Την εικόνα της στιγμής τόσο όσον αφορά στις κοινωνικές διεργασίες και τις απόψεις των πολιτών, όσο και τους πολιτικούς συσχετισμούς, την έχουμε και επιπλέον έχει τροφοδοτήσει εκατοντάδες αναλύσεις, συζητήσεις σε τηλεοπτικά πάνελ, συνεντεύξεις.
Ωστόσο, όσο και αν βασικά σημεία του πολιτικού παζλ, όπως και τα στοιχεία που θα καθορίσουν τις στρατηγικές κομμάτων και επιλογές πολιτών, η περίοδος μέχρι τις εκλογές θα επηρεαστεί από παράγοντες που σήμερα δεν μπορούν να αποτιμηθούν με βεβαιότητα.
Πρώτος είναι η πορεία των ενεργειακών τιμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι μια παρατεταμένη ενεργειακή διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη.
Δεύτερος είναι η πραγματική εξέλιξη των εισοδημάτων σε σχέση με τις τιμές. Εάν η όλη προσπάθεια σ΄ αυτήν την κατεύθυνση δεν μεταφράζεται σε αισθητή βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, το οικονομικό αφήγημα θα συνεχίσει να δοκιμάζεται κοινωνικά.
Τρίτος είναι η εξέλιξη των θεσμικών και πολιτικών ζητημάτων. Η διαφθορά, το κράτος δικαίου και η λειτουργία του πολιτικού συστήματος αποτελούν πλέον μέρος της αξιολόγησης της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας και όχι αποκλειστικά ζητήματα θεσμικής συζήτησης.
Ο τέταρτος παράγοντας είναι η ίδια η διάταξη της επόμενης Βουλής, η μορφή διακυβέρνησης. Η έρευνα καταγράφει σχεδόν ισοδύναμη προτίμηση μεταξύ αυτοδύναμης κυβέρνησης και κυβέρνησης συνεργασίας: 45,9% έναντι 45,1%, με 9,1% να μην απαντούν. Η αυτοδυναμία κερδίζει έδαφος τους τελευταίους μήνες σε σχέση με την επιλογή για κυβέρνηση συνεργασίας αφού η κρισιμότητα των στιγμών κρίνεται ότι απαιτεί ισχυρή κυβέρνηση, αλλά και η απουσία κάθε συζήτησης ακόμα και ανάμεσα στα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν δείχνει ότι μπορεί να προκύψει κάποιο σχήμα που να εγγυηθεί ότι μπορεί να κρατήσει το τιμόνι της χώρας.
Η επόμενη εκλογική περίοδος δεν φαίνεται να διαμορφώνεται γύρω από ένα μόνο ζήτημα. Διαμορφώνεται γύρω από την προσπάθεια να απαντηθούν τέσσερα αλληλένδετα ερωτήματα:
Πρώτον: Μπορεί η οικονομική ανάπτυξη να μετατραπεί σε αισθητή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου;
Δεύτερον: Μπορεί η ενεργειακή μετάβαση να συνδυαστεί με ενεργειακή ασφάλεια και προσιτό κόστος για τα νοικοκυριά;
Τρίτον: Μπορεί η πολιτική σταθερότητα να συνδυαστεί με ουσιαστικές θεσμικές και κοινωνικές αλλαγές;
Τέταρτον: Μπορεί το πολιτικό σύστημα να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών ότι οι αποφάσεις του κράτους παράγουν χειροπιαστό αποτέλεσμα;
Αυτές οι τέσσερις διαστάσεις συγκροτούν το πραγματικό πεδίο πάνω στο οποίο θα κινηθεί η χώρα μέχρι τις κάλπες.
Η σημερινή εικόνα δεν παραπέμπει σε κοινωνία χωρίς οικονομική ανθεκτικότητα, αλλά ούτε και σε κοινωνία που θεωρεί ότι τα προβλήματά της έχουν λυθεί. Αντίθετα, αποτυπώνει μια κοινωνία που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο απαιτήσεις: να προστατευθεί από την αστάθεια και ταυτόχρονα να δει ουσιαστική αλλαγή στην καθημερινότητά της. Και αυτό είναι ίσως το βαθύτερο χαρακτηριστικό της περιόδου: η πολιτική αντιπαράθεση δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος θα πείσει για το παρελθόν, αλλά κυρίως από το ποιος θα μπορέσει να συνδέσει με μεγαλύτερη αξιοπιστία το σήμερα με την προσδοκία της επόμενης ημέρας.
Η ενεργειακή κρίση, η ακρίβεια και η διεθνής αστάθεια δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η οικονομική και πολιτική διαχείριση αλληλοεπηρεάζονται. Η κοινωνία ζητά προστασία, αλλά ταυτόχρονα ζητά αποτέλεσμα. Ζητά σταθερότητα, αλλά δεν αποκλείει την αλλαγή. Και πάνω απ' όλα, ζητά να δει την ανάπτυξη να μεταφράζεται σε πραγματικό εισόδημα, καλύτερες υπηρεσίες και μεγαλύτερη ασφάλεια στην καθημερινότητα.
Αυτό είναι το κεντρικό πεδίο της πολιτικής μάχης μέχρι τις εκλογές. Και όταν η κατάσταση είναι τόσο σοβαρή δεν υπάρχει κανένας λόγος να την επιβαρύνουν τα ίδια τα κυβερνητικά και κοινοβουλευτικά στελέχη της ΝΔ με υπερφίαλες συμπεριφορές, πολύ συζητήσιμες δηλώσεις και φράσεις, αλλά και φάλτσα που δημιουργούν μία εικόνα αλαζονείας, εκνευρισμού, άγχους.
Οι εκλογές αυτές θα είναι πολύ σκληρές και θα ακουστούν πολλά. Η κυβέρνηση θα βρεθεί εν μέσω συνδυασμένων πυρών από την αριστερά μέχρι και την ακροδεξιά, ενώ θα έχει να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις λόγω της ενεργειακής και οικονομικής κρίσης.
Ωστόσο και οι εκλογές πρέπει όμως να εξελιχθούν μέσα σε ένα πλαίσιο στοιχειώδους πολιτικής ευπρέπειας και πολιτισμού και η κυβέρνηση έχει ειδική ευθύνη να καθορίσει τον δημόσιο διάλογο και εν πάση περιπτώσει να επιδιώκει να μην ξεφεύγουν τα στελέχη της, να μην γίνονται δηλώσεις τους αρνητικά viral που αποπροσανατολίζουν τη συζήτηση και δημιουργούν ένα άσχημο κλίμα.
* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Liberal.gr
