Με το Brent να διασπά ανοδικά το ψυχολογικό φράγμα των 107 δολαρίων το βαρέλι, τα μηνύματα για την εγχώρια αγορά είναι εξαιρετικά δυσοίωνα.
Ενεργειακό ντόμινο
Ένα νέο, επικίνδυνο ενεργειακό ντόμινο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στις διεθνείς αγορές, απειλώντας να μετατρέψει τον επερχόμενο χειμώνα σε έναν από τους πιο ακριβούς και δύσκολους των τελευταίων ετών για τα ελληνικά νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τη συνολική εθνική οικονομία. Η μη αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής ενεργειακής αλυσίδας, πυροδοτεί ένα αλυσιδωτό κύμα ανατιμήσεων που σαρώνει όλα τα μέτωπα.
Από το πετρέλαιο θέρμανσης και τα καύσιμα κίνησης, μέχρι το φυσικό αέριο και τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος, το κόστος διαβίωσης εκτινάσσεται, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά βαρύ κλίμα στην αγορά λίγο πριν από την επίσημη έναρξη της χειμερινής περιόδου. Στο επίκεντρο αυτής της νέας αναταραχής βρίσκεται η δραματική και ασταμάτητη εκτίναξη των τιμών του αργού πετρελαίου.
Πετρέλαιο στα 1,90 ευρώ
Με το Brent να διασπά ανοδικά το ψυχολογικό φράγμα των 107 δολαρίων το βαρέλι, τα μηνύματα για την εγχώρια αγορά καυσίμων είναι εξαιρετικά δυσοίωνα. Η έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί με τιμή εκκίνησης κοντά στα 1,80 με 1,90 ευρώ το λίτρο, καταγράφοντας μια αλματώδη αύξηση της τάξης του 64% έως 70% σε σύγκριση με τα 1,10 ευρώ που πωλούνταν πέρυσι.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά την πρώτη προμήθεια της χρονιάς δυσβάσταχτη για τη συντριπτική πλειονότητα των καταναλωτών, οι οποίοι βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημά τους να συρρικνώνεται ραγδαία. Παράλληλα, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώνεται ήδη πάνω από τα 2,14 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης πάνω από τα 2,10 ευρώ, συντηρώντας ασφυκτικές πιέσεις στις καθημερινές μετακινήσεις, στις εμπορικές μεταφορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα και, τελικά, στις τελικές τιμές των βασικών αγαθών στο ράφι των σουπερμάρκετ.
Ακριβό αέριο, ακριβό ρεύμα
Την ίδια ώρα, η κρίση μεταφέρεται με ιδιαίτερη ένταση και στο μέτωπο του φυσικού αερίου, το οποίο αποτελεί τον βασικό ρυθμιστή των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η τιμή στον ευρωπαϊκό κόμβο συναλλαγών TTF έχει σκαρφαλώσει στα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προαναγγέλλοντας επιβαρύνσεις που μπορεί να ξεπεράσουν το 40% για όσα νοικοκυριά χρησιμοποιούν αέριο για τη θέρμανσή τους.
Αυτό το ακριβό εισαγόμενο καύσιμο συμπαρασύρει άμεσα και την εγχώρια χονδρεμπορική αγορά ρεύματος, όπου η μέση τιμή για τον Σεπτέμβριο διαμορφώνεται γύρω στα 160 ευρώ ανά μεγαβατώρα, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 20% σε σχέση με τον Αύγουστο. Εφόσον αυτό το ανοδικό σερί διατηρηθεί, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται βέβαιο ότι θα μετακυλήσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής στα κυμαινόμενα, «πράσινα» τιμολόγια των επόμενων μηνών, φουσκώνοντας εκ νέου τους μηνιαίους λογαριασμούς.
Οι αποθήκες και το LNG
Η ανησυχία για τη συνέχεια εντείνεται από τις δραματικές προειδοποιήσεις παραγόντων της αγοράς σχετικά με την επάρκεια και τις υποδομές. Η αναμενόμενη πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρωπαϊκή Ενωση πιέζει περαιτέρω την παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), θυμίζοντας έντονα τις επικίνδυνες συνθήκες της περιόδου 2022-2023.
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές αποθήκες αερίου βρίσκονται αυτή τη στιγμή μόλις στο 67% της χωρητικότητάς τους, καθώς η συγκράτηση των αγορών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού υποχρεώνει τώρα την Ευρώπη να αναζητήσει τεράστιες πρόσθετες ποσότητες σε ένα διεθνές περιβάλλον υψηλού ρίσκου. Αναλυτές, μάλιστα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η τιμή του αερίου να ξεπεράσει εκ νέου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πλήττοντας καίρια την ενεργειακή ασφάλεια και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της γηραιάς ηπείρου.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή
Οι βαθύτερες αιτίες αυτής της αναφλεγμένης εικόνας εντοπίζονται στις σοβαρές αναταράξεις και τα στρατιωτικά πλήγματα στη Μέση Ανατολή. Το πρόσφατο χτύπημα σε κρίσιμη εγκατάσταση του αγωγού Ανατολής-Δύσης στη Σαουδική Αραβία περιόρισε σημαντικά τη λειτουργία μιας νευραλγικής ενεργειακής αρτηρίας.
Ο αγωγός αυτός αποτελεί τη μοναδική ουσιαστική εναλλακτική διαδρομή για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, όταν η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ καθίσταται επισφαλής. Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει εκτάκτως τη λήψη νέων μέτρων άμυνας για την προστασία των καταναλωτών.
Σχέδιο στήριξης
Στο τραπέζι βρίσκεται η διατήρηση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης, η παράταση των εκπτώσεων από τα διυλιστήρια, αλλά και ο ολοκληρωμένος επανασχεδιασμός του επιδόματος θέρμανσης με διεύρυνση των δικαιούχων και αύξηση των χορηγούμενων ποσών. Παράλληλα, εξετάζεται σοβαρά η απευθείας επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία, ώστε να ελαφρυνθεί το δυσβάσταχτο αρχικό κόστος αγοράς για τις οικογένειες.
Τόσο ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, όσο και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τονίζουν με κάθε ευκαιρία ότι η πολιτεία θα παρέμβει αποφασιστικά όπου χρειαστεί για να δημιουργήσει ένα προστατευτικό ανάχωμα απέναντι στις εξωγενείς πιέσεις. Παρά τις προθέσεις όμως και τους σχεδιασμούς, τονίζεται συνεχώς ότι τα όποια μέτρα ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί, καθώς τα δημοσιονομικά περιθώρια παραμένουν αυστηρά περιορισμένα και οι διεθνείς αγορές κινούνται σε εντελώς αβέβαια νερά.
Εγκυροι παράγοντες, μάλιστα, της διεθνούς αγοράς επισημαίνουν ότι μπορεί να γίνεται ένας σχεδιασμός στην αρχή μιας εβδομάδας και στο τέλος αυτής να καθίσταται ανεπίκαιρος.
