Η Αιμιλία Κουγιά παρουσιάζει στο καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου την ατομική έκθεση ζωγραφικής της Φιλιππίνας Λιβιτσάνου με τίτλο «Τα εις Μορφέα».
Τα εγκαίνια της έκθεσης είναι την Τρίτη 13 Ιανουαρίου 17:00-19:30 και η διάρκειά της έως τις 10 Φεβρουαρίου.
Ο επιμελητής της έκθεσης Μάνος Στεφανίδης γράφει για τη Φιλιππίνα Λιβιτσάνου
Πού τελειώνει η αλήθεια της πραγματικότητας και πού αρχίζει το ψέμα της τέχνης; Ή, αντίστροφα, πώς αποδίδεται η αλήθεια της φαντασίας και πώς εξορκίζεται το ψέμα του προφανούς; Αφού μέσα από τη ζωγραφική μπορούν στ' αλήθεια να σωθούν τα όποια ψήγματα αλήθειας δικαιούμαστε κι ενώ το σύμπαν μάς κοιτάζει. Η όποια αιωνιότητα. Τέλος, σκεφτείτε πως όταν λέμε «για πάντα», άθελά μας αναφερόμαστε στην πιο μικρή μονάδα μέτρησης του χρόνου των ανθρώπων. Έτσι, υπάρχουν ζωγράφοι που αποθεώνουν την προφάνεια των πραγμάτων στιλβώνοντας τις εικόνες τους τόσο ώστε να θαμπωθεί ο θεατής.
Επίσης υπάρχουν ζωγράφοι που δεν ενδιαφέρονται για το φαίνεσθαι και την όποια ακτινοβολία του αλλά για την κρυμμένη δομή των πραγμάτων επιμένοντας στην αφανή γεωμετρία τους. Υπάρχει όμως και μια τρίτη κατηγορία δημιουργών που ζωγραφίζουν εκείνες τις εικόνες που αχνοφέγγουν ανάμεσα στην εγρήγορση και στον ύπνο, ανάμεσα στη ρέμβη και στον τρόμο.
Σ' αυτούς ανήκει η Φιλιππίνα Λιβιτσάνου και τα σχέδια που παρουσιάζει εδώ αποτελούν συμπυκνωμένα παραδείγματα όλης της εικαστικής έρευνάς της. Μιας έρευνας η οποία στηρίζεται στο αναλυτικό σχέδιο –την εντιμότητα της τέχνης– στην ευαίσθητη χρωματικά και τονικά σύνθεση αλλά και την αυθεντικότητα των θεμάτων της.
Η ζωγραφική της είναι και βιωματική και βιωμένη εκκινώντας από το ίδιο το σώμα της, τα πάθη αλλά και τη δυνατότητά του για κάθαρση και αναγέννηση. Επειδή η τέχνη εξ ορισμού νικάει τη θνητότητα και χαρίζει στους αφοσιωμένους της άπειρες καθημερινές αναστάσεις.
Το ανθρώπινο σώμα, βασικό θέμα στη ζωγραφική της Φιλιππίνας Λιβιτσάνου, είναι σταθερά ένα αίνιγμα, είναι σταθερά ένας κόσμος προς εξερεύνηση, είναι σταθερά ένας άθλος και βέβαια είναι σταθερά το έπαθλο των ανδρείων της ηδονής όπως θα έλεγε και ο Αλεξανδρινός. Είτε γυμνό, είτε ντυμένο, είτε ανδρικό, είτε γυναικείο διατυπώνει σταθερά τον λόγο της επιθυμίας. Τον ίμερο.
Λόγο αντίστροφα ανάλογο προς τον λόγο του Θανάτου. Προς τον λόγο της ασθένειας και της φθοράς. Κάθε οργασμός και μια ανάσταση για όλα τα πλάσματα του Θεού. Κάθε έρωτας και μια κάθαρση. Χώμα, σώμα, ανάσταση. Και έπειτα έρχεται η τέχνη για να δώσει με τα έργα της την ψευδαίσθηση της αθανασίας. Για να ποτίσει με συγκίνηση και τρυφερότητα έναν κόσμο σκληρό και αδυσώπητο. Γιατί το ξέρουμε: Στο τέλος θα σωθούν μόνο οι τρυφεροί, θα δεις. Αφού η τρυφερότητα φιάχνεται από ατσάλι.
Στην ενότητα «Τα εις Μορφέα» η ζωγράφος, χρησιμοποιώντας σουρντίνα, δηλαδή χαμηλόφωνη ατμόσφαιρα, ανασύρει εικόνες από τον συλλογικό Μύθο αλλά και τις προσωπικές της ιστορίες. Εκεί που αυτές οι δύο πηγές της τέμνονται, συναντά η ίδια τον θεατή για να του αποκαλύψει τα κατ' αυτήν όνειρα του Μορφέα. Του θεού του ύπνου και του αδελφού του Θανάτου. Των σταθερών συντρόφων μας. Εννοιών δηλαδή σύμφυτων με την ανθρώπινη ύπαρξη και έμφορτων από συνειρμούς και συμπαραδηλώσεις.
Έτσι ώστε οι εικόνες της να διαβάζονται σε πολλαπλά επίπεδα. Σαν παλίμψηστα και αισθητικά ψυχογραφήματα. Η Φιλιππίνα αυτήν τη φορά παραμερίζει το κοινωνικό - πολιτικό στοιχείο που αποτελούν βασικά αιτήματα της δουλειάς της για να αφοσιωθεί στο προσωπικό - εξομολογητικό. Επιμένοντας σε μία ποιητική της εικόνας κι ένα ταξίδι στον κόσμο των αοράτων που καθίστανται προς στιγμήν ορατά. Βλέποντας τα όνειρά της σαν όνειρά μας, σαν μέσα από ένα ανοιχτό παράθυρο...
Υγ.: Αντί άλλων, περιττών λόγων –η ζωγραφική έγινε για να τη βλέπουμε και δευτερευόντως για να την αναλύουμε– παραθέτω πώς ονειρευόταν τον κόσμο ο νεαρός Καβάφης μέσα από ένα ανοιχτό παράθυρο. Κι ενώ ο Μορφέας είχε αποσυρθεί από το προσκήνιο. Προσωρινά:
Πλησίον παραθύρου ανοικτού / Εν φθινοπωρινής νυκτός ευδία, / πλησίον παραθύρου ανοικτού, / εφ’ ώρας ολοκλήρους, εν τελεία, /ηδονική κάθημαι ησυχία. / Των φύλλων πίπτ’ η ελαφρά βροχή.
Ο στεναγμός του κόσμου του φθαρτού / εν τη φθαρτή μου φύσει αντηχεί, / αλλ’ είναι στεναγμός γλυκύς, υψούται ως ευχή.
Aνοίγει το παράθυρόν μου κόσμον άγνωστον. / Aναμνήσεων ευόσμων, αρρήτων μοι προσφέρεται πηγή. / Επί του παραθύρου μου πτερά / κτυπώσι – φθινοπωρινά πνεύματα δροσερά / εισέρχονται και με περικυκλούσι / κ’ εν τη αγνή των γλώσση μοι λαλούσι.
Ελπίδας αορίστους και ευρείας / αισθάνομαι· κ’ εν τη σεπτή σιγή / της πλάσεως, τα ώτα μου ακούουν μελωδίας, / ακούουν κρυσταλλίνην, μυστικήν / εκ του χορού των άστρων μουσικήν.
- Κ.Π. Καβάφης (από τα αποκηρυγμένα)
(Για την αντιγραφή Μάνος Στεφανίδης)
*Για το καφέ του Μουσείου η είσοδος είναι ελεύθερη, Δευτέρα έως Κυριακή 8:00-15:00 και Τρίτη 13:00-19:00
