Για την σχέση του με το Στέφανο Μάνο και κάποιες μοναδικές κοινές στιγμές γράφει ο Ανδρέας Δρυμιώτης σε άρθροτου στην Καθημερινή.
Αναλυτικά το άρθρο:
Την ημέρα της Παναγίας μάθαμε για τον θάνατο του Στέφανου Μάνου.
Στη συνέχεια είδαμε αφιερώματα στα social media και στις εφημερίδες για το έργο του. Διάβασα πάρα πολλά. Ξεχώρισα όμως δύο: Του Πέτρου Δούκα όπου χαρακτηριστικά αναφέρει ότι ήταν «με διαφορά ο καλύτερος Υπουργός Εθνικής Οικονομίας που είχε ποτέ η Ελλάδα» και του Θόδωρου Σκυλακάκη με τίτλο που τα λέει όλα: «Περήφανος, ευαίσθητος, ελεύθερος και ασυμβίβαστος!» Στη συνέχεια την Κυριακή 23/8/2026 τόσο στη «ΚτΚ» όσο και στο «ΒΗΜΑ» διάβασα πολλά αφιερώματα για τον Στέφανο.
Γνωριστήκαμε το 1985, με δική του πρωτοβουλία, όταν είχε αναλάβει την προεκλογική καμπάνια της Ν.Δ. για τις επερχόμενες εκλογές. Η συνάντηση έγινε στο γραφείο του στη Σπύρου Μερκούρη. Μηχανικός αυτός, μηχανικός εγώ, είχαμε την ίδια πρακτική σκέψη. Ήθελε τη γνώμη μου λόγω της απασχόλησης μου με τη συγκέντρωση και μετάδοση των αποτελεσμάτων όλων των εκλογών από το 1981 και μετά. Είχαμε ήδη μια εκλογή για τη Βουλή, δύο ευρωεκλογές και μία Δημοτικές και Κοινοτικές Εκλογές. Είχα ήδη μαζέψει αρκετή πείρα.
Αυτό που πολύ λίγοι θυμούνται, είναι ότι πρώτος ο Στέφανος έφερε τις δημοσκοπήσεις στην πολιτική. Προσπάθησε να βάλει την επιστήμη σε ένα τομέα όπου ο καθένας πολιτικός πίστευε ότι μιλώντας με 10 ή 100 ανθρώπους μπορούσε να εκτιμήσει τις εκλογές. Αν θυμάμαι καλά τις δημοσκοπήσεις τις έκανε η MRB και τις παρουσιάσεις μας τις έκανε η Αλίκη Τριάδη.
Είναι δύσκολο να φανταστείτε πως ήταν η πολιτική ζωή, την εποχή εκείνη. Ο ίδιος ο Στέφανος μου διηγήθηκε ένα χαριτωμένο περιστατικό από τις εκλογές του 1981. Βρισκόταν σε περιοδεία στην Πελοπόννησο με τον Γεώργιο Ράλλη και ύστερα από κάποια συγκέντρωση σε κάποια πόλη, ο Ράλλης του είπε: «Πάμε για μεγάλη νίκη!». Και όταν ο Στέφανος τον ρώτησε πως έβγαλε αυτό το συμπέρασμα του απάντησε: «Έχω μύτη εγώ», δείχνοντας με το δάκτυλο τη μύτη του. Η μεγάλη νίκη μετατράπηκε σε μεγάλη ήττα, με το ΠΑΣΟΚ 48,07% και τη ΝΔ 35,88%. Ακριβώς για αυτό τον λόγο ο Στέφανος έβαλε τις δημοσκοπήσεις στο πολιτικό παιχνίδι.
Από τότε γίναμε καλοί φίλοι. Έχω φάει πολλές φορές στο σπίτι του. Του άρεσε να μαγειρεύει. Η σπεσιαλιτέ του ήταν η πολύ καυτερή φασολάδα! Μάλιστα, και ο ίδιος αναγνώριζε ότι ήταν πραγματικά πολύ καυτερή, γι’ αυτό και έκανε και μια άλλη εκδοχή πολύ λιγότερο καυτερή.
Μιλώντας για φαγητό, θυμήθηκα ότι λίγες εβδομάδες πριν από την αρρώστια του, φάγαμε ένα βράδυ στον κήπο του L’Abrevoir. Είμαστε τρεις φίλοι με τις γυναίκες μας. Ο Στέφανος Μάνος, ο συλλέκτης Δάκης Ιωάννου και η αφεντιά μου. Μεταξύ των τριών μας υπήρχε μια τριγωνική μαθητική σχέση. Με τον Δάκη Ιωάννου καθόμασταν στο ίδιο θρανίο στο Παγκύπριο Γυμνάσιο. Όταν ο Δάκης συνέχισε τα μαθητικά του χρόνια στο Κολλέγιο ήταν συμμαθητής με τον Στέφανο. Περάσαμε μια αξέχαστη βραδιά! Διασκεδάσαμε σαν κακομαθημένοι φοιτητές και φτάσαμε στο σημείο ο Στέφανος να τραγουδά δυνατά, προς τέρψη των υπολοίπων θαμώνων του εστιατορίου!
Από το 1985 ήμουν άτυπος σύμβουλος του. Ακριβώς λόγω αυτής της σχέσης, θα σας αποκαλύψω δράσεις του Στέφανου, που ομολογώ ότι παρά τα μακροσκελή αφιερώματα που του έγιναν δεν είδα καμία αναφορά.
-Τέλη Κυκλοφορίας
Το σύστημα των τελών κυκλοφορίας που εφαρμόζεται σήμερα καθιερώθηκε από τον Στέφανο το 1992! Τι συνέβαινε μέχρι τότε; Το κράτος πρακτικά είχε ελάχιστα έσοδα από τα Τέλη Κυκλοφορίας. Ξέρετε γιατί; Γιατί ήταν αδύνατος ο έλεγχος. Σύμφωνα με τα ισχύοντα τότε, τα ΤΚ έπρεπε να τα καταβάλει ο ιδιοκτήτης του οχήματος στην επέτειο της κυκλοφορίας του οχήματος και μάλιστα αφού λάβει και ειδικό ειδοποιητήριο. Όταν η αστυνομία σταματούσε κάποιο όχημα για έλεγχο, ο ιδιοκτήτης απλά έλεγε ότι ακόμα δεν μου ήλθε το ειδοποιητήριο και γι΄ αυτό δεν έχω πληρώσει τα ΤΚ. Τι έκανε ο Στέφανος; Καθιέρωσε να καταβάλλονται τα ΤΚ Δεκέμβριο και Ιανουάριο. Μετά την 31η Ιανουαρίου όποιος δεν έχει πληρώσει τα ΤΚ είναι παράνομος. Έτσι απλά! Ξέρετε πόσα είναι τα ΤΚ σήμερα; Είναι 1,255 δις ευρώ για το 2025! Τότε σαν ποσοστό των εσόδων του κράτους ήταν πολύ μεγάλυτερο γιατί δεν υπήρχαν τα ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα.
-Πιστωτικές κάρτες και ΦΠΑ
Πρώτος ο Στέφανος κατάλαβε το 1992, ότι για την καταπολέμηση της κλοπής του ΦΠΑ πρέπει να πάμε σε ηλεκτρονικές συναλλαγές. Δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια. Ζήτησε από τις τράπεζες που αποδεχόταν πιστωτικές κάρτες να του παραδώσουν μαγνητικά αρχεία με τις πληρωμές αγαθών που έγιναν με πιστωτικές κάρτες. Έκανε διασταυρώσεις. Θυμάμαι καλά, ότι υπήρχε κατάστημα στη Μύκονο που δήλωσε ετήσιο τζίρο 12 εκ. δραχμές, ενώ μόνο από πιστωτικές κάρτες οι τράπεζες του είχαν πληρώσει πάνω από 100 εκ. δραχμές! Επίσης βρήκε κάποιο άλλο στη Πλατεία Συντάγματος που είχε παρόμοιες αποκλίσεις. Έβαλε προσωρινό λουκέτο και στα δύο, για παραδειγματισμό. Ύστερα από παρεμβάσεις βουλευτών αναγκάστηκε να ακυρώσει τα λουκέτα! Αυτή είναι η Ελλάδα!
Και επειδή έχω ενοχλητική μνήμη, θέλω να σας θυμίσω ότι αμέσως μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στη εξουσία το 1993, ο τότε υφυπουργός Οικονομικών έβαλε τις πιστωτικές κάρτες σαν … τεκμήριο! Εμείς, τότε, στη Δέλτα Πληροφορική που επεξεργόμαστε για λογαριασμό των περισσοτέρων τραπεζών τις πιστωτικές κάρτες τους, είδαμε τις πιστωτικές κάρτες να μειώνονται κατά 30% περίπου.
Σήμερα, ύστερα από την επιτυχημένη δράση της ΑΑΔΕ και προσωπικά του Γιώργου Πιτσιλή, στην διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS των τραπεζών, έχει περιοριστεί σημαντικά η φοροκλοπή του ΦΠΑ. Νομίζω ότι από 25% που ήταν έχουμε φτάσει στο 16%.
-Ηλεκτρονική κάρτα παρουσίας
Σαν υπουργός Εθνικής Οικονομίας, επέβαλε την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών καρτών παρουσίας στο Υπουργείο στην Πλατεία Συντάγματος. Μάλιστα, τοποθέτησε το μηχάνημα καταγραφής σε σημείο που είχε οπτική επαφή ο φρουρός του υπουργείου, ώστε να υπάρχει κάποιος έλεγχος. Και επειδή οι λεπτομέρειες πολλές φορές δίνουν άλλη διάσταση, θυμάμαι ότι οι ηλεκτρονικές αυτές κάρτες είχαν τον Ήλιο της Βεργίνας, λόγω της ιστορίας με τα Σκόπια τότε.
-Αττική Οδός και προαστιακός
Ίσως η σημαντικότερη παρέμβαση του να είναι αυτή. Την τελευταία στιγμή, κυριολεκτικά, άλλαξε τον σχεδιασμό της Αττικής Οδού ώστε να διευρύνει τις απαλλοτριώσεις, για να υπάρξει χώρος για τον προαστιακό σιδηρόδρομο.
-Εκτός σχεδίου δόμηση στις Κυκλάδες
Το πόσο μακριά έβλεπε ο Στέφανος καταδεικνύεται από αυτή τη δράση του. Δεν θυμάμαι πότε έγινε αυτό. Πρέπει να ήταν πριν από το 1981 όταν ήταν Υπουργός Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος. Θυμάμαι όμως ότι σε κάποια επίσκεψη στη Πάρο, φιλοξενούμενος του Κώστα Πετρόπουλου, είδε το τι θα μπορούσε να γίνει και να καταστραφούν οι Κυκλάδες. Έτσι καθιέρωσε το 8 στρέμματα για τα εκτός σχεδίου εκτός από τα παλαιάς κοπής που θα μπορούσαν να κτίσουν και στα 4 στρέμματα. Αλήθεια, πόσα του χρωστά αυτός ο Τόπος;
-Το μεγάλο ερώτημα
Γράφτηκαν τόσα πολλά θετικά για τον Στέφανο, ακόμα και από πολιτικούς αντιπάλους του, ώστε μου δημιουργήθηκε μια απορία. Αφού ήταν τόσο καλός γιατί τον απέβαλε το σύστημα σαν ξένο σώμα; Η απάντηση βρίσκεται στη ερώτηση. Επειδή ήταν τόσο καλός! Θα σας κάνω και μια αποκάλυψη που ελάχιστοι μπορεί να θυμούνται. Στις εκλογές του Ιουνίου 1989, ήταν υποψήφιος με τη Ν.Δ. στην Α’ Αθηνών. Δεν θα το πιστέψετε. Δεν βγήκε βουλευτής! Η ΝΔ έβγαλε 11 βουλευτές, αλλά όχι τον Στέφανο! Θα σας δώσω και τα 11 ονόματα με τη σειρά εκλογής για να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα: Βιργινία Τσουδερού, Μιλτιάδης Έβερτ, Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα, Γεώργιος Βουλγαράκης, Άννα Συνοδινού, Σταύρος Ξαρχάκος, Νικόλαος Αγγελόπουλος, Τζαννής Τζαννετάκης, Νικόλαος Αναγνωστόπουλος, Επαμεινώνδας Ζαφειρόπουλος, Αλέξανδρος Παπαδόγγονας. Όλοι αυτοί ήταν καλύτεροι από τον Στέφανο σύμφωνα με την κρίση των Αθηναίων! Ειδικά ο Νίκος Αναγνωστόπουλος. Δεν ξέρω αν τον θυμάστε. Πήγαινε σε όλες τις κηδείες.
Ο λαός των Αθηνών δεν θεώρησε τον Στέφανο άξιο για να εκλεγεί. Θυμάμαι ότι ήλθε στο γραφείο μου την Δευτέρα μετά τις εκλογές. Ήταν ράκος. Θεωρούσε ότι είχε κάνει εξαιρετική προεκλογική δουλειά. Δεν πίστευε ότι δεν βγήκε βουλευτής. Έγραψα αυτή τη ιστορία για να δείτε τι αχάριστος λαός είμαστε. Οι μεγάλες παρεμβάσεις του Μάνου, όπως η σωτηρία της Πλάκας, η πεζοδρόμηση της Βουκουρεστίου κ.α. είχαν γίνει στο παρελθόν αλλά ο λαός των Αθηνών δεν τον τίμησε με την ψήφο του.
Πάμε όμως και στο 1998. Τότε που τον διέγραψε ο Καραμανλής ο ακούραστος γιατί ψήφισε μια τροπολογία του ΠΑΣΟΚ που προέβλεπε την … ιδιωτικοποίηση των ΔΕΚΟ, μια θέση κατ’ εξοχήν φιλελεύθερη που ταίριαζε με τις θέσεις της Ν.Δ. Τότε ο ακούραστος τον διέγραψε μαζί με άλλους γιατί έβαλε θέμα κομματικής πειθαρχίας. Είναι να τρελαίνεται κανείς. Αυτός ο ίδιος Καραμανλής δεν είδα να έχει πει κάτι ή να γράψει κάτι για τον θάνατο του Στέφανου. Ντροπή του! Μακάρι να έχω λάθος.
Όλα αυτά που γράφτηκαν μετά τον θάνατο ενός πολύ αξιόλογου ανθρώπου, αναδεικνύουν το πόσο υποκριτές είμαστε. Όσο ζούσε τον λοιδορούσαμε. Τώρα που πέθανε τον δικαιώνουμε. «Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί…»
Αιωνία σου η μνήμη αγαπητέ φίλε Στέφανε!
