Η σημερινή συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Γερμανό ομόλογό του, Γιόχαν Βάντεφουλ, αναμένεται να συνοδευτεί από την ανακοίνωση μετεξέλιξης του σχεδίου δράσης (action plan) των δύο χωρών.
Πρόκειται για το έγγραφο που υπέγραψαν τον Δεκέμβριο του 2016 οι τότε ΥΠΕΞ Νίκος Κοτζιάς και Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ αντίστοιχα, και μέσω του οποίου επιχειρήθηκε η «αναθέρμανση» των διμερών σχέσεων με τη συστηματοποίηση των επαφών σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος (πολιτικές διαβουλεύσεις, Μεταναστευτικό, οικονομική και τεχνολογική συνεργασία, ενέργεια κ.λπ.).
Το νέο κείμενο προβλέπει τη μετεξέλιξη του σχεδίου δράσης σε έναν μηχανισμό που θα συνέρχεται τακτικά σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών. Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, το κείμενο θα υιοθετηθεί κατά τον όγδοο γύρο των διακυβερνητικών διαβουλεύσεων που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2026 στην Αθήνα, σε επίπεδο υφυπουργών Εξωτερικών.
Αν και διόλου αμελητέο, το θετικό παραδοτέο δεν μπορεί να αντιστρέψει το ζύγι των ελληνογερμανικών σχέσεων που γέρνει προς τα βάρη. Το διαχρονικό αίτημα της Αθήνας προς το Βερολίνο για πολεμικές αποζημιώσεις και επανορθώσεις για τις καταστροφές και τα εγκλήματα της ναζιστικής Γερμανίας στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι ένα από αυτά. Αλλά υπάρχουν και πιο σύγχρονοι «ελέφαντες στο δωμάτιο» προεξάρχουσας της Τουρκίας.
«Όλοι γνωρίζουμε πού βρισκόμαστε: δεν είμαστε ουδέτεροι. Βρισκόμαστε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανήκουμε μαζί», υπογράμμισε ο κ. Βάντεφουλ για τα Ελληνοτουρκικά δείχνοντας προς την πλευρά του κ. Γεραπετρίτη, κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν τον περασμένο Μάρτιο μετά τη συνάντησή τους στο Βερολίνο. Και αφού επανέλαβε ότι η Γερμανία δεν είναι ουδέτερος δρων, εξέφρασε την πρόθεση της χώρας του να συμβάλει «σε μια περεταίρω μείωση της έντασης».
Το ποια είναι η στάση του Βερολίνου απέναντι στην Άγκυρα τόσο σε ό,τι αφορά τα Ελληνοτουρκικά όσο και τα ευρωπαϊκά ζητήματα που την ακουμπούν είναι κάτι που η Αθήνα γνωρίζει άριστα από πρώτο χέρι.
Γερμανικές πλάτες σε Άγκυρα
Στη συνάντηση με τον ομόλογό του αλλά και σε αυτήν με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του γερμανικού κοινοβουλίου, Άρμιν Λάσετ, ο κ. Γεραπετρίτης έθεσε επισταμένως τα Ελληνοτουρκικά και ιδιαίτερα το ενδεχόμενο συμμετοχής της Άγκυρας στον ευρωπαϊκό κανονισμό SAFE· ο Έλληνας ΥΠΕΞ εξήγησε ότι προϋπόθεση για συμμετοχή της Άγκυρας είναι η άρση της απειλής πολέμου (casus belli) εναντίον της Ελλάδος.
Αν και δεν είναι γνωστό τι απάντησαν οι Γερμανοί αξιωματούχοι στον κ. Γεραπετρίτη, είναι πασίδηλο ότι το Βερολίνο αποτέλεσε τον μεγαλύτερο υποστηρικτή της συμμετοχής της Άγκυρας στο εγχείρημα της ευρωπαϊκής Άμυνας, όπως αποτυπώθηκε στις διαπραγματεύσεις σε επίπεδο COREPER (Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων) για το SAFE.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν άριστα όσα διημείφθησαν πίσω από τις κλειστές πόρτες στις Βρυξέλλες, πρώτιστο μέλημα της Γερμανίας ήταν η αποφυγή κάθε αναφοράς που θα στοχοποιούσε την Τουρκία. H Ελλάδα πέτυχε να εξασφαλίσει ότι ενδεχόμενη υπογραφή μια διμερούς συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για τη συμμετοχή της δεύτερης στο SAFE θα απαιτεί ομοφωνία και όχι ειδική πλειοψηφία όπως ζητούσαν το Βερολίνο και άλλες πρωτεύουσες.
Γενικότερα, η Γερμανία επιδιώκει την κατάργηση της ομοφωνίας στο μεγαλύτερο μέρος των θεμάτων εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας και ενδεχομένως της μελλοντικής διεύρυνσης της ΕΕ, θέσεις στις οποίες η Ελλάδα αντιτάσσεται σε επίπεδο αρχής για πλειάδα λόγων.
Ακόμη, κατά τις διαπραγματεύσεις καταγράφηκε –με το Βερολίνο σε πρωταγωνιστικό ρόλο– η απροθυμία της συντριπτικής πλειονότητας των εταίρων να συναινέσουν είτε σε ρητή είτε σε έμμεση εξαίρεση της Τουρκίας από το κείμενο. Αντίστοιχα, δεν έγινε δεκτό να τεθούν ως προϋπόθεση για τη σύναψη συμφωνίας μιας τρίτης χώρας με την ΕΕ αναφορές σε «ομονοούντα κράτη» (like-minded).
Σημειώνεται ότι οι αμυντικές συνεργασίες της Τουρκίας με Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία και άλλες χώρες σε εθνικό επίπεδο εκφεύγουν του SAFE, το οποίο αποτελεί μόνο μία από τις πρωτοβουλίες της Κομισιόν στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου ReArm Europe.
Μεταναστευτικό
Οπωσδήποτε, το Μεταναστευτικό αποτελεί μείζον ζήτημα στα διμερή, καθώς η Γερμανία –μετά και την κρίση του 2015– έχει δεχθεί αρκετές δευτερογενείς ροές μεταναστών από τη χώρα μας. Οι Γεραπετρίτης και Βάντεφουλ συζήτησαν για αυτό στο Βερολίνο, με τον Γερμανό ΥΠΕΞ να δείχνει ενδιαφέρον για την αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη στην Κρήτη.
Το θέμα εκτιμάται πως θα τεθεί επί τάπητος και σήμερα για δύο λόγους. Εν όψει της πλήρους εφαρμογής του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο της ΕΕ (12/6/2026) καθώς και λόγω της κοινής κατανόησης στην οποία έφτασαν οι δύο χώρες τον περασμένο Δεκέμβριο, βάσει της οποίας η Γερμανία συμφώνησε να μην ενεργοποιήσει αιτήματα επιστροφής μεταναστών προς την Ελλάδα τουλάχιστον έως τον προσεχή Ιούνιο.
Δυτικά Βαλκάνια
Στο επίκεντρο της προηγούμενης συνάντησης είχε βρεθεί και η σχεδιαζόμενη πρωτοβουλία της Ελλάδος ως προεδρεύουσας χώρας της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027 για προώθηση κάποιων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων προς την Ένωση. Σύμφωνα με ανώτερες διπλωματικές πηγές, ο κ. Βάντεφουλ υποστήριξε επί της αρχής την ελληνική πρωτοβουλία.
Ωστόσο, επανέλαβε την προσήλωση του Βερολίνου στην αρχή των ίδιων επιδόσεων. Μάλιστα, όπως εκτίμησε, εκείνη την περίοδο μόνο το Μαυροβούνιο θα βρίσκεται πιο κοντά στην ένταξη, σημειώνοντας ότι πρέπει να γίνουν σεβαστές οι βασικές αρχές αιρεσιμότητας από όλα τα υποψήφια μέλη.
Μετά το ΥΠΕΞ, ο κ. Βάντεφουλ θα γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
