Η διαδρομή ενός μέλους του ΣΥΡΙΖΑ από το 2023 έως σήμερα μπορεί να ιδωθεί ως ένα νοητικό πείραμα, μέσα από το οποίο αναδεικνύεται η επίδραση των συνεχών πολιτικών μεταβολών στην κομματική ταυτότητα.
Από τη σταθερότητα στη διαρκή προσαρμογή
Ας υποθέσουμε ότι ένας ερευνητής επιθυμεί να μελετήσει πώς επηρεάζεται η στάση ενός κομματικού μέλους όταν το πολιτικό περιβάλλον μεταβάλλεται διαρκώς. Το υποθετικό αυτό πείραμα δεν αφορά τη βιολογία ούτε την ψυχολογία με την κλινική έννοια. Αφορά την πολιτική συμπεριφορά ενός ανθρώπου, ο οποίος συμμετέχει ενεργά σε έναν οργανισμό που περνά από συνεχείς φάσεις ανασχηματισμού, χωρίς να μεσολαβούν μεγάλα χρονικά διαστήματα σταθερότητας.
Η πρώτη μεταβολή εμφανίζεται το καλοκαίρι του 2023, όταν ο Αλέξης Τσίπρας παραιτείται από την ηγεσία μετά τις δύο εκλογικές ήττες. Το μέλος, το οποίο είχε συνδέσει την πολιτική του διαδρομή με μια συγκεκριμένη ηγεσία και μια διαμορφωμένη φυσιογνωμία του κόμματος, καλείται να επαναπροσδιορίσει τη θέση του μέσα σε ένα νέο περιβάλλον.
Ακολουθεί η εκλογή του Στέφανου Κασσελάκη, ενός προσώπου που δεν είχε προηγούμενη κομματική πορεία στον ΣΥΡΙΖΑ. Η αλλαγή δεν περιορίζεται στην κορυφή της ηγεσίας, αφού επεκτείνεται στον τρόπο άσκησης της πολιτικής, στην επικοινωνία και στις προτεραιότητες του κόμματος. Το μέλος καλείται να αξιολογήσει αν θα στηρίξει αυτή τη νέα κατεύθυνση και αν μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του μέσα στη νέα πραγματικότητα.
Οι εσωκομματικές συγκρούσεις που ακολουθούν, οι αποχωρήσεις ιστορικών στελεχών και η δημιουργία της Νέας Αριστεράς εισάγουν έναν ακόμη παράγοντα στο πείραμα. Πρόσωπα που μέχρι πρόσφατα συνυπήρχαν στο ίδιο πολιτικό πλαίσιο ακολουθούν διαφορετικές πορείες και το μέλος καλείται να επιλέξει με ποιες πολιτικές αναφορές θα συνεχίσει.
Η συνεχής μεταβολή ως μεταβλητή του πειράματος
Η επόμενη φάση αρχίζει με την απομάκρυνση του Στέφανου Κασσελάκη από την ηγεσία και την προκήρυξη νέας εσωκομματικής εκλογής. Για δεύτερη φορά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, το μέλος καλείται να αποφασίσει ποιος θα ηγηθεί του κόμματος. Η εκλογή του Σωκράτη Φάμελλου δημιουργεί την προσδοκία μιας περιόδου οργανωτικής ισορροπίας και πολιτικής συνοχής, ενώ η δημόσια συζήτηση γύρω από την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα και την ίδρυση νέου πολιτικού φορέα εισάγει ακόμη μία μεταβλητή, η οποία επηρεάζει τις προσδοκίες και τις επιλογές των στελεχών.
Το τελευταίο στάδιο του πειράματος εξελίσσεται μετά την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου και τις αποφάσεις της πρόσφατης Κεντρικής Επιτροπής. Η εγκατάλειψη της προοπτικής συνεργασίας με το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, η αποκατάσταση του Παύλου Πολάκη και η αναβολή των αποφάσεων για τη νέα ηγεσία δημιουργούν ένα ακόμη μεταβατικό τοπίο. Το μέλος καλείται ξανά να αξιολογήσει τις εξελίξεις, να επανεξετάσει την εμπιστοσύνη του προς το κόμμα και να αποφασίσει αν θα παραμείνει ενεργό, αν θα στηρίξει τη νέα πλειοψηφία ή αν θα αναζητήσει διαφορετική πολιτική διαδρομή.
Το ενδιαφέρον στοιχείο του νοητικού αυτού πειράματος βρίσκεται στο γεγονός ότι κάθε νέα μεταβολή εμφανίζεται πριν σταθεροποιηθεί η προηγούμενη. Έτσι, η βασική μεταβλητή που παρακολουθεί ο υποθετικός ερευνητής δεν αφορά μια μεμονωμένη πολιτική απόφαση, αλλά την ικανότητα του μέλους να προσαρμόζεται διαρκώς σε νέες ηγεσίες, νέες στρατηγικές και νέους πολιτικούς συσχετισμούς. Το αποτέλεσμα δεν είναι προκαθορισμένο, αφού κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά στις ίδιες συνθήκες. Η διαδοχή, πάντως, τόσων μεταβολών μέσα σε τρία χρόνια συνθέτει μια σπάνια περίπτωση πολιτικής δυναμικής, η οποία προσφέρει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο παρατήρησης για όποιον επιδιώκει να κατανοήσει τη σχέση ανάμεσα στον κομματικό οργανισμό και στα μέλη του.
