Τι θα βρει άραγε μπροστά του ο Μητσοτάκης στον δρόμο για τη συζήτηση γύρω από τη συνταγματική αναθεώρηση;
Με σημερινό τηλεοπτικό μήνυμα, ο πρωθυπουργός άνοιξε επισήμως εκκίνησε επισήμως τη διαδικασία, ανακοινώνοντας την πρόθεση της κυβέρνησης να ξεκινήσει ανοιχτή και ουσιαστική συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση. Μια συζήτηση που δεν ακουμπά απλώς τεχνικές διατάξεις, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα του κράτους και της λειτουργίας του.
Στο επίκεντρο τίθεται η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, με πρόταση για έλεγχο ακόμη και εν ενεργεία υπουργών από τρεις ανώτατους δικαστικούς, καθώς και το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια και συνολικά ζητήματα παιδείας. Πρόκειται για θεματικές που διαχρονικά προκαλούν έντονες αντιδράσεις και βαθιές κοινωνικές τομές.
Η συνταγματική αναθεώρηση, ως διαδικασία, δεν είναι ποτέ εύκολη. Απαιτεί πολιτικές συναινέσεις, κοινωνική ωρίμανση και αντοχή στις συγκρούσεις. Το αποτύπωμα των εξαγγελιών είναι οριζόντιο: βγάζει από τη ζώνη άνεσης όχι μόνο τους υπουργούς, αλλά και το σύνολο του δημόσιου τομέα. Αφορά τους εκλεγμένους, τους υπηρετούντες, το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας του κράτους.
Το ζήτημα της μονιμότητας τίθεται, ορθά, σε βάση ισότητας. Ένα κράτος δεν μπορεί να γίνει σύγχρονο και αποτελεσματικό αν ο δημόσιος υπάλληλος δεν αντιμετωπίζεται με τους ίδιους κανόνες ευθύνης και αξιολόγησης που ισχύουν στον ιδιωτικό τομέα – εργασιακά, μισθολογικά και θεσμικά.
Ο πρωθυπουργός, βάζοντας «το μαχαίρι στο κόκαλο», επιλέγει συνειδητά τη σύγκρουση με κατεστημένες αντιλήψεις και συμφέροντα. Θα υπάρξουν ρήξεις στον κοινωνικό ιστό και έντονες δυσαρέσκειες, ιδίως γύρω από το άρθρο 86. Και αυτές δεν έχουν κομματικό χρώμα, καθώς μια ουσιαστική αναθεώρηση, ακόμη και με αναδρομικό πνεύμα λογοδοσίας, αγγίζει όλες τις κυβερνήσεις του παρελθόντος.
Σε γενικές γραμμές, η κατεύθυνση είναι σωστή. Το αν θα γίνει πράξη, θα κριθεί τώρα – την ώρα της απόλυτης ευθύνης.
