Στην πολιτική η συνέπεια είναι συχνά σπάνιο αγαθό.
Στην περίπτωση όμως του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, το πρόβλημα δεν είναι απλώς η έλλειψη συνέπειας. Είναι η εικόνα μιας διαρκούς τακτικής μετατόπισης, μιας πολιτικής «πυξίδας» που γυρίζει συνεχώς ανάλογα με το κλίμα και τις ισορροπίες μέσα στο ΠΑΣΟΚ.
Ο ίδιος άνθρωπος που επί μήνες άφηνε αιχμές, υπαινιγμούς και αμφισβητήσεις προς τον πρόεδρο του κόμματος, Νίκο Ανδρουλάκη, εμφανίζεται τώρα να διαβεβαιώνει ότι «δεν τίθεται θέμα αμφισβήτησης». Μια μεταστροφή που, για πολλούς στο εσωτερικό της Χαριλάου Τρικούπη, δεν ερμηνεύεται ως ένδειξη ενότητας αλλά ως κίνηση τακτικής.
Διότι την ίδια στιγμή που επιχειρεί να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας της κομματικής συνοχής, ο δήμαρχος Αθηναίων επιλέγει να στήσει το δικό του πολιτικό σκηνικό. Αφίσες με τον ίδιο σε πρωταγωνιστικό ρόλο, το σύνθημα του κόμματος «Μαζί κερδίζουμε» να λειτουργεί σχεδόν ως προσωπικό μότο και μια προαναγγελθείσα ομιλία που θυμίζει περισσότερο πολιτική πλατφόρμα παρά παρέμβαση στελέχους.
Για πολλούς μέσα στο κόμμα, η εικόνα αυτή μοιάζει αντιφατική: από τη μία δηλώσεις πίστης στην ενότητα και από την άλλη μια παράλληλη προσπάθεια προσωπικής πολιτικής ανάδειξης.
Ιδιαίτερα αιχμηρή κριτική έχει δεχθεί ο κ. Δούκας για την επιμονή του στο λεγόμενο «συμβόλαιο μη συνεργασίας» με τη Νέα Δημοκρατία. Μια πρόταση που παρουσιάστηκε ως δήθεν απαραίτητη πολιτική δέσμευση, τη στιγμή που η θέση ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα συνεργαστεί με τη ΝΔ έχει ήδη διατυπωθεί κατηγορηματικά από τον ίδιο τον πρόεδρο του κόμματος. Για πολλούς κομματικούς παράγοντες, η επιμονή αυτή έχει πλέον καταντήσει κάτι ανάμεσα σε πολιτικό πυροτέχνημα και εσωκομματικό ανέκδοτο.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η επανάληψη μιας ήδη ειπωμένης θέσης. Είναι ότι η επιμονή σε αυτήν την «αυτονόητη» θέση χρησιμοποιείται από τον δήμαρχο Αθηναίων ως εργαλείο εσωκομματικής πίεσης, σαν να επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο μόνος εγγυητής μιας πολιτικής γραμμής που όμως έχει ήδη χαραχθεί.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, οι αντιφάσεις πολλαπλασιάζονται. Στελέχη που μέχρι πρότινος θεωρούνταν κοντά στον κ. Δούκα φαίνεται να απομακρύνονται πολιτικά από το στρατόπεδό του. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μανώλη Χριστοδουλάκη, ο οποίος το τελευταίο διάστημα εμφανίζεται να παίρνει σαφείς αποστάσεις, μετατοπίζοντας το πολιτικό του βάρος προς την πλευρά του Νίκου Ανδρουλάκη.
Η μετακίνηση αυτή δεν είναι τυχαία. Αντανακλά την αυξανόμενη δυσφορία που καταγράφεται σε αρκετά στελέχη του κόμματος για τον τρόπο με τον οποίο κινείται πολιτικά ο δήμαρχος Αθηναίων. Πολλοί από εκείνους που τον στήριξαν στις εσωκομματικές διαδικασίες για την ανάδειξη προέδρου δηλώνουν πλέον απογοητευμένοι από την τακτική του.
Η βασική κατηγορία που διατυπώνεται είναι σαφής: ότι ο κ. Δούκας δεν έχει καταφέρει –ή δεν θέλησε– να περιορίσει τις προσωπικές του φιλοδοξίες στο πλαίσιο της συλλογικής πορείας του κόμματος. Αντίθετα, για αρκετούς η εικόνα που εκπέμπεται είναι εκείνη ενός πολιτικού που μοιάζει περισσότερο απασχολημένος με την επόμενη εσωκομματική μάχη παρά με τα καθήκοντα του δημάρχου της πρωτεύουσας.
Και εδώ τίθεται ένα ερώτημα που ακούγεται όλο και πιο συχνά στους κομματικούς διαδρόμους: μπορεί ο πρώτος πολίτης της Αθήνας να ασκεί ταυτόχρονα τα καθήκοντά του και να διεξάγει μια μόνιμη εσωκομματική προεκστρατεία;
Η κριτική που ακούγεται είναι ότι η δημαρχιακή ιδιότητα κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλό πολιτικό εφαλτήριο. Ότι η Αθήνα γίνεται σκηνικό πολιτικής προβολής για μια φιλοδοξία που δεν κρύβεται πλέον.
Σε κάθε περίπτωση, το βέβαιο είναι ότι η στρατηγική του δημάρχου Αθηναίων δεν περνά απαρατήρητη. Και όσο επιχειρεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως παράγοντας ενότητας και ως εναλλακτικός πόλος εξουσίας, τόσο ενισχύεται η αίσθηση πως πίσω από τις δηλώσεις συνεννόησης κρύβεται μια διαρκής εσωκομματική μάχη.
Και σε αυτήν τη μάχη, όσο κι αν επιχειρείται να παρουσιαστεί αλλιώς, πολλοί στο ΠΑΣΟΚ πιστεύουν πλέον ότι ο Χάρης Δούκας δεν προσπαθεί να κλείσει τα μέτωπα – αλλά απλώς να τα διαχειριστεί μέχρι να έρθει η στιγμή που θα επιχειρήσει να τα ανοίξει ξανά.
Και μέσα σε όλα αυτά, εμφανίζεται και η αφίσα που ήδη διοχετεύεται στα μέσα ενημέρωσης: ο Χάρης Δούκας στο επίκεντρο, με φόντο το σύνθημα «Μαζί κερδίζουμε» να προλογίζει την ομιλία του στις πέντε το απόγευμα στο Τάε κβον ντο. Μια εικόνα που επιχειρεί να ντυθεί με το ένδυμα της συλλογικότητας, αλλά για πολλούς στο εσωτερικό του κόμματος αποπνέει κάτι τελείως διαφορετικό: έναν πολιτικό ναρκισσισμό που δύσκολα κρύβεται πίσω από συνθήματα.
Γιατί όταν κάποιος εμφανίζεται να μιλά στο όνομα του «μαζί», την ίδια στιγμή που επί μήνες σκάβει υπόγεια το έδαφος κάτω από την ηγεσία του κόμματος και αφήνει διαρκείς αιχμές προς τον Νίκο Ανδρουλάκη, τότε η αντίφαση δεν είναι απλώς εμφανής – γίνεται σχεδόν κραυγαλέα.
Η αφίσα αυτή, περισσότερο από πολιτικό μήνυμα, μοιάζει με πολιτικό καθρέφτη. Έναν καθρέφτη που αποτυπώνει την ευκολία με την οποία ο δήμαρχος Αθηναίων αλλάζει προσωπείο ανάλογα με το πολιτικό κλίμα της στιγμής: άλλοτε υπαινικτικός αμφισβητίας, άλλοτε δήθεν εγγυητής της ενότητας, και πάντοτε πρόθυμος να τοποθετήσει τον εαυτό του στο κέντρο της εικόνας.
Και τελικά, όσο κι αν προσπαθεί να ντύσει αυτήν την τακτική με συνθήματα περί «μαζί», πολλοί στο ΠΑΣΟΚ βλέπουν πια κάτι πολύ πιο απλό: έναν πολιτικό που μιλά για συλλογικότητα, αλλά πολιτεύεται σαν να βρίσκεται μόνος του στη σκηνή.
