ΗΠΑ και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φέρονται να επεξεργάζονται σχέδιο τεσσάρων σημείων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, σύμφωνα με τη Washington Post.
Το σχέδιο, όπως το περιγράφει η εφημερίδα επικαλούμενη Αμερικανό αξιωματούχο με γνώση των διαπραγματεύσεων, περιλαμβάνει εδαφικό συμβιβασμό μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, χρηματοδότηση για την ανοικοδόμησή της και οικονομικές συμφωνίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανένταξη της Ρωσίας στις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές.
Η βασική λογική της πρωτοβουλίας είναι ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα πρέπει να προσφέρει οικονομικά και στρατηγικά οφέλη και στις δύο πλευρές, ώστε να καταστεί ευκολότερη η αποδοχή ενός εδαφικού συμβιβασμού, ο οποίος μέχρι σήμερα αποτελεί ένα από τα βασικότερα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις.
Ο ρόλος Γουίτκοφ και Κούσνερ
Κεντρικό ρόλο στις αμερικανικές προσπάθειες έχουν ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο σύμβουλός του Τζάρεντ Κούσνερ.
Οι δύο άνδρες διοργάνωσαν στις 9 Οκτωβρίου στη Φλόριντα συνάντηση με εκπροσώπους της Ουκρανίας, των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ζήτησαν από την ουκρανική αντιπροσωπεία να σταματήσει τις επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου και την ενημέρωσαν για τη συμφωνία του Τραμπ με τη Μόσχα σχετικά με τις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η συμφωνία για τα καύσιμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για την επιστροφή της Ρωσίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, ωστόσο, έχουν ασκήσει σημαντική πίεση στη ρωσική οικονομία, προσφέροντας στο Κίεβο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
Ανοικοδόμηση και εγγυήσεις ασφαλείας
Ο πρώτος πυλώνας του σχεδίου αφορά τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, την αποκατάσταση των κατεστραμμένων περιοχών και την επανεκκίνηση της οικονομίας.
Η Παγκόσμια Τράπεζα και η BlackRock εξετάζουν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τη δημιουργία χρηματοδοτικού μηχανισμού που θα καλύπτει έργα ανοικοδόμησης, την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών και την οικονομική στήριξη οικογενειών στρατιωτών που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν.
Οι διαπραγματευτές έχουν ζητήσει από την ουκρανική κυβέρνηση αναλυτικές εκτιμήσεις κόστους, καθώς και εγγυήσεις ότι τα κεφάλαια δεν θα χαθούν σε φαινόμενα διαφθοράς ή υπεξαίρεσης κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Το Κίεβο δεν έχει ακόμη παρουσιάσει συγκεκριμένα ποσά, αλλά αναμένεται να το πράξει τις επόμενες ημέρες εφόσον συνεχιστούν οι συνομιλίες.
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, οι οποίες περιγράφονται ως αντίστοιχες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες θα αναλάμβαναν δεσμεύσεις στρατιωτικής αντίδρασης σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Η πρόταση δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά τη δημιουργία πλαισίου δεσμεύσεων που θα λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε νέα εισβολή. Παράλληλα, η Ρωσία θα μπορούσε να διαπραγματευτεί χωριστές συμφωνίες με την Ευρώπη για τις δικές της ανησυχίες ασφαλείας, χωρίς να έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί οι όροι τους.
Ενεργειακή συμφωνία και σταδιακή άρση κυρώσεων
Το τρίτο σημείο έχει οικονομικό και ενεργειακό χαρακτήρα και αποσκοπεί στη δημιουργία κοινών συμφερόντων μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης.
Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται βρίσκεται η λειτουργία αγωγού ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με τα οικονομικά οφέλη να μοιράζονται μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.
Κατά τον Αμερικανό αξιωματούχο, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, ενώ θα εξασφάλιζε στη Ρωσία μακροπρόθεσμη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η επανασύνδεση των ρωσικών ενεργειακών εξαγωγών με την Ευρώπη θα μπορούσε να συνοδευθεί από σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων κατά της Μόσχας. Το σχέδιο θα καθόριζε τις προϋποθέσεις και το χρονοδιάγραμμα άρσης των περιορισμών, συνδέοντάς τα με την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Πάγωμα της γραμμής του μετώπου
Το τέταρτο και δυσκολότερο σημείο αφορά το εδαφικό ζήτημα. Σύμφωνα με τη Washington Post, η Ρωσία θα καλούνταν να αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου και να εγκαταλείψει οποιαδήποτε επιδίωξη κατάληψης ολόκληρης της Ουκρανίας.
Για το Κίεβο, αυτό θα σήμαινε αποδοχή της συνέχισης του ρωσικού ελέγχου στα εδάφη που κατέχουν σήμερα οι δυνάμεις της Μόσχας, συμπεριλαμβανομένων περιοχών του Ντονμπάς.
Δεν διευκρινίζεται εάν η ουκρανική πλευρά θα καλούνταν να αναγνωρίσει επισήμως τη ρωσική κυριαρχία στις συγκεκριμένες περιοχές ή εάν η συμφωνία θα περιοριζόταν στην αναγνώριση της πραγματικής κατάστασης επί του πεδίου.
Πρόσθετη δυσκολία αποτελεί το γεγονός ότι η γραμμή του μετώπου μεταβάλλεται καθημερινά, έστω και σε μικρή κλίμακα, καθιστώντας δύσκολο τον ακριβή καθορισμό της λεγόμενης «γραμμής ελέγχου» πάνω στην οποία θα μπορούσε να στηριχθεί μια κατάπαυση του πυρός.
Πεσκόφ: Δεν έχουμε ενημερωθεί για το σχέδιο
Η Μόσχα δηλώνει ότι δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για τη συγκεκριμένη πρόταση. Ερωτηθείς για το δημοσίευμα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απάντησε: «Έχουμε δει τα δημοσιεύματα στα μέσα ενημέρωσης, αλλά δεν έχουμε ακούσει τίποτα γι' αυτό».
Η διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται ενώ οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου έχουν επιβαρυνθεί μετά την απόφαση του Τραμπ να προχωρήσει σε συμφωνία με τη Ρωσία για τις εξαγωγές ντίζελ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρατίθενται, ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Ουκρανία και μεταξύ Ευρωπαίων συμμάχων της, καθώς εκτιμάται ότι περιορίζει την οικονομική πίεση που ασκούν στη Ρωσία οι δυτικές κυρώσεις.
