Ο υπουργός Μετανάστευσης υπερασπίζεται το νέο πλαίσιο της ΕΕ, δίνοντας έμφαση στις επιστροφές, τον αυστηρό έλεγχο ασύλου και τη διαχείριση των ροών.
Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη πολιτικά συζήτηση στη Βουλή για την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη για ένα πιο αυστηρό και λειτουργικά αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον μηχανισμό επιστροφών όσων δεν πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας. Υποστηρίζοντας ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, προειδοποίησε πως τυχόν αποτυχία εφαρμογής του Συμφώνου θα οδηγήσει σε ακόμη πιο σκληρές πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ, ενώ τόνισε ότι η Ελλάδα κινείται ήδη προς την πλήρη ενσωμάτωση των σχετικών ρυθμίσεων, με αιχμή τον ταχύτερο διαχωρισμό δικαιούχων και μη δικαιούχων ασύλου, την ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου και τη θεσμοθέτηση εργαλείων που στοχεύουν στην άμεση επιστροφή όσων απορρίπτονται.
Την ικανοποίησή του εξέφρασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, για την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στην ΕΕ για τον κανονισμό επιστροφών παράτυπων μεταναστών, κατά την ακρόαση των φορέων στο σχέδιο νόμου με τίτλο «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το 'Ασυλο και λοιπές διατάξεις του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου» που συζητήθηκε στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής.
Tο σύμφωνο είναι σταθμισμένο
Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι «αν αποτύχει το Σύμφωνο Μετανάστευσης, πράγματι θα πάμε σε πιο σκληρές πολιτικές ως Ευρώπη. Αυτή είναι η αίσθησή μου. Θα υποχρεωθεί η Ευρώπη να μπει σε συζήτηση αναθεώρησης συνθηκών, να τεθεί συγκεκριμένος αριθμός εξέτασης αιτήσεων». Και για να πετύχει το Σύμφωνο, «χρειάζεται ο κανονισμός επιστροφών».
Ο υπουργός επέμεινε ότι «το σύμφωνο είναι σταθμισμένο» και πρόσθεσε ότι «εγώ μπορεί ο ίδιος να το ήθελα πιο αυστηρό, αλλά είμαι υποχρεωμένος να τηρήσω αυτό το οποίο συμφωνήσαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό όμως το οποίο συμφωνήθηκε και ήταν μια ισορροπία των Σοσιαλιστών με το Λαϊκό Κόμμα, είναι προφανές ότι πρέπει να επιτύχει. Αν δεν επιτύχει, η εικόνα όπως βλέπετε αυτή τη στιγμή της Ευρώπης, δεν θα είναι να πάμε σε πιο ελαστικές λύσεις».
Ο κ. Πλεύρης επισήμανε ότι η χώρα μας μας, ένα μεγάλος μέρος του Κανονισμού των επιστροφών το έχει ενσωματώσει στο δίκαιό μας με το νομοσχέδιου που ψηφίσθηκε τον Σεπτέμβριο, ενώ με το παρόν σχέδιο νόμου θεσμοθετούμε και τους κόμβους επιστροφής, ενώ σύντομα θα νομοθετηθούν και όσα ακόμα προβλέπονται στο σύμφωνο και έτσι θα έχουμε μια ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική στην ΕΕ.. Ο κ. Πλεύρης ξεκαθάρισε ότι για την κυβέρνηση αποτελεί πολιτική απόφαση να εφαρμόζουμε αυτά που προβλέπονται στο Σύμφωνο και μάλιστα όπου έχουμε τη διακριτική ευχέρεια της επιλογής μέτρων, εμείς να ακολουθήσουμε την πιο σκληρή τους μορφή. Σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο έχουμε αποφασίσει, είπε ο υπουργός, ότι θα πρέπει να υπάρχει ένας πρώτος διαχωρισμός στα σύνορα, του ποιος δικαιούται άσυλο και ποιος όχι. Η επιλογή μας είναι σε αυτή την τρίμηνη περίοδο, να μην εκπαιδεύονται στην ελληνική γλώσσα και να μην εργάζονται. Εμείς θέλουμε εκείνος που απορρίπτεται το αίτημα ασύλου του, να γυρίσει στην πατρίδα του. Ο ορισμός της κράτησης είναι αναγκαίος για να μπορεί να εντοπίζεται εκείνος που απορρίπτεται το άσυλό του, ώστε να επιστρέφει στην χώρα του. Σήμερα το 50% των εισερχομένων δεν έχουν προσφυγικό προφίλ. Από τον διαχωρισμό, είπε, δεν θα εξαιρούνται ούτε οι ανήλικοι.
Οι επικρίσεις
Απαντώντας στις επικρίσεις ότι πολλές διτάξιές του Κανονισμού συμπεριελήφθησαν χωρίς επαρκή χρόνο διαβούλευσης, ο κ. Πλεύρης αντέτεινε ότι «και εμείς να μην τις φέρναμε σε αυτό το νομοσχέδιο, στις 12 του μηνός θα εφαρμόζονταν καθώς είναι Κανονισμός της Ε.Ε.».
Για το screening, τη λήψη δηλαδή των βιομετρικών στοιχείων, είπε ότι αυτό σήμερα δεν είναι εφικτό να γίνεται στην Κρήτη, όπου δεν έχουμε τις υποδομές. Γι' αυτό και οι άνθρωποι αυτοί μεταφέρονται στην ενδοχώρα, και εκεί που πηγαίνουν ξεκινάει το screening. Σχετικά με δομές που έκλεισαν, ο υπουργός είπε ότι αυτό έγινε για πρακτικούς λόγους. Υπήρχαν, είπε, τέσσερις δομές που στοίχιζαν 400.000 το μήνα για να εξυπηρετούν 50 άτομα. Δεν είναι καθόλου λογικό να κρατάς δομές που είναι για 160 άτομα για να φιλοξενείς 50 άτομα. Το λογικό είναι οι δομές να προσαρμόζονται στις ανάγκες.
Αναφερόμενος στα παράπονα που διατυπώθηκαν από το σωματείο των αστυνομικών (ΠΟΑΣΥ) αναφορικά με διάφορα συκοφαντικά σχόλια που λέγονται κατά καιρούς για τους τρόπους δράσης τους, είπε ότι «εγώ σέβομαι απόλυτα και τους αστυνομικούς και τους λιμενικούς. Νομίζω ότι σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος το οποίο υπάρχει, και τουλάχιστον από τη δική μου πλευρά θα προσπαθώ να τους προστατεύω πάντοτε έναντι συκοφαντικών σχολίων και πολλές φορές μηνύσεων που υπάρχουν από κάποιες μη κυβερνητικές οργανώσεις. Κάνουν μια τρομακτική δουλειά» .
Ο κ. Πλεύρης, μεταξύ άλλων επισήμανε στους δικηγορικούς συλλόγους, ότι σε αντίθεση με όσα ισχύουν, με το παρόν νομοσχέδιο προβλέπεται να υπάρχει παροχή νομικής προστασίας στον αιτούντα άσυλο από τον πρώτο βαθμό. Και έχουμε επιλέξει αυτή τη νομική προστασία να την παρέχουν δικηγόροι και όχι ΜΚΟ.
Οι ομιλητές
Ο επικεφαλής της νομικής υπηρεσίας του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, Κωνσταντίνος Δημόπουλος, αναγνώρισε όπως είπε, ότι «το εν λόγω νομοσχέδιο συνιστά μια ιδιαίτερα σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία. Επιχειρεί την έγκαιρη προσαρμογή της ελληνικής έννομης τάξης στο νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και δημιουργεί ένα συνεκτικό πλαίσιο εφαρμογής των νέων ευρωπαϊκών κανόνων». Ως θετικά στοιχεία ανέφερε, «τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, την ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου διαλογής και παραπομπής, την αναβάθμιση του πλαισίου προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, την πρόβλεψη μηχανισμών αντιμετώπισης καταστάσεων κρίσης και την ενσωμάτωση διατάξεων που ενισχύουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα της διοίκησης». Επισήμανε ότι η επιτυχία του νέου συστήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα επαρκών ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. Η εφαρμογή των νέων διαδικασιών διαλογής, εκτίμησε πως συνεπάγεται σημαντικές ανάγκες σε προσωπικό κατάρτισης και υποδομές. Πρότεινε να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόβλεψη για το συστηματικό εντοπισμό και την παρακολούθηση ευάλωτων προσώπων, ήδη από τα πρώτα στάδια. Χρήσιμη θα ήταν επίσης, η περαιτέρω εξειδίκευση των μηχανισμών διαλειτουργικότητας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκομένων υπηρεσιών. Σημαντική είναι η έγκαιρη έκδοση των σχετικών κανονιστικών πράξεων και επιχειρησιακών πρωτοκόλλων της δευτερογενούς νομοθεσίας. Τέλος, είπε ότι θα ήταν χρήσιμο να υπάρχει και ένας μηχανισμός τακτικής αξιολόγησης της εφαρμογής του νέου συστήματος κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας του.
Η υπεύθυνη του τομέα Προστασίας της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Καλλιόπη Στεφανάκη, είπε ότι το Σύμφωνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μετανάστευση και το 'Ασυλο είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα για ένα πιο προβλέψιμο και αποτελεσματικότερο, για εμάς, νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο η επιτυχία του εξαρτάται απόλυτα, τόσο σε επίπεδο νομοθεσίας, όσο και σε επίπεδο πρακτικό, από την εφαρμογή του και από τον σεβασμό των εγγυήσεων. Θεωρούμε ότι μόνο μέσα από τη σωστή εφαρμογή του Συμφώνου θα μπορέσουνε τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανταποκριθούν αποτελεσματικά και βιώσιμα στο μέλλον, στις προκλήσεις των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών. Στα θετικά του νομοσχεδίου σταχιολόγησε την ενσωμάτωση της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, τις μεταρρυθμίσεις που έρχονται στο σύστημα της επιτροπείας (όπως ο ταχύτερος διορισμός επιτρόπων), ότι υιοθετούνται οι προθεσμίες άσκησης της προσφυγής στα ανώτατα όρια του Συμφώνου, ότι προβλέπονται εναλλακτικά μέτρα αντί της αυστηρής αυτοπρόσωπης παρουσίας ενώπιον των ανεξάρτητων επιτροπών προσφυγών, κατ' εφαρμογή και της σχετικής νομολογίας, καθώς και τη διαγραφή των διατάξεων για έκτακτα εθνικά μέτρα σε ό,τι αφορά τον Κανονισμό για τις καταστάσεις κρίσης.
Η κα Στεφανάκη ζήτησε το screening, αλλά και οι προθεσμίες για τον έλεγχο διαλογής, να ξεκινούν από τη στιγμή της σύλληψης και όχι από επόμενο διοικητικό βήμα, όπως η μεταφορά ή η άφιξη στο κέντρο ελέγχου. Να επανεξεταστεί ίσως το διάστημα της κράτησης για τους αιτούντες άσυλο. Τόνισε πως θα πρέπει να προσεχθεί η μεταχείριση των ασυνόδευτων ανηλίκων και ευάλωτων ομάδων. Εξέφρασε αντιρρήσεις σχετικά με τις ασφαλείς ζώνες για τα παιδιά, λέγοντας πως αναδεικνύονται σε έναν τύπο μόνιμης στέγασης των ανηλίκων. Τέλος, επισήμανε ότι ορισμένες από τις προτεινόμενες διατάξεις εισάγουν εμπόδια στην αυτονόμηση και ένταξη των δικαιούχων διεθνούς προστασίας σε εργασία και εκπαίδευση.
Η συντονίστρια του επιστημονικού προσωπικού της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Εύα Τζαβαλά, κατέθεσε υπόμνημα, με τον ειδικό επιστήμονα της ΕΕΔΑ, Χρήστο Τσεβά να παρατηρεί εν κατακλείδι, ότι «συνολικά το σχέδιο νόμου σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση σε ένα κατ' εξοχήν λεκτικό πρότυπο. Η διαθεσιμότητα αναγορεύεται σε κάθε διοικητική αρχή χωρίς τις απαραίτητες εγγυήσεις, ενώ η κράτηση, ρητή ή συγκεκαλυμμένη, ντε φάκτο τείνει να κανονικοποιηθεί. Υπό τις συνθήκες αυτές, καθίσταται αναγκαία μια ουσιαστική επανεξέταση των σχετικών διατάξεων».
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων, Χρήστος Μαυραγάνης, υποστήριξε ότι «το νομοσχέδιο που συζητάμε λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου, αναβαθμίζει ουσιωδώς τον ρόλο της ΕΛΑΣ. Ο αστυνομικός αναλαμβάνει αυξημένες επιχειρησιακές, διοικητικές και νομικές υποχρεώσεις. Η Ελληνική Αστυνομία καλείται πλέον να συμμετέχει σε ελέγχους διαλογής, ασφάλειας και ταυτοποίησης, να διαχειρίζεται βιομετρικά δεδομένα και διαδικασίες επιστροφών και να συνεργάζεται με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και πληροφοριακά συστήματα. Με άλλα λόγια, η Ελληνική Αστυνομία μετατρέπεται σε βασικό πυλώνα εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου μετανάστευσης και ασύλου. Και εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: υπάρχει στο βαθμό που πρέπει, η αντίστοιχη πρόβλεψη ενίσχυσης των ανθρώπων που θα κληθούν να εφαρμόσουν αυτό το ιδιαίτερα απαιτητικό πλαίσιο; Επισήμανε ότι και τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και στήριξης. Φτάνει πια με την εκμετάλλευση του φιλότιμου των ενστόλων».
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Λευτέρης Παπαγιαννάκης, παρατήρησε ότι ο χρόνος εφαρμογής του νέου Συμφώνου και του πλαισίου είναι ασφυκτικός. Υπάρχουν είπε, αρκετά ζητήματα που αφορούν στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Υποστήριξε ότι τα τελευταία δέκα χρόνια, και σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ασύλου, οι άνθρωποι που έρχονται στην Ελλάδα έχουν στην πλειοψηφία τους προσφυγικό προφίλ. Εξέφρασε ενστάσεις ως προς την ανεξαρτησία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας που έχει την επιτήρηση των συνόρων, καθώς επιλέγεται από την κυβέρνηση. Επέκρινε το νομοσχέδιο, λέγοντας ότι «η μετανάστευση είναι ένα δυναμικό φαινόμενο. Δεν είναι για να παίζουμε και να λέμε ότι όλα θα τα βάλουμε σε ένα πλαίσιο». Εκτίμησε ότι το παρόν σχέδιο νόμου «πέρα από τις παραβάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων, είναι και διαχειριστικά αναποτελεσματικό».
