Το χαρτί επέκτασης της μεταξύ τους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) ανασύρουν για πρώτη φορά, δημοσίως τουλάχιστον, Αθήνα και Κάϊρο, σε μια ενιαία κίνηση αντίδρασης στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Βουλή των Αντιπροσώπων στη Λιβύη.
Οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Αιγύπτου, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι αντίστοιχα, είχαν χθες τηλεφωνική επικοινωνία για δεύτερη φορά μετά την επικύρωσή την περασμένη Τρίτη. Σύμφωνα με το ανακοινωθέν της ελληνικής διπλωματίας, οι δύο υπουργοί απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση τουρκολιβυκού μνημονίου, υπογραμμίζοντας τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου, περιλαμβανομένης της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Οι κ.κ. Γεραπετρίτης και Αμπντελάτι συζήτησαν για την στρατηγική εταιρική σχέση των δύο κρατών και στο πλαίσιο αυτό συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την γεωγραφική επέκταση της διμερούς συμφωνίας ΑΟΖ «σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS».
Τμηματική μεν, ΑΟΖ δε
Στις 6 Αυγούστου 2020, οι τότε υπουργοί Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας και Σαμέχ Σούκρι, συνυπέγραψαν στο Κάιρο την τμηματική οριοθέτηση της διμερούς ΑΟΖ. Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία θεωρήθηκε τομή που ακυρώνει την τουρκολιβυκή «οριοθέτηση» που έπληττε τα συμφέροντα και των δύο χωρών. «Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει καταλήξει εκεί που ανήκε, στον κάλαθο των αχρήστων», είχε δηλώσει τότε ο κ. Δένδιας.
Η ελληνοαιγυπτιακή οριοθέτηση εκτείνεται από τον 26ο έως τον 28ο μεσημβρινό, δηλαδή ξεκινά από την ανατολική Κρήτη (στο ύψος της Σητείας) και φτάνει έως το μέσον της Ρόδου. Οι διαπραγματεύσεις τότε ήταν επίπονες. Η αιγυπτιακή πλευρά δεν ήθελε να πάει ανατολικότερα, για να μην προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας. Η επέκταση έως τον 28ο μεσημβρινό, που τελικά αποδέχθηκε, είχε ως αντιστάθμισμα την αποδοχή από την Αθήνα ορισμένων αιτημάτων του Καΐρου, όπως η μειωμένη επήρεια των νησιών. Ωστόσο, τότε η ανάγκη να υπογραφεί η συμφωνία ήταν μεγάλη.
Τόσο στην ελληνική όσο και στην αιγυπτιακή ανακοίνωση δεν γινόταν γεωγραφική αναφορά για το αν η ΑΟΖ θα επεκταθεί προς δυσμάς (Λιβύη), προς ανατολάς (Τουρκίας) ή ακόμα και στις δύο πλευρές.
Ευλόγως, οι συζητήσεις με το Κάιρο αναμένονται να διαρκέσουν. Μέχρι τότε, η Αθήνα θα θέσει το ζήτημα για Λιβύη και Τουρκία ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στον ΟΗΕ. Μάλιστα, κατά πληροφορίες, ο κ. Γεραπετρίτης ετοιμάζεται να στείλει επιστολή στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Από την πλευρά του, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, απαντώντας ευθέως σε ΕΕ και Αθήνα, υποστήριξε χθες ότι «η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας εμπίπτει στα κυριαρχικά δικαιώματα των οικείων παράκτιων κρατών», ισχυριζόμενο ότι «η νομική εγκυρότητα του Μνημονίου δεν μπορεί να ακυρωθεί από μονομερείς εκτιμήσεις τρίτων».
12 μίλια
Η Αθήνα διατηρεί πάντα τη δυνατότητα επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικά της Κρήτης. Ερωτηθείς, σχετικά, ο κ. Γεραπετρίτης απάντησε (MEGA Ράδιο) ότι η Αθήνα δεν αντιδρά σπασμωδικά.
«Η Ελλάδα αντιδρά βάσει σχεδίου και κυρίως για την εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων. Δεν θα επηρεαστούμε από μια ενέργεια η οποία είναι παντελώς άκυρη και δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα», σημείωσε ο ίδιος, επαναλαμβάνοντας ότι το δικαίωμα θα ασκηθεί με τον τρόπο και στον χρόνο που η Ελλάδα θα επιλέξει.
Φόρμουλα για το καλώδιο;
Εν τω μεταξύ, λίγες ημέρες ημέρες πριν από την έκδοση της NAVTEX που θα σηματοδοτήσει την επανέναρξη των ερευνών βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, από το γαλλικής σημαίας πλοίο Abeille Marengo, η Αθήνα παρουσιάστηκε ανοιχτή στην ενημέρωση της Άγκυρας για το καλώδιο, με το σκεπτικό ότι θα αποτρέψει μια «νέα Κάσο».
Ειδικότερα, σχολιάζοντας έμμεσα τις δηλώσεις του Τούρκου ομολόγου του, Χακάν Φιντάν, στα «Νέα» ότι η Άγκυρα επιζητεί «γραπτή ειδοποίηση» (σ.σ. αυτός ήταν ο όρος στο δημοσίευμα) και όχι μόνο προφορική, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε (Ρ/Σ MEGA) ότι «η ενημέρωση σχετικά με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν, με τη σαφή αναφορά ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία».
Πάντως, στην Αθήνα κρατούν επιφυλακτική στάση, καθώς οι αναφορές Φιντάν προέρχονται από συνέντευξη στον Τύπο. Άλλωστε, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σε όλες τις τοποθετήσεις του για το καλώδιο, υπογράμμιζε ότι πρέπει να υπάρξει «αδειοδότηση» και «συντονισμός» με την Άγκυρα. Χθες, ωστόσο, το τουρκικό ΥΠΑΜ δεν έκανε καμία αναφορά.
Η τουρκική Πολεμική Αεροπορία συνεχίζει την πρακτική των παραβιάσεων (17 στις 21-10) σε όλο το έυρος του εθνικού εναέριου χώρου, ενώ η Αθήνα, την Τετάρτη, απάντησε με NAVTEX στη δεύτερη ναυτική αναγγελία της Άγκυρας για τις έρευνες του ερευνητικού πλοίου S/V KOBI RUEGG, στο πλαίσιο του East to Med Data Corridor (EMC), του υποθαλάσσιου καλωδίου δεδομένων που θα συνδέσει την Ελλάδα με τη Σαουδική Αραβία.
