Η πολιτική μνήμη στη χώρα μας είναι συχνά κοντή, αλλά η πραγματικότητα έχει την τάση να επιστρέφει με ορμή για να διαψεύσει όσους επιχειρούν να επαναλανσαριστούν ως σωτήρες.
Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίστηκε ξανά, αυτή τη φορά στο βήμα του Olympia Forum VII, για να προσφέρει το γνωστό, χιλιοπαιγμένο ρεπερτόριο που βασίζεται σε οργισμένη κριτική, αφορισμούς, συνταγές κατόπιν εορτής και μια πρωτοφανή πολιτική αμνησία.
Ο άνθρωπος που σφράγισε μία από τις πιο ταραγμένες και δαπανηρές περιόδους της μεταπολίτευσης, το πρόσωπο που δίδαξε την τέχνη των εύκολων υποσχέσεων, επιστρέφει αδιόρθωτος για να μας εξηγήσει τι θα έκανε «αν ήταν στο τιμόνι της χώρας», λες και οι πολίτες ξέχασαν πώς κυβέρνησε όταν πράγματι κρατούσε το τιμόνι. Με το γνώριμο καταγγελτικό του ύφος, ο πρώην πρωθυπουργός έσπευσε να μοιράσει παραιτήσεις, να στοχοποιήσει υπουργούς και να εγκαλέσει την κυβέρνηση για έλλειψη πολιτικής ευθιξίας.
Η κριτική περί ευθιξίας, οικονομίας και φόρων
Είναι τουλάχιστον ειρωνικό να κουνάει το δάχτυλο περί ευθιξίας και δημοκρατικών ευαισθησιών εκείνος που κάλυπτε συστηματικά τα δικά του στελέχη και τις δικές του θεσμικές εκτροπές. Αλλά η τακτική είναι παλιά και δοκιμασμένη αφού όταν δεν έχεις να προτείνεις συγκροτημένο πρόγραμμα, κατασκευάζεις εχθρούς και απαιτείς κεφαλές επί πίνακι για να δημιουργήσεις εντυπώσεις. Για πολλούς πολιτικούς παρατηρητές η κριτική του για την οικονομία και την ακρίβεια αγγίζει τα όρια του παραλόγου.
Ο Αλέξης Τσίπρας θυμήθηκε ευφάνταστα ξανά τις τιμές στα πρατήρια της βενζίνης, συγκρίνοντας την Ελλάδα με το Μονακό, και κατήγγειλε ότι η χώρα διαθέτει μισθούς Βουλγαρίας και τιμές σουπερμάρκετ… Ελβετίας. Ανακάλυψε εκ νέου τα μαγικά ραβδιά, τάζοντας μειώσεις στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, μείωση του ΦΠΑ και πλαφόν παντού, λες και η οικονομική πραγματικότητα υπακούει σε συνθήματα.
Ξεχνά, βέβαια, να αναφέρει ότι ήταν η δική του διακυβέρνηση που εκτόξευσε τους έμμεσους φόρους, που γονάτισε τη μεσαία τάξη με εξοντωτικές επιβαρύνσεις και που παρέδωσε μια οικονομία στο σημείο μηδέν. Τότε οι φόροι ήταν «αναγκαίο κακό», αλλά σήμερα με το νέο του κόμμα γίνονται «αποστέρηση αξίας» και «κυβερνητική απληστία».
Αγροτικός τομέας, κράτος δικαίου και πολιτικό αφήγημα
Το ίδιο σκηνικό υποκρισίας στήθηκε και όταν αναφέρθηκε στον αγροτικό τομέα και στις επιδοτήσεις, χρησιμοποιώντας γλώσσα που ξεπέρασε τα όρια, προφανώς επηρεασμένος από την πτωτική πορεία που παρουσιάζει το κόμμα του. Η καταγγελία του πελατειακού κράτους από τον άνθρωπο που έκανε την κομματική ευνοιοκρατία και την αδιαφάνεια επιστήμη ακούγεται τουλάχιστον ως αστείο.
Οσο για τις αναφορές του στο ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αποδεικνύουν την πλήρη αδυναμία του να αντιληφθεί πως η διεθνής αξιοπιστία της χώρας τραυματίστηκε βαρύτατα όταν ο ίδιος διαπραγματευόταν την τύχη της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές ατραπούς με ερασιτεχνισμούς και αυταπάτες.
Στο πολιτικό σκέλος, ο κ. Τσίπρας παρουσίασε ένα αφήγημα που θυμίζει έντονα τις μέρες του 2012, ποντάροντας ξανά στην οργή, τη δυσαρέσκεια και την αποχή. Αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας με τη Δεξιά, αυτοπροβλήθηκε ως ο μόνος αυθεντικός αντίπαλος πόλος, ενώ παράλληλα επιχείρησε να… μοιράσει ρόλους και στα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Πρόκειται για την ίδια παλιά συνταγή του διχασμού που λέει ότι η χώρα μπορεί να βυθιστεί στην αβεβαιότητα των διαδοχικών καλπών, αρκεί ο ίδιος να βρει ξανά ξέφωτο πολιτικής επιβίωσης.
Η πολιτική προσαρμοστικότητα
Πίσω όμως από τους υψηλούς τόνους και τη βιομηχανία καταγγελιών, κρύβεται μια διαρκής προσπάθεια πολιτικού χαμαιλεοντισμού. Ο πρώην πρωθυπουργός, άλλωστε, βρίσκεται σε ιδιωτική επίσκεψη στο Αγιον Ορος, απ’ όπου έκανε και ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «”Ψέλνεις στη Σιμωνόπετρα και ακούγεται στον Αδη…” Μια επίσκεψη στο Αγιον Όρος είναι πάντα μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσεις. Ενα ταξίδι στην ιστορία, στους πολιτιστικούς θησαυρούς που φυλάσσονται αιώνες αλλά και στο βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης».
Το πολιτικό πρόσωπο που κάποτε δήλωνε αταλάντευτα αριστερός και αθεϊστής, τώρα επισκέπτεται ιδιωτικά τις Ιερές Μονές της Αθωνικής Πολιτείας, γεγονός που συμπληρώνει ανάγλυφα το πορτρέτο της πολιτικής του προσαρμοστικότητας. Φαίνεται πως ο «θεοσεβούμενος» πλέον Αλέξης Τσίπρας αναζητά νέες πνευματικές και πολιτικές καταφυγές έτοιμος να ανάψει κεριά, να ακούσει διαβάσματα και να αναζητήσει συγχώρεση, αν και η σχέση του με την Εκκλησία ήταν πάντα, για πολλούς, μια σχέση υπολογισμένης σκοπιμότητας.
Άσπονδοι πρώην σύντροφοί του θύμιζαν ότι η σχέση του Αλέξη Τσίπρα με την Εκκλησία είχε πάντα εκλογικά χαρακτηριστικά, επιβεβαιώνοντας όσους πιστεύουν ότι όλα γίνονται για τη δημόσια εικόνα του εν όψει των εθνικών εκλογών.
Για τους ίδιους παρατηρητές ο Αλέξης Τσίπρας δείχνει να μην έχει διδαχθεί απολύτως τίποτα από τα λάθη του. Συνεχίζει να υπόσχεται εύκολες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα, να αγνοεί την πραγματικότητα και να επενδύει στη λαϊκιστική συνθηματολογία. Όμως, οι πολίτες δοκίμασαν, έπαθαν και έμαθαν. Οι κούφιες υποσχέσεις, τα ψέματα και οι επικοινωνιακές μεταμορφώσεις από το πάνελ του Olympia Forum μέχρι τις ησυχαστικές διαδρομές του Αγίου Όρους δεν μπορούν πλέον να κρύψουν το προφανές, που λέει ότι το πολιτικό κεφάλαιο των θαυματοποιών έχει εξαντληθεί οριστικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός άλλωστε, βρίσκεται σε ιδιωτική επίσκεψη στο Αγιον Ορος, απ’ όπου έκανε και ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «”Ψέλνεις στη Σιμωνόπετρα και ακούγεται στον Αδη…” Μια επίσκεψη στο Αγιον Όρος είναι πάντα μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσεις. Ενα ταξίδι στην ιστορία, στους πολιτιστικούς θησαυρούς που φυλάσσονται αιώνες αλλά και στο βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης».
Το πολιτικό πρόσωπο που κάποτε δήλωνε αταλάντευτα αριστερός και αθεϊστής, τώρα επισκέπτεται ιδιωτικά τις Ιερές Μονές της Αθωνικής Πολιτείας, γεγονός που συμπληρώνει ανάγλυφα το πορτρέτο της πολιτικής του προσαρμοστικότητας.
