Απορρίφθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας το αμερικανικό σχέδιο για το Ιράν, μετά το βέτο Μόσχας και Πεκίνου - Υπέρ ψήφισε η Ελλάδα.
Στο βέτο της Ρωσίας και της Κίνας προσέκρουσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το σχέδιο ψηφίσματος των Ηνωμένων Πολιτειών που προέβλεπε την παράταση της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων η οποία υποστηρίζει την Επιτροπή Κυρώσεων 1737 για το Ιράν.
Η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ του αμερικανικού σχεδίου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να λειτουργούν αποτελεσματικά οι μηχανισμοί που έχουν συσταθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας, ενώ παράλληλα επέμεινε ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για την αντιμετώπιση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος. Πακιστάν και Σομαλία απείχαν από την ψηφοφορία.
Στο επίκεντρο η διαμάχη για το «snapback»
Το σχέδιο των ΗΠΑ προέβλεπε την παράταση έως τον Σεπτέμβριο του 2027 της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που συνδέεται με την Επιτροπή Κυρώσεων 1737. Πίσω από τη συγκεκριμένη ψηφοφορία βρίσκεται, ωστόσο, μια ευρύτερη νομική και διπλωματική αντιπαράθεση σχετικά με το καθεστώς των κυρώσεων του ΟΗΕ κατά της Τεχεράνης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενεργοποίηση, τον Αύγουστο του 2025, από τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο του μηχανισμού «snapback» της συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, του JCPOA. Μέσω αυτού οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν ότι επανήλθαν οι κυρώσεις του ΟΗΕ οι οποίες είχαν ανασταλεί βάσει του Ψηφίσματος 2231 του 2015.
Μόσχα και Πεκίνο αμφισβητούν τη νομική και διαδικαστική εγκυρότητα της ενεργοποίησης του μηχανισμού και θεωρούν ότι το JCPOA και το Ψήφισμα 2231 έληξαν στις 18 Οκτωβρίου 2025. Κατά συνέπεια, υποστηρίζουν ότι οι παλαιότερες κυρώσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν επανέλθει σε ισχύ.
Αντίθετα, οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες και άλλα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας θεωρούν έγκυρη την ενεργοποίηση του «snapback» και, βάσει αυτής της ερμηνείας, εκτιμούν ότι έχουν αποκατασταθεί τα προηγούμενα ψηφίσματα κυρώσεων, μαζί με την Επιτροπή 1737 και την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων.
Η ελληνική θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η Αθήνα τοποθετήθηκε υπέρ της ανανέωσης της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων, συνδέοντας την ψήφο της πρωτίστως με την ανάγκη αποτελεσματικής λειτουργίας των οργάνων που έχουν συσταθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο αναπληρωτής Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Ιωάννης Σταματέκος, σημείωσε ότι η ελληνική ψήφος αντανακλά «πρωτίστως, την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Επιτροπή που συστάθηκε με το Ψήφισμα 1737 μπορεί να ασκεί αποτελεσματικά τις αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί».
Η ελληνική αντιπροσωπεία επισήμανε ότι μια λειτουργούσα Ομάδα Εμπειρογνωμόνων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι τα επικουρικά όργανα του Συμβουλίου πρέπει να διαθέτουν τα εργαλεία που απαιτούνται για την εκπλήρωση της αποστολής τους.
«Οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας πρέπει να εφαρμόζονται από όλα τα κράτη μέλη», ανέφερε η ελληνική πλευρά, ζητώντας να ολοκληρωθούν χωρίς καθυστέρηση οι εκκρεμείς λειτουργικές διευθετήσεις για την προεδρία της Επιτροπής.
Παρά την υποστήριξή της στο αμερικανικό σχέδιο, η Αθήνα έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη διπλωματική διάσταση του ζητήματος, επισημαίνοντας ότι οι μηχανισμοί εφαρμογής και εποπτείας εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
«Μια συνολική, επαληθεύσιμη και διαρκής διπλωματική λύση παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με τη διάδοση και για την αποκατάσταση της περιφερειακής σταθερότητας», ανέφερε ο κ. Σταματέκος.
Παράλυση στην Επιτροπή Κυρώσεων
Η βαθιά διαφωνία μεταξύ των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας έχει ήδη επηρεάσει τη λειτουργία της Επιτροπής 1737. Δεν έχει καταστεί δυνατό να υπάρξει συμφωνία για τον πρόεδρό της, ενώ τον Απρίλιο Κίνα και Ρωσία φέρονται να απέρριψαν οκτώ υποψηφίους που είχε προτείνει η Γραμματεία του ΟΗΕ για τη στελέχωση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων.
Ως αποτέλεσμα, η Ομάδα δεν έχει επανασυσταθεί, ενώ η ανεξάρτητη παρακολούθηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος πραγματοποιείται επί του παρόντος κυρίως από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
Η αντιπαράθεση έχει μεταφερθεί επανειλημμένα και στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Τον Μάρτιο, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο η Ρωσία ζήτησε διαδικαστική ψηφοφορία για την ημερήσια διάταξη. Και στις τέσσερις περιπτώσεις αυτή εγκρίθηκε με 11 ψήφους υπέρ, δύο κατά από Ρωσία και Κίνα και δύο αποχές από Πακιστάν και Σομαλία.
Στη συνεδρίαση της 10ης Σεπτεμβρίου, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο είχαν ζητήσει τον διορισμό προέδρου της Επιτροπής και την επανασύσταση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων.
Τεχεράνη: «Έληξε οριστικά» το Ψήφισμα 2231
Η Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Ιράν, μετά την ψηφοφορία, χαιρέτισε τη στάση της Ρωσίας και της Κίνας, υποστηρίζοντας ότι οι δύο χώρες υπερασπίστηκαν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο.
Η Τεχεράνη επανέλαβε τη θέση της ότι το Ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας έληξε οριστικά στις 18 Οκτωβρίου 2025 και ότι από εκείνη την ημερομηνία τερματίστηκαν οι σχετικές με το πυρηνικό πρόγραμμα διατάξεις, οι περιορισμοί και οι προβλεπόμενοι μηχανισμοί.
Η απόρριψη του αμερικανικού σχεδίου επιβεβαιώνει το βαθύ ρήγμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας ως προς το νομικό καθεστώς των κυρώσεων και τη διαχείριση του ιρανικού πυρηνικού φακέλου. Η ελληνική τοποθέτηση κινήθηκε υπέρ της λειτουργίας των μηχανισμών του ΟΗΕ και της εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, συνοδευόμενη από την επισήμανση ότι η αποκλιμάκωση και μια επαληθεύσιμη διπλωματική συμφωνία παραμένουν ο επιδιωκόμενος δρόμος για την αντιμετώπιση του ζητήματος.
