Τα επεισόδια στο ΑΠΘ ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Μολότοφ, κουκουλοφόροι, συγκρούσεις, συλλήψεις. Εικόνες που δεν τιμούν κανέναν. Εικόνες που δεν έχουν καμία σχέση με γνώση, έρευνα, ελευθερία ιδεών.
Το πρόβλημα δεν είναι «η νεολαία». Είναι οι οργανωμένες μειοψηφίες που εισβάλλουν, καταστρέφουν, κρύβονται πίσω από συνθήματα και αφήνουν πίσω τους καμένη γη. Είναι όσοι αντιμετωπίζουν το πανεπιστήμιο ως χώρο ανοχής της ανομίας.
Τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν μπορεί να είναι ξέφραγο αμπέλι. Δεν μπορεί να μπαίνει ο καθένας, να σπάει, να βάφει τοίχους με γκράφιτι, να καταλαμβάνει χώρους, να μετατρέπει αμφιθέατρα σε ορμητήρια έντασης. Δεν είναι ούτε στέκια, ούτε πεδία αντιπαράθεσης. Είναι ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης.
Εικόνες ντροπής σε ελληνικά πανεπιστήμια: βανδαλισμοί, συνθήματα στους τοίχους, φθορές σε δημόσια περιουσία. Όλα αυτά δεν προσβάλλουν απλώς την αισθητική· διαβρώνουν την ίδια την έννοια του σεβασμού στον κοινό χώρο. Και όταν η ανοχή γίνεται συνήθεια, η παραβατικότητα παγιώνεται.
Οι νέοι αξίζουν καλύτερα. Αξίζουν καθαρές αίθουσες. Αξίζουν βιβλιοθήκες που λειτουργούν χωρίς φόβο. Αξίζουν να κυκλοφορούν στους χώρους του πανεπιστημίου χωρίς να αναρωτιούνται, αν θα βρεθούν στη μέση επεισοδίων. Αξίζουν πανεπιστήμια, που τους ανοίγουν δρόμους – όχι που τους εγκλωβίζουν σε μια εικόνα παρακμής.
Η βία στα πανεπιστήμια δεν είναι «έκφραση». Είναι παραβατικότητα. Και η παραβατικότητα έχει συνέπειες. Όποιος δεν σέβεται τον νόμο, όποιος καταστρέφει δημόσια περιουσία, όποιος θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, δεν μπορεί να συνεχίζει σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Η αποβολή από το πανεπιστήμιο σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι αυταρχισμός. Είναι εφαρμογή κανόνων που ισχύουν για όλους.
Το ερώτημα είναι απλό: θέλουμε πανεπιστήμια κανονικότητας ή πανεπιστήμια ανοχής στη βία;
Ήρθε η ώρα να μπει τάξη. Όχι με κραυγές αλλά με συνέπεια. Όχι με ιδεολογικές εμμονές αλλά με κανόνες που εφαρμόζονται. Καθαρά πανεπιστήμια. Ασφαλή πανεπιστήμια. Πανεπιστήμια που ανήκουν στους φοιτητές και στους καθηγητές, όχι σε ομάδες βίας.
Η Πολιτεία φαίνεται πως κινείται πλέον στη σωστή κατεύθυνση. Η κυβέρνηση προβλέπει πειθαρχικές, ποινικές και αστικές ευθύνες για όσους παρανομούν, θεσπίζει μέτρα πρόληψης και υποχρεώνει τα πανεπιστήμια να διαθέτουν συγκεκριμένο σχέδιο ασφαλείας με σαφείς διαδικασίες ελέγχου των χώρων τους. Και ναι, έρχεται η ελεγχόμενη είσοδος. Όχι για να περιορίσει την ελευθερία αλλά για να προστατεύσει την κανονικότητα. Για να επιστρέψει το αυτονόητο: πανεπιστήμια ανοιχτά στη γνώση, κλειστά στη βία.
Υπήρξα καθηγητής για δεκαπέντε χρόνια στη Γαλλία. Έζησα από κοντά πανεπιστήμια, όπου η ασφάλεια, η καθαριότητα και ο σεβασμός στον χώρο θεωρούνται αυτονόητα. Είναι ξεκάθαρο πως οι μαθητές, οι φοιτητές, τα παιδιά μας όχι μόνο αξίζουν το καλύτερο – γιατί αυτοί θα χτίσουν τον κόσμο του αύριο – αλλά το χρειάζονται. Διεθνείς έρευνες αποδεικνύουν ότι η μάθηση σε καλαίσθητους, οργανωμένους και ασφαλείς χώρους βελτιώνει την απόδοση, ενισχύει τη συγκέντρωση και δημιουργεί αίσθημα σταθερότητας. Το πανεπιστήμιο δεν είναι απλώς κτίρια. Είναι περιβάλλον. Και το περιβάλλον διαμορφώνει συνειδήσεις.
