχών των Κρατών Μελών. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί εκτίμηση κινδύνου ασφάλειας σε επίπεδο ΕΕ για να προσδιοριστούν οι πιο πιεστικοί κίνδυνοι κυβερνοασφάλειας και τα μέτρα μετριασμού τους.
Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των στρατηγικών, η Επιτροπή θα συγκροτήσει ένα υψηλού επιπέδου Συμβούλιο Ναυτιλιακής Βιομηχανίας και Λιμένων, με πρόεδρο τον αρμόδιο Επίτροπο και τους Εκτελεστικούς Αντιπροέδρους.
Το ιστορικό
Οι στρατηγικές ανακοινώθηκαν ως βασικές πρωτοβουλίες στην Επιστολή Αποστολής του Επιτρόπου Απόστολου Τζιτζικώστα και ως σημαίες δράσεων στο πλαίσιο του EU Competitiveness Compass και του European Ocean Pact. Τον Ιούλιο 2025, η Επιτροπή πραγματοποίησε δύο υψηλού επιπέδου στρατηγικούς διαλόγους με βιομηχανικούς φορείς για να συζητήσουν τις προσδοκίες για τις στρατηγικές. Ομοίως, διάλογοι με CEO ευρωπαϊκών λιμένων τον Μάιο 2025 και για την ασφάλεια λιμένων τον Νοέμβριο 2025 συνέβαλαν στη διαμόρφωση των στρατηγικών.
