Είναι ζήτημα χρόνου να γίνει «νομοθετική πράξη» η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να προχωρήσει σε κατάργηση της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο.
Πρωτοβουλία με σκοπό να ενισχύσει το νομικό της οπλοστάσιο, απέναντι στη συκοφαντία και τις στοχευμένες επιθέσεις που δέχονται πολίτες, επώνυμοι και ανώνυμοι, από «κουκουλοφόρους» χρήστες.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, υιοθετώντας την πρόταση που είχε καταθέσει αρχικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης και προς ουσιαστική στήριξης αυτής, προανήγγειλε νομοθετική παρέμβαση για τα deepfake βίντεο, «αντιγράφοντας» καταπώς άφησε να φανεί το νομικό πλαίσιο της Δανίας.
Σκοπός της θέσπισης αυστηρού νομικού πλαισίου για την άρση της ανωνυμίας είναι να καταστεί αδίκημα η κακόβουλη χρήση του Διαδικτύου, έτσι ώστε να υπάρξει αποτελεσματική αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των ψευδών ειδήσεων.
Και τούτο διότι τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα φαινόμενα της χυδαίας φημολογίας και λασπολογίας, των απειλών, των ύβρεων, των συκοφαντιών από ανώνυμους χρήστες του Διαδικτύου, οι οποίοι κρυπτόμενοι πίσω από αυτήν επιχειρούν να πλήξουν βάναυσα συνανθρώπους τους.
«Συμφωνώ με ονομαστικοποίηση όσων δραστηριοποιούνται στο Διαδίκτυο, να βάζεις το όνομά σου και τη φάτσα σου», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης και επεσήμανε στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους «ασύδοτους» χρήστες: «Αν δεν θέλουν να βάζουν τα στοιχεία τους να μην ανοίξουν λογαριασμούς».
Ωστόσο, ο κ. Φλωρίδης ανέφερε πως ένα τέτοιο νομοθέτημα ονομαστικοποίησης των ανώνυμων χρήστων πρέπει να βασίζεται σε ένα «ευρύτερο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο», το οποίο τελεί υπό διαμόρφωση, με πρωτοστάτη τη Δανία η οποία από το 2025 ζήτησε να ληφθούν αυστηρά νομοθετικά μέτρα για την καταπολέμηση του φαινομένου και ήταν η χώρα που πρώτη θεσμοθέτησε αυστηρά μέτρα για την προστασία των ανηλίκων. Μέτρα που υιοθέτησαν σταδιακά πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.
Την απόλυτη στήριξή του στη νομοθετική πρωτοβουλία για άρση της ανωνυμίας εξέφρασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την τελευταία συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, αναφερόμενος στην ανάγκη ενός «φυσικού αντίβαρου» απέναντι στην «ανώνυμη, χυδαία τοξικότητα του Διαδικτύου».
Όπως επεσήμανε ο πρωθυπουργός, μια τέτοια ρύθμιση θα λειτουργήσει προστατευτικά για δημοσιογράφους, ακτιβιστές αλλά και πολιτικά πρόσωπα που στοχοποιούνται από ανώνυμους λογαριασμούς. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η απουσία ταυτοποίησης δυσχεραίνει τη νομική προστασία των πολιτών που θίγονται από υβριστικές και ανήθικες αναρτήσεις και αναφέρθηκε στη διττή επιδίωξη της κυβέρνησης μέσω της νομοθέτησης, που είναι η διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης και η ενίσχυση των νομικών εργαλείων απέναντι στη συκοφαντία και τις στοχευμένες επιθέσεις.
Το έναυσμα για εκκίνηση των συζητήσεων περί νομοθέτησης της άρσης της ανωνυμίας των χρήστων του Διαδικτύου έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, τον περασμένο Μάρτιο, μιλώντας στο «Athens Alitheia Forum», όπου μεταξύ άλλων ζήτησε: «Να βγάλουμε τις κουκούλες από το Διαδίκτυο» και εξήγησε: «Μιλάμε για την ανάγκη να ξέρουμε πίσω από κάθε ψευδώνυμο, πίσω από τον κάθε χρήστη ποιος κρύβεται στην πραγματικότητα. Να μπορεί πολύ εύκολα η Δικαιοσύνη σε επικοινωνία με τις πλατφόρμες να αναζητήσει ποιος είναι αυτός ο οποίος κρύβεται από μια ενδεχόμενη παράνομη ενέργεια».
Στον ισχυρισμό ορισμένων ότι αυτό θα σημάνει και λογοκρισία, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι το μέτρο δεν αφορά την ελεύθερη έκφραση γνώμης ή την κριτική, αλλά τη δυνατότητα απόδοσης ευθυνών σε περιπτώσεις παράνομων πράξεων.
Ισχύον νομικό καθεστώς για διαδικτυακά αδικήματα
Η αλήθεια είναι ότι η χρήση των social media έχει αυξήσει κατακόρυφα τα φαινόμενα της παραβίασης βασικών ποινικών διατάξεων, όπως αυτές που αφορούν στην απειλή, την εξύβριση, τη δυσφήμηση, απλή-συκοφαντική, και ξεφεύγουν των ορίων της ελεύθερης έκφρασης ή της δημοσίευσης για λόγους δημοσίου συμφέροντος.
Επήλθαν σημαντικές τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα με τις οποίες προβλέπονται αυστηρότερες ποινές για σειρά αδικημάτων.
Όσον αφορά τη συκοφαντική δυσφήμηση, που θεωρείται και η πιο βαριά μορφή δυσφήμησης όπου ο δράστης ισχυρίζεται ψευδώς γεγονός γνωρίζοντας την αναλήθειά του και επειδή η δημόσια διάδοση αποτελεί επιβαρυντική περίσταση, προβλέπεται υποχρεωτική ελάχιστη ποινή 6 μηνών και φτάνει μέχρι τα 3 έτη. Προβλέπεται επίσης χρηματική ποινή ενώ μπορεί να εγείρει ο προσβαλλόμενος και αγωγή, ζητώντας αποζημίωση για την ηθική βλάβη που υπέστη.
Τα διαδικτυακά αδικήματα της εξύβρισης, δυσφήμησης και απειλής διώκονται κατ’ έγκληση, η οποία πρέπει να υποβληθεί εντός τριών μηνών από την ανάρτηση είτε στο Αστυνομικό Τμήμα είτε στην Εισαγγελία είτε στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Η νομική προστασία σήμερα είναι σαφώς πιο ισχυρή, αλλά απαιτούνται άμεσες και έγκαιρες νομικές κινήσεις, όπως αυτές που δρομολογούνται από την κυβέρνηση για να υπάρξει ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος.
