Ο θάνατος της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, της 87χρονης Ισπανίδας που έγινε σύμβολο κατά των εξώσεων, διεύρυνε την επίδραση της στεγαστικής κρίσης από τις γειτονιές και τις πλατείες της Μαδρίτης στην πρώτη γραμμή της πολιτικής αντιπαράθεσης και στην… αποκαθήλωση του σοσιαλιστικού μοντέλου διακυβέρνησης τύπου Σάντσεθ.
Η ισπανική κατοικία λαμβάνει απόλυτα ταξικά χαρακτηριστικά και εξελίσσεται σε ένα από τα βασικά διακυβεύματα της πορείας προς τις κάλπες της 29ης Νοεμβρίου.
«Δεν κατάφερα να υπερασπιστώ το σπίτι μου, αλλά αγωνίστηκα ώστε να μάθουν κι άλλοι να πολεμούν… Το σπίτι μου ήταν η ζωή μου κι όμως τώρα πρέπει να το αφήσω πίσω. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως θα σταματήσω να αγωνίζομαι για να επιστρέψω». Με αυτά τα λόγια η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, στις 23 Σεπτεμβρίου, ύστερα από οκτώ χρόνια δικαστικής διαμάχης, απομακρύνθηκε με τη βία από το διαμέρισμά της στη συνοικία Ρετίρο, δεμένη πάνω σε νοσοκομειακό φορείο.
Εκατοντάδες ακτιβιστές και προσωπικότητες συγκεντρώθηκαν για να αποτρέψουν την έξωση, χωρίς ωστόσο αποτέλεσμα. Η 87χρονη διακομίστηκε στο νοσοκομείο, όπου και άφησε την τελευταία της πνοή. Δεν επέστρεψε ποτέ στο σπίτι της. Το ακίνητο είχε περάσει στα χέρια επενδυτικού ταμείου, με αποτέλεσμα το ενοίκιο της ηλικιωμένης να αυξηθεί στα 1.650 ευρώ, όταν η μηνιαία σύνταξή της ανερχόταν στα 1.350 ευρώ.
Πάνδημες συγκεντρώσεις
Η τραγική ιστορία της Αμπασκάλ έπληξε σοβαρά την πολιτική εικόνα της σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ. Η ψήφιση του περίφημου στεγαστικού νόμου (Ley de Vivienda), που υποτίθεται ότι θα προστάτευε τους ευάλωτους πολίτες, αποδείχθηκε μία… φούσκα μέσα στα πολλά κενά του συστήματος και στο εκ του προχείρου θεσμικό πλαίσιο.
Η Ενωση Ενοικιαστών της Μαδρίτης και χιλιάδες διαδηλωτές, που κατασκήνωσαν στην Πουέρτα ντελ Σολ και σε άλλες πόλεις, ζητώντας να μπει τέλος στις καθημερινές εξώσεις, κατήγγειλαν ότι το κυβερνητικό μοντέλο δεν αποδείχθηκε ικανό να αναχαιτίσει την κερδοσκοπία των επενδυτικών funds. Η Αμπασκάλ, σε δηλώσεις της, είχε πει χαρακτηριστικά για τον Ισπανό πρωθυπουργό ότι «ή δεν μαθαίνει για τις καθημερινές εξώσεις ή δεν θέλει να μάθει».
Το ισπανικό Κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα απέρριψε τα διατάγματα του Πέδρο Σάντσεθ για τον περιορισμό των εξώσεων και των πιέσεων στα ενοίκια, χωρίς να αφήνει άλλη διέξοδο παρά την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, στις 29 Νοεμβρίου.
Ο Σάντσεθ έπεσε ο ίδιος μέσα στην επικοινωνιακή παγίδα που επιχείρησε να στήσει, επιδιώκοντας να αλλάξει την πολιτική ατζέντα: να περάσει από τους χειρισμούς της κυβέρνησής του σχετικά με τη μεταναστευτική κρίση στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στη Βόρεια Αφρική, και από μια σειρά υποθέσεων διαφθοράς που αφορούν το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα και την οικογένειά του, στην πιο προνομιακή, θεωρητικά, για έναν σοσιαλιστή πολιτική. Τη στέγη και τη λαϊκή κατοικία, ειδικά σε μία συγκυρία κατά την οποία η Κεντρική Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι έως το 2028 θα λείπουν τουλάχιστον 1 εκατομμύριο κατοικίες.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ αντιμετώπισε με καχυποψία τη διείσδυση θεσμικών επενδυτών, ενώ τα αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό των εξώσεων έστρεψαν πολλούς μικροϊδιοκτήτες στο να κλείσουν τα σπίτια τους ή να τα μετατρέψουν σε τουριστικά, μειώνοντας κι άλλο τα διαθέσιμα ακίνητα και εκτινάσσοντας το κόστος της στέγης.
Και όλα αυτά την ώρα που σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Βρετανία το Build to Rent συνέβαλε στην επαγγελματική διαχείριση της στέγασης. Στην Ισπανία, όμως, το σοσιαλιστικό μοντέλο Σάντσεθ είχε βασικό άξονα μια πολυεπίπεδη ρυθμιστική και κρατική παρέμβαση, η οποία προέβλεπε πάγωμα των ενοικίων, μετατροπή των συμβάσεων μίσθωσης σε αορίστου χρόνου, απαγόρευση των εξώσεων για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις (Airbnb) και στα επενδυτικά funds.
Η πολιτική κρίση κορυφώθηκε στο ισπανικό Κοινοβούλιο. Το καταλανικό κόμμα Junts απέσυρε τη στήριξή του και συμπαρατάχθηκε με τη δεξιά αντιπολίτευση -Λαϊκό Κόμμα και Vox. Ο Σάντσεθ προκήρυξε εκλογές και επιχείρησε να μετατρέψει την αποτυχία του νομοσχεδίου σε κεντρικό προεκλογικό του ατού, επαναφέροντας τα στεγαστικά διατάγματα στη Βουλή, ώστε να αναγκάσει τα υπόλοιπα κόμματα να πάρουν ανοιχτά θέση πριν από τις κάλπες.
Στις εκλογές, ο ίδιος και το κόμμα του θα ζητήσουν την ψήφο των Ισπανών ως το ψευδεπίγραφο «κόμμα-οχυρό» προστασίας των δικαιωμάτων των ενοικιαστών απέναντι στα συμφέροντα των real estate funds και της Δεξιάς.
Σφύριζαν αδιάφορα
Ιστορικά, πάντως, το PSOE του Σάντσεθ έχει σταθεί περισσότερο στο πλευρό των ιδιοκτητών και των εισοδηματιών. Στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, όταν σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους, το κόμμα του Σάντσεθ βρισκόταν και πάλι στην κυβέρνηση. Τι έπραξε τότε; Διέσωσε τις τράπεζες και διατήρησε ανέγγιχτο το θεσμικό πλαίσιο που επέτρεπε τις εξώσεις.
Ακόμη και όταν ο Σάντσεθ επανέφερε το PSOE στην εξουσία το 2018, το στεγαστικό ήταν χαμηλά στις κυβερνητικές προτεραιότητες. Οι τιμές των κατοικιών και τα ενοίκια εκτοξεύτηκαν, ενώ οι μισθοί παρέμειναν στάσιμοι. Από το 1998 έως το 2008 κατασκευάστηκαν έξι εκατομμύρια κατοικίες, ενώ την ίδια περίοδο οι τιμές των ακινήτων διπλασιάστηκαν. Οσο για την επόμενη πολιτική ημέρα του Πέδρο Σάντσεθ, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερό προβάδισμα της δεξιάς αντιπολίτευσης.
Μήπως θα πρέπει να… θορυβηθούν οι υποστηρικτές του… σοσιαλιστή Σάντσεθ στην Ελλάδα;
