Η αντιπολίτευση επένδυσε με λαϊκισμό στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, όμως οι εξελίξεις δεν επιβεβαίωσαν το αφήγημα της κυβερνητικής κατάρρευσης.
Στην πολιτική, όπως και στη ζωή, η υπερβολική αυτοπεποίθηση πολλές φορές οδηγεί σε λάθος υπολογισμούς. Για μήνες, τα κόμματα της αντιπολίτευσης επένδυσαν σχεδόν αποκλειστικά στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, επιχειρώντας να τη μετατρέψουν από μια υπόθεση που απαιτεί θεσμική διερεύνηση σε ένα δήθεν «τελειωτικό χτύπημα» κατά της κυβέρνησης. Το αφήγημα ήταν ξεκάθαρο: μια υπόθεση διαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων παρουσιάστηκε ως η μεγάλη πολιτική ευκαιρία για ανατροπή των συσχετισμών και δημιουργία κλίματος κυβερνητικής αποσταθεροποίησης. Όμως, όταν η πολιτική επένδυση βασίζεται περισσότερο στη ρητορική της καταγγελίας παρά στα πραγματικά δεδομένα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος η πολυδιαφημισμένη «μεγάλη αποκάλυψη» να εξελιχθεί σε πολιτικό αδιέξοδο.
Η αντιπολίτευση είχε επιλέξει να παίξει όλα της τα χαρτιά σε μία μόνο υπόθεση. ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ επιχείρησαν, ο καθένας από τη δική του πολιτική γωνία, να χτίσουν ένα κοινό μέτωπο κατηγορίας απέναντι στην κυβέρνηση, με βαριές εκφράσεις περί «σκανδάλου», «πολιτικών ευθυνών» και «κατάρρευσης του επιτελικού κράτους». Το πρόβλημα, όμως, για όσους έσπευσαν να μοιράσουν πολιτικά συμπεράσματα πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, είναι ότι η πραγματικότητα δεν ακολουθεί πάντα τα επικοινωνιακά σενάρια.
Οι αρχειοθετήσεις των υποθέσεων
Οι αρχειοθετήσεις υποθέσεων που δεν επιβεβαίωσαν τις αρχικές καταγγελίες, αλλά και η απουσία του πολιτικού «σεισμού» που κάποιοι προανήγγειλαν, δημιούργησαν ένα νέο σκηνικό. Εκεί που κάποιοι περίμεναν μια αλυσίδα εξελίξεων που θα οδηγούσε σε κυβερνητική κρίση, βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ανάγκη να διατηρήσουν ζωντανό ένα αφήγημα που άρχισε να χάνει τη δυναμική του.
Και κάπου εδώ ξεκινά η γνωστή πολιτική συνταγή: όταν τα γεγονότα δεν υπηρετούν την καταγγελία, επιστρατεύεται η ένταση. Όταν η πραγματική εικόνα δεν προκαλεί την ανατροπή που κάποιοι υποσχέθηκαν, μένει η πολιτική λάσπη, η υπερβολή και η προσπάθεια συντήρησης μιας υπόθεσης στη δημόσια συζήτηση με όρους εντυπώσεων.
Η αντιπολίτευση, αντί να περιμένει την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας και να σεβαστεί τη θεσμική πορεία της υπόθεσης, επέλεξε να μετατρέψει τον ΟΠΕΚΕΠΕ σε εργαλείο καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι χαρακτηρισμοί έγιναν πιο σημαντικοί από τα στοιχεία και οι πολιτικές κορώνες προσπάθησαν να υποκαταστήσουν τις αποδείξεις. Η λογική ήταν απλή: αν επαναλαμβάνεις αρκετές φορές μια κατηγορία, ίσως κάποια στιγμή να θεωρηθεί δεδομένη.
Η πραγματική διάσταση της πολιτικής
Μόνο που η πολιτική δεν κρίνεται αποκλειστικά στα τηλεοπτικά πάνελ και στα κομματικά ανακοινωθέντα. Κρίνεται από τα πραγματικά δεδομένα, τις θεσμικές διαδικασίες και τελικά από την κρίση των πολιτών. Και οι πολίτες έχουν πλέον αρκετή εμπειρία ώστε να ξεχωρίζουν την πραγματική λογοδοσία από την επικοινωνιακή εκμετάλλευση μιας υπόθεσης.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι τα κόμματα που μιλούν για «θεσμούς» και «δικαιοσύνη» συχνά εμφανίζονται να βιάζονται να βγάλουν πολιτικές αποφάσεις πριν ολοκληρωθεί η έρευνα. Η αντίφαση είναι εμφανής: από τη μία δηλώνουν ότι εμπιστεύονται τη Δικαιοσύνη και από την άλλη επιχειρούν να προκαταλάβουν το αποτέλεσμα όταν αυτό δεν ταιριάζει στην πολιτική τους στρατηγική.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το πολυαναμενόμενο «χαρτί» της αντιπολίτευσης κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτικό βαρίδι. Γιατί όταν μια υπόθεση παρουσιάζεται ως η απόλυτη απόδειξη κυβερνητικής κατάρρευσης και τελικά δεν οδηγεί εκεί που είχε προαναγγελθεί, το ερώτημα επιστρέφει σε αυτούς που έστησαν την πολιτική εκστρατεία: μήπως τελικά υπερέβαλαν; Μήπως επένδυσαν σε μια προσδοκία που δεν επιβεβαιώθηκε;
Η πολιτική δεν κερδίζεται με τη λάσπη, αλλά με την αξιοπιστία
Η κυβέρνηση ασφαλώς οφείλει να απαντά σε κάθε ζήτημα που αφορά τη δημόσια διοίκηση, να αφήνει τη Δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της και να διορθώνει όπου υπάρχουν προβλήματα. Αυτό όμως απέχει πολύ από την εικόνα μιας πολιτικής κατάρρευσης που προσπάθησαν να κατασκευάσουν οι αντίπαλοί της.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ έγινε για την αντιπολίτευση ένα πολιτικό στοίχημα. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην πολιτική, άλλο είναι η επιθυμία και άλλο η πραγματικότητα. Και όταν η πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει το αφήγημα, μένει μόνο η προσπάθεια να κρατηθεί η συζήτηση ζωντανή με περισσότερες καταγγελίες, περισσότερη ένταση και περισσότερο θόρυβο.
Το πρόβλημα για όσους πόνταραν στην «πτώση» είναι ότι ο θόρυβος δεν αντικαθιστά τα στοιχεία. Και η πολιτική δεν κερδίζεται με τη λάσπη, αλλά με την αξιοπιστία.
