Η καταδίκη της Άννας-Μισέλ Ασημακοπούλου για την υπόθεση των ηλεκτρονικών διευθύνσεων αποδήμων ψηφοφόρων άνοιξε νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Ομως η συζήτηση για την αναλογικότητα, τα δύο μέτρα και δύο σταθμά και τη γενικευμένη πρακτική της πολιτικής επικοινωνίας παραμένει ανοιχτή.
Το δικαστήριο επέβαλε στην πρώην ευρωβουλευτή ποινή φυλάκισης 20 μηνών με αναστολή, ενώ καταδίκες επιβλήθηκαν και σε άλλα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Και όπως κάθε δικαστική απόφαση, οφείλει να γίνεται σεβαστή.
Η υπόθεση θα συνεχίσει τον δρόμο της στα ανώτερα δικαστικά στάδια, καθώς αναμένεται η άσκηση ένδικων μέσων. Το πολιτικό ζήτημα, ωστόσο, είναι διαφορετικό. Και εκεί ακριβώς ξεκινά η μεγάλη συζήτηση. Διότι παρακολουθούμε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η συγκεκριμένη υπόθεση ως περίπου η μεγαλύτερη θεσμική εκτροπή των τελευταίων ετών. Σαν να αποκαλύφθηκε κάποιο τεράστιο κύκλωμα χειραγώγησης εκλογών. Σαν να κατέρρευσε η δημοκρατική διαδικασία.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πεζή. Μιλάμε για την αποστολή πολιτικού μηνύματος μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε αποδέκτες των οποίων τα στοιχεία δεν έπρεπε να έχουν χρησιμοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο. Πρόκειται για ζήτημα προσωπικών δεδομένων, για το οποίο η Δικαιοσύνη αποφάνθηκε. Ομως η εικόνα που επιχειρούν να χτίσουν ορισμένοι πολιτικοί αντίπαλοι απέχει αισθητά από το πραγματικό μέγεθος της υπόθεσης.
Βροχή ανακοινώσεων
Ας είμαστε ειλικρινείς. Σχεδόν κάθε πολίτης δέχεται καθημερινά πολιτικά μηνύματα, ενημερωτικά δελτία, διαφημιστικές καμπάνιες και ηλεκτρονική αλληλογραφία από κόμματα, βουλευτές, υποψηφίους, υπουργεία, δήμους, φορείς, επιχειρήσεις και οργανισμούς.
Οι δημοσιογράφοι αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τα ηλεκτρονικά τους ταχυδρομεία κατακλύζονται καθημερινά από ανακοινώσεις κομμάτων, γραφείων Τύπου, υπουργών, βουλευτών, περιφερειαρχών, δημάρχων και κάθε λογής πολιτικών παραγόντων.
Πόσες φορές έχει ερευνηθεί η προέλευση αυτών των λιστών; Πόσες φορές έχει προκύψει πολιτική κατακραυγή; Πόσες φορές ζητήθηκαν παραιτήσεις ή διαγραφές; Η απάντηση είναι προφανής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων δεν πρέπει να εφαρμόζεται. Σημαίνει όμως ότι η επιλεκτική αγανάκτηση δύσκολα πείθει. Η υποκρισία γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν κόμματα που χρησιμοποιούν επί χρόνια σύγχρονα εργαλεία πολιτικής επικοινωνίας εμφανίζονται ξαφνικά ως υπερασπιστές μιας απόλυτης ψηφιακής αγνότητας.
Αναπόφευκτα πολλοί στάθηκαν και στο ζήτημα της αναλογικότητας. Την ίδια στιγμή που η Αννα-Μισέλ Ασημακοπούλου καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης 20 μηνών για την υπόθεση των e-mails, η κοινή γνώμη βλέπει σε άλλες υποθέσεις με τραγικές συνέπειες για ανθρώπινες ζωές να επιβάλλονται ποινές που προκαλούν έντονο δημόσιο προβληματισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του κατοίκου της Πεντέλης που καταδικάστηκε για την πυρκαγιά η οποία συνδέθηκε με την τραγωδία στο Μάτι και τιμωρήθηκε με ποινή φυλάκισης τριών ετών.
Προφανώς πρόκειται για εντελώς διαφορετικές υποθέσεις, με διαφορετικά αδικήματα και διαφορετικά νομικά δεδομένα. Κανείς δεν μπορεί να τις ταυτίσει. Μπορεί όμως να αγνοήσει την εύλογη απορία που δημιουργείται σε πολλούς πολίτες όταν συγκρίνουν το μέγεθος της κοινωνικής βλάβης με τις ποινικές κυρώσεις που επιβάλλονται σε διαφορετικές περιπτώσεις; Δύσκολα.
Ψάχνουν αφήγημα
Οι αντιδράσεις του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αναμενόμενες. Τα δύο κόμματα επιχείρησαν να μετατρέψουν την υπόθεση σε πολιτικό σύμβολο κατά της κυβέρνησης και της Νέας Δημοκρατίας.
Ομως η υπερβολή συχνά λειτουργεί αντίστροφα. Οταν μια υπόθεση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας παρουσιάζεται περίπου ως μείζον πλήγμα κατά της Δημοκρατίας, ο μέσος πολίτης, που έρχεται καθημερινά αντιμέτωπος με τα δικά του προβλήματα, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τη συλλογιστική.
Η ουσία είναι ότι η Δικαιοσύνη έκανε τη δουλειά της και η υπόθεση κρίθηκε σε πρώτο βαθμό. Από εκεί και πέρα, η πολιτική εκμετάλλευση και η προσπάθεια ηθικής εξόντωσης ανθρώπων για ένα ζήτημα που αφορά την αποστολή ενός e-mail σε καμία περίπτωση δεν βοηθά τη δημόσια συζήτηση. Αντίθετα, ενισχύει την αίσθηση ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η υποκρισία έχει χτυπήσει πραγματικά κόκκινο.
