Έντονη ανησυχία προκαλεί στις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων η αυξανόμενη προσφυγή των ιρανικών αρχών στη θανατική ποινή για την καταστολή της πολιτικής διαφωνίας.
Αφορμή αποτελεί η καταδίκη μιας 23χρονης φοιτήτριας σε θάνατο με την κατηγορία της βλασφημίας, εξαιτίας σχολίων που φέρεται να δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η υπόθεση έρχεται στο φως σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με οργανώσεις, οι εκτελέσεις στο Ιράν έχουν ξεπεράσει τις 600 από την αρχή του έτους.
Η Νάτζμε Αμινί, η οποία σπουδάζει λογιστική, βρίσκεται στις φυλακές Βακιλαμπάντ, στη Μασχάντ, στο βορειοανατολικό Ιράν. Εκτός από τη θανατική καταδίκη, της έχει επιβληθεί, στο πλαίσιο ξεχωριστής δικαστικής διαδικασίας, ποινή φυλάκισης άνω των 12 ετών.
Όπως μετέφερε στην αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists in Iran (HRAI) πηγή από το οικογενειακό της περιβάλλον, η 23χρονη κρίθηκε ένοχη για «sab ol-nabi», αδίκημα που αφορά την προσβολή του προφήτη Μωάμεθ. Σε δεύτερη δίκη καταδικάστηκε σε κάθειρξη 12 ετών, έξι μηνών και μίας ημέρας για κατηγορίες που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με ενέργειες κατά της εθνικής ασφάλειας και προπαγάνδα κατά του καθεστώτος.
Η σύλληψή της πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των μαζικών αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων του Ιανουαρίου, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν με βίαιη καταστολή. Διεθνή μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ το πρακτορείο Hrana, το οποίο συνδέεται με την HRAI, κάνει λόγο για περισσότερες από 50.000 συλλήψεις.
«Δεν θέλω να γίνω ηρωίδα, θέλω να ακουστεί η φωνή μου»
Τον προηγούμενο μήνα, η Αμινί απηύθυνε έκκληση για διεθνή υποστήριξη μέσω ηχητικού μηνύματος που δημοσιοποιήθηκε από τη φυλακή. Ζήτησε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, νομικούς και οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να παρέμβουν, προκειμένου να εξεταστεί η υπόθεσή της.
«Δεν θέλω σήμερα να παρουσιάσω τον εαυτό μου ως ηρωίδα. Θέλω μόνο ένα πράγμα: να γίνετε η φωνή μου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήνυμα περιέγραψε την αγωνία της για το μέλλον, αλλά και την αγωνία των δικών της ανθρώπων. «Είμαι ένα αθώο νέο κορίτσι, με τόσες ελπίδες και όνειρα. Έχω γονείς που με περιμένουν. Μια οικογένεια που κάθε βράδυ ξαγρυπνά με τον φόβο ότι μπορεί να με χάσει», δήλωσε.
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν φόβους ότι η θανατική ποινή χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο από τις ιρανικές αρχές ως εργαλείο εκφοβισμού και περιορισμού της ελεύθερης έκφρασης. Σύμφωνα με την Iran Human Rights (IHRNGO), που έχει την έδρα της στο Όσλο, οι εκτελέσεις στη χώρα έχουν ξεπεράσει τις 600 από τις αρχές του έτους.
Ο επικεφαλής της οργάνωσης, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, χαρακτήρισε την υπόθεση της νεαρής φοιτήτριας ιδιαίτερα σοβαρή, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει σε ευρύτερο επίπεδο.
Όπως επισήμανε, η επιβολή θανατικής ποινής για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να οδηγήσει στην αποδοχή ολοένα αυστηρότερων ποινών για ειρηνικές μορφές έκφρασης, διευρύνοντας παράλληλα το πεδίο εφαρμογής της εσχάτης των ποινών.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι ιρανικές αρχές επιχειρούν να διαπιστώσουν μέχρι ποιο σημείο η διεθνής κοινότητα είναι διατεθειμένη να ανεχθεί την πρακτική αυτή. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η απουσία μιας αποφασιστικής διεθνούς αντίδρασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες παρόμοιες υποθέσεις στο μέλλον.
Το νομικό πλαίσιο για τη βλασφημία στο Ιράν
Ο ισλαμικός ποινικός κώδικας του Ιράν προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για αδικήματα που σχετίζονται με τη βλασφημία. Ειδικότερα, το άρθρο 262 ορίζει ότι η προσβολή του προφήτη Μωάμεθ μπορεί να τιμωρηθεί με θάνατο.
Το επόμενο άρθρο, το 263, προβλέπει εξαιρέσεις σε περιπτώσεις όπου οι επίμαχες δηλώσεις έγιναν υπό την επήρεια μέθης ή χωρίς πρόθεση προσβολής. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να επιβληθεί ποινή έως και 74 μαστιγώσεων, ανάλογα με τις περιστάσεις.
Η ιρανική εφημερίδα Khorasan, η οποία επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκαν οι σχετικές δικαστικές διαδικασίες, ανέφερε ότι η Αμινί υποστήριξε ενώπιον του δικαστηρίου πως είχε αναρτήσει τα επίμαχα σχόλια αφού είχε καταναλώσει παραισθησιογόνα μανιτάρια μαζί με φίλους της.
Η υπεράσπισή της φέρεται να υποστήριξε ότι οι δηλώσεις έγιναν χωρίς πρόθεση προσβολής, ζητώντας από το δικαστήριο να συνεκτιμήσει την κατάστασή της τη στιγμή της ανάρτησης.
Το επιχείρημα, ωστόσο, δεν έγινε δεκτό από τον δικαστή που προήδρευε της διαδικασίας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Khorasan, ο δικαστής διερωτήθηκε γιατί, εφόσον η νεαρή βρισκόταν υπό την επήρεια παραισθησιογόνων ουσιών, δεν είχε εκφραστεί προσβλητικά και για άλλα πρόσωπα ή αντιπάλους του καθεστώτος, αναφέροντας ως παραδείγματα τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Παρά τη βαριά ποινή που της έχει επιβληθεί, η θανατική καταδίκη της 23χρονης δεν είναι ακόμη τελεσίδικη. Η υπόθεση μπορεί να εξεταστεί εκ νέου στο πλαίσιο έφεσης ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ιράν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ανατροπής ή επικύρωσης της απόφασης.
