Το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ολοκληρώθηκε χωρίς να αποσαφηνιστεί ποια είναι η πρόταση διακυβέρνησης του κόμματος.
Ύστερα από ημέρες εσωστρέφειας, διακηρύξεων και μεγάλων λόγων, το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω του ένα βασικό ερώτημα: ποια ακριβώς είναι η πρόταση διακυβέρνησης του κόμματος; Γιατί αν κάποιος επιχειρήσει να συμπυκνώσει το πολιτικό μήνυμα που εξέπεμψε το Συνέδριο, αυτό μοιάζει να περιορίζεται σε ένα απλό και μάλλον φτωχό συμπέρασμα: «Δεν μας αρέσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης».
Και αυτό, όσο κι αν μπορεί να αποτελεί πολιτική στάση ή αντιπολιτευτική ρητορική, δεν συνιστά κυβερνητική πρόταση. Δεν είναι πρόγραμμα. Δεν είναι σχέδιο. Δεν είναι καν στρατηγική για το πώς μια χώρα με βαθιά οικονομικά, κοινωνικά και θεσμικά προβλήματα θα προχωρήσει μπροστά.
Αντιθέτως, το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ έδωσε την εικόνα ενός κόμματος που αναζητεί ακόμα τον εαυτό του. Με πολλές εσωτερικές ισορροπίες, με υπαινιγμούς και με ρητορικές κορόνες, αλλά με ελάχιστες συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις για τα πραγματικά ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία: την ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, το στεγαστικό πρόβλημα, την κατάσταση στο δημόσιο σύστημα υγείας, τη δημογραφική κρίση, την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας.
Η εικόνα που έμεινε ήταν περισσότερο επικοινωνιακή παρά πολιτική. Ένα Συνέδριο με χειροκροτήματα, συνθήματα και διακηρύξεις – αλλά χωρίς το βάθος που θα περίμενε κανείς από ένα κόμμα που φιλοδοξεί να εμφανιστεί ως εναλλακτική δύναμη διακυβέρνησης.
Στην πραγματικότητα, το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να επενδύει σε μια στρατηγική καθαρής αντιπολίτευσης χωρίς σαφή προγραμματική ταυτότητα. Και αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό πρόβλημα: η αντιπολίτευση από μόνη της δεν αρκεί. Η κοινωνία ζητά απαντήσεις, όχι απλώς αποδοκιμασίες.
Στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ ολοένα και περισσότεροι παραδέχονται κατ’ ιδίαν αυτό που προς τα έξω αποφεύγουν να πουν καθαρά: η μοναδική συνεκτική «στρατηγική» που υπάρχει σήμερα είναι να φύγει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Τίποτε περισσότερο. Ούτε σαφές κυβερνητικό σχέδιο, ούτε συγκεκριμένες προτάσεις για την οικονομία, την ακρίβεια ή το κοινωνικό κράτος. Μόνο μια πολιτική γραμμή που συνοψίζεται σε ένα σύνθημα: «Να φύγει».
Ακόμη και οι τελευταίες πληροφορίες για πιθανή πρόταση μομφής από τον πρόεδρο του κόμματος, Νίκο Ανδρουλάκη, αντιμετωπίζεται από πολλούς περισσότερο ως επικοινωνιακή κίνηση έντασης παρά ως μέρος ενός συγκροτημένου πολιτικού σχεδίου εξουσίας.
Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα: η αντιπολίτευση δεν γίνεται με το ποιος δεν σου αρέσει, αλλά με το τι προτείνεις για να κυβερνήσεις. Όταν ένα κόμμα περιορίζει την πολιτική του πυξίδα σε ένα πρόσωπο που θέλει να φύγει, κινδυνεύει να αποκαλύψει το πιο άβολο κενό: ότι ακόμη δεν έχει αποφασίσει τι θέλει να κάνει την επόμενη μέρα.
Σε αυτό το ήδη θολό τοπίο, οι πληροφορίες φουντώνουν τις τελευταίες ώρες ότι ο πρόεδρος του κόμματος, Νίκος Ανδρουλάκης, εξετάζει το ενδεχόμενο να καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης.
Η πρόταση μομφής είναι ένα σοβαρό κοινοβουλευτικό εργαλείο. Δεν είναι επικοινωνιακή κίνηση ούτε πολιτικό πυροτέχνημα. Προϋποθέτει πολιτικό βάρος, αριθμητικές προϋποθέσεις και –κυρίως– πολιτική προοπτική. Γιατί μια πρόταση μομφής δεν κατατίθεται απλώς για να καταγγελθεί η κυβέρνηση. Κατατίθεται για να ανοίξει ο δρόμος μιας άλλης πολιτικής πρότασης.
Το ερώτημα λοιπόν είναι απλό: ποια είναι αυτή η πρόταση;
Μέχρι στιγμής, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να κινείται περισσότερο με όρους πολιτικής αντίδρασης παρά με όρους συγκροτημένου σχεδίου. Η ρητορική εναντίον της κυβέρνησης μπορεί να συσπειρώνει το κομματικό ακροατήριο, όμως δεν αρκεί για να πείσει μια κοινωνία που ζητά λύσεις και σταθερότητα.
Η πολιτική ιστορία έχει δείξει ότι τα κόμματα που περιορίζονται σε έναν λόγο «αντιπάθειας» απέναντι στον αντίπαλο σπάνια καταφέρνουν να μετατραπούν σε πειστική κυβερνητική εναλλακτική. Γιατί η κοινωνία δεν ψηφίζει απλώς για να τιμωρήσει κάποιον· ψηφίζει για να εμπιστευτεί κάποιον άλλον.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό αδιέξοδο: το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να εμφανιστεί ως αφετηρία πολιτικής αντεπίθεσης, αλλά τελικά κατέληξε να αναδεικνύει την έλλειψη σαφούς στρατηγικής.
Αν πράγματι ο Νίκος Ανδρουλάκης καταθέσει πρόταση μομφής, τότε το κόμμα θα κληθεί να αποδείξει ότι διαθέτει κάτι περισσότερο από αντιπολιτευτικό πάθος. Θα πρέπει να παρουσιάσει συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο. Διαφορετικά, η κίνηση κινδυνεύει να εκληφθεί ως μια ακόμη θεατρική πράξη στο ήδη φορτισμένο πολιτικό σκηνικό.
Γιατί στο τέλος της ημέρας η πολιτική δεν είναι διαγωνισμός αντιπάθειας. Είναι διαγωνισμός προτάσεων, αξιοπιστίας και προοπτικής.
Και όσο το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να δίνει την εικόνα ενός κόμματος που οργανώνει συνέδρια για να δηλώσει απλώς ποιον δεν θέλει, τόσο θα μεγαλώνει η υποψία ότι πίσω από τις μεγάλες λέξεις κρύβεται μια απλή αλήθεια: δεν έχει ακόμη αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να γίνει.
