Ελλάδα, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία υπέγραψαν κοινή διακήρυξη για την ένταξη της διασυνοριακής περιοχής των Πρεσπών στην Παγκόσμια Κληρονομιά της UNESCO.
Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα συνεδριακών τελετών του Δήμου Πρεσπών, σηματοδοτώντας την έναρξη κοινής προσπάθειας για τη διεθνή αναγνώριση του ιδιαίτερου φυσικού και πολιτιστικού χαρακτήρα της περιοχής.
Μενδώνη: «Υπεραξία, αλλά και ευθύνη»
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την ημέρα «ιδιαίτερα σημαντική για τις Πρέσπες, τη Δυτική Μακεδονία και την Ελλάδα», επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει αναλάβει την ηγεσία της πρωτοβουλίας.
Όπως τόνισε, η διασυνοριακή περιοχή διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα τόσο στο φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα όσο και στην πολιτιστική κληρονομιά.
«Πιστεύουμε απόλυτα ότι οι Πρέσπες και στις τρεις χώρες αποτελούν ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα για την περιοχή μας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η ανθρώπινη παρουσία και δημιουργία στην περιοχή εκτείνονται από την 6η χιλιετία π.Χ. έως σήμερα.
Σύμφωνα με την υπουργό, αυτή η ιστορική συνέχεια, σε συνδυασμό με τον φυσικό πλούτο των Πρεσπών, δημιουργεί ένα μοναδικό σύνολο που η κοινή υποψηφιότητα επιχειρεί να αναδείξει διεθνώς.
Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ακόμη ότι η πρωτοβουλία μπορεί να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ των λαών και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες συνεργασίας για την προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αναφερόμενη στην πιθανή εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, σημείωσε ότι αυτή θα ενίσχυε σημαντικά τη διεθνή αναγνωρισιμότητα της περιοχής. «Η UNESCO είναι ο διεθνής οργανισμός ο οποίος έχει τη μεγαλύτερη εμβέλεια σε όλο τον κόσμο. Επομένως, η εγγραφή των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς προσθέτει υπεραξία, αλλά και ευθύνη», δήλωσε.
Παράλληλα, τόνισε ότι η προστασία του πολιτισμού και του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι Πρέσπες να διατηρήσουν αναλλοίωτο τον χαρακτήρα τους.
Βόρεια Μακεδονία: «Γέφυρα φιλίας και συνεργασίας»
Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Βόρειας Μακεδονίας, Σεντάτ Σουλεϊμανί, σημείωσε ότι οι Πρέσπες υπήρξαν ιστορικά και φυσικά μία ενιαία οντότητα, παρά το γεγονός ότι οι ακτές τους μοιράζονται μεταξύ τριών χωρών.
Όπως ανέφερε, η λίμνη Πρέσπα, η ιδιαίτερη βιοποικιλότητα και η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά καθιστούν αναγκαία τη συντονισμένη συνεργασία.
Υπογράμμισε ακόμη ότι η υποψηφιότητα ως μεικτού φυσικού και πολιτιστικού τόπου δεν αποβλέπει μόνο στη διεθνή αναγνώριση, αλλά και στη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη διαχείριση της περιοχής προς όφελος των τοπικών κοινωνιών, ώστε οι Πρέσπες να εξελιχθούν σε «διαρκή γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών».
Αλβανία: 2 εκατ. ευρώ από την ΕΕ για τη μελέτη
Ο υπουργός Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αλβανίας, Μπλέντι Γκοντζιά, δήλωσε ότι οι Πρέσπες ενώνουν τις τρεις χώρες μέσω της φύσης, της ιστορίας και του πολιτισμού τους.
Όπως γνωστοποίησε, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέσει 2 εκατ. ευρώ για την εκπόνηση της μελέτης που απαιτείται για την κοινή υποψηφιότητα.
Από αλβανικής πλευράς, ανέφερε την αποκατάσταση των τοιχογραφιών και τον φωτισμό στην Εκκλησία της Παναγίας στο Μαλιγκράντ, καθώς και το Σπίτι-Μουσείο του Sterjo Spasse στο Γκολόμποτς, παρεμβάσεις που, όπως είπε, εμπλουτίζουν την πολιτιστική και τουριστική προσφορά της περιοχής.
Παράλληλα, προανήγγειλε προσπάθειες για ανάπτυξη κοινών τουριστικών διαδρομών, ερευνητικών αποστολών και εξερευνήσεων στις Πρέσπες και την Οχρίδα, καθώς και καλλιτεχνικές, αθλητικές και νεανικές ανταλλαγές μεταξύ των γειτονικών χωρών.
Κοινό ανακοινωθέν για προστασία και βιώσιμη ανάπτυξη
Στο κοινό ανακοινωθέν τους, οι τρεις υπουργοί χαρακτηρίζουν τις Πρέσπες μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό τοπίο εξαιρετικής αξίας, το οποίο αποτελεί αλληλένδετο σύνολο με σημασία που υπερβαίνει τα περιφερειακά όρια.
Οι τρεις πλευρές εκτιμούν ότι η κοινή προσπάθεια μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα εποικοδομητικής περιφερειακής συνεργασίας, αναδεικνύοντας τον ρόλο της κοινής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς ως γέφυρας μεταξύ γειτονικών χωρών και λαών.
Η υπογραφή της διακήρυξης αποτελεί την αφετηρία μιας μακράς διαδικασίας, με στόχο τη διεθνή αναγνώριση των Πρεσπών και τη μετατροπή της περιοχής σε πρότυπο διασυνοριακής συνεργασίας, προστασίας, βιώσιμης διαχείρισης και ανάπτυξης προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και των μελλοντικών γενεών.
Ο δήμαρχος Πρεσπών, που φιλοξένησε την τριεθνή συνάντηση, στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των κατοίκων. «Ο τόπος που θέλουμε να προστατεύσουμε δεν είναι σκηνικό ούτε μουσείο. Είναι το σπίτι ανθρώπων που ψαρεύουν, καλλιεργούν τα φασόλια και τα μήλα τους και κρατούν ζωντανά τα χωριά τους», ανέφερε.
Όπως πρόσθεσε, οι ίδιοι οι κάτοικοι μπορούν να αποτελέσουν τους καλύτερους πρεσβευτές της υποψηφιότητας, τονίζοντας ότι όσο νωρίτερα συμμετάσχουν στη διαδικασία τόσο πιο ισχυρή θα γίνει η προσπάθεια και τόσο ευκολότερα θα επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ προστασίας και καθημερινής ζωής στην περιοχή.
Ρόκας: Σε έναν χρόνο οι πρώτες μελέτες
Ο επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Σκόπια, Μιχάλης Ρόκας, δήλωσε ότι η ΕΕ αποφάσισε, πέρα από την πολιτική στήριξη, να χρηματοδοτήσει και τις πρώτες σχετικές μελέτες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μελέτες για την υποβολή της υποψηφιότητας αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έναν χρόνο. Υπογράμμισε επίσης ότι η Ένωση στηρίζει τις κοινές προσπάθειες των τριών γειτονικών κρατών για την προστασία και ανάδειξη του περιβαλλοντικού και πολιτιστικού αποθέματος των Πρεσπών.
Οι αντιπροσωπείες και οι επόμενες κινήσεις
Στην τριεθνή συνάντηση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο εκπρόσωπος της UNESCO Sinisa Sesum, ο πρέσβης της Ελλάδας στα Σκόπια Γιάννης Μαλούκος, η πρόξενος στα Μπίτολα Δέσποινα Ηπιώτου, ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης, ο βουλευτής Φλώρινας Σταύρος Παπασωτηρίου και ο δήμαρχος Ρέσεν Jovan Tozievski, μαζί με υπηρεσιακά στελέχη πολιτισμού και αρχαιολογίας των τριών χωρών.
Στην αντιπροσωπεία της Βόρειας Μακεδονίας συμμετείχαν επίσης η υφυπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Besa Oda Murteza, η γενική γραμματέας της Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO Tatjana Kraljevska Lazarova και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Χωροταξικού Σχεδιασμού Seljatin Beljuli.
Από την Αλβανία συμμετείχαν η πρέσβης στην Ελλάδα Luela Hajdaraga, η γενική διευθύντρια Πολιτικών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Ανάπτυξης Benida Kraja και η αρμόδια για θέματα UNESCO στο Εθνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Mirian Bilaci.
Την Ευρωπαϊκή Ένωση εκπροσώπησαν ακόμη ο προϊστάμενος του Πολιτικού Τμήματος της Αντιπροσωπείας της ΕΕ στη Βόρεια Μακεδονία Ben Nupnau και η αρμόδια για το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης στα Τίρανα Carla Folgoa.
Από την πλευρά των Ηνωμένων Εθνών συμμετείχαν η συντονίστρια του ΟΗΕ στη Βόρεια Μακεδονία Rita Columbia και η επικεφαλής του έργου EU4Prespa του UNDP, Marijana Milevska.
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, η Λίνα Μενδώνη και ο Σεντάτ Σουλεϊμανί επρόκειτο να επισκεφθούν τον βυζαντινό ναό του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο, όπου το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Θεσσαλονίκης ολοκλήρωσε πρόσφατα τη συντήρηση σπάνιων τοιχογραφιών του 12ου αιώνα, οι οποίες διασώζονται στην πλειονότητά τους.
