Μήνυμα προς τη Βρετανία για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα απηύθυνε σήμερα από τη Θεσσαλονίκη ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην τελετή υπογραφής της ιστορικής συμφωνίας για την ανταλλαγή κειμηλίων ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία.
Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί λύσεις που προϋποθέτουν την αναγνώριση ξένης κυριαρχίας επί των Γλυπτών, ούτε την επιστροφή τους με τη μορφή δανεισμού.
Στην ομιλία του υπογράμμισε ότι έχει έρθει η στιγμή για την «αποκατάσταση αισθητικής, νοηματικής ακεραιότητας ενός πραγματικά οικουμενικού μνημείου το οποίο δυστυχώς παραμένει βίαια διαμελισμένο. Με άλλα λόγια, τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να συνυπάρχουν και να εκτίθενται μαζί, διατηρώντας την άμεση οπτική επαφή με τον Βράχο για τον οποίο σμιλεύτηκαν, κάτι που ήρθε να υπηρετήσει το Μουσείο της Ακρόπολης. Για τον λόγο αυτό θα επαναλάβω ότι η πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή να δανειστεί, τάχα, τους δικούς της θησαυρούς.
Ήρθε η ώρα της αλήθειας, της λογικής, της δικαιοσύνης, αλλά και της ηθικής».
«Χαίρομαι διότι οι δύο λαοί μας κατάφεραν να αφήσουν πίσω την αντιπαράθεση»
Στην πρόοδο των σχέσεων Ελλάδας και Βουλγαρίας αναφέρθηκε νωρίτερα ο Ρούμεν Ράντεφ, μιλώντας στην εκδήλωση για την υπογραφή του Πρωτοκόλλου ανταλλαγής κειμηλίων μεταξύ των δύο χωρών.
«Οι κοινές προσπάθειες μας επέτρεψαν να αφήσουμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος και να δημιουργήσουμε μία σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας», ανέφερε.
«Χαίρομαι διότι οι δύο λαοί μας κατάφεραν να αφήσουν πίσω την αντιπαράθεση και σήμερα χαιρόμαστε ένα πολύ υψηλό επίπεδο οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής συνεργασίας», πρόσθεσε. Παράλληλα, ευχαρίστησε την ελληνική κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συμβολή τους στην ολοκλήρωση της συμφωνίας, την οποία χαρακτήρισε ιστορική.
«Είμαι γεμάτος ελπίδα ότι όσα πετύχαμε σήμερα θα εδραιώσουν ακόμα περισσότερο της στρατηγική μας συνεργασία, γιατί τις τελευταίες δεκαετίες καταφέραμε να δημιουργήσουμε έναν πολύ γερό άξονα στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας, έναν άξονα σταθερότητας, ασφάλειας, ευημερίας και ανάπτυξης», τόνισε.
Με την υπογραφή των πρωτοκόλλων ολοκληρώνεται η εφαρμογή του Μνημονίου Κατανόησης, το οποίο υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ. Η συμφωνία προέκυψε ύστερα από πολυετείς διαπραγματεύσεις και συστηματικές ενέργειες του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού. Ενώ σε λίγο αναμένεται και η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Τα κειμήλια είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έκτοτε βρίσκονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια, όπου φυλάσσονταν ή παρουσιάζονταν στο κοινό. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, τα ιστορικά αντικείμενα θα παραμείνουν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, όπου θα εκτίθενται. Ακολούθως, θα αποδοθούν οριστικά στις δύο Μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Στο πλαίσιο της αμοιβαίας ανταλλαγής, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ (997–1014). Μαζί τους θα παραδοθεί και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που προέρχεται από τις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Τα ευρήματα αποκαλύφθηκαν το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την εξέλιξη εξέφρασε, με ανακοίνωσή της, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα», έπειτα από μακρόχρονες και επίπονες διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για την πατρίδα, υπογραμμίζοντας τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων.
Η Σύνοδος διατύπωσε ακόμη την προσδοκία το Μνημόνιο να αποτελέσει «μόνον η καλή αρχή». Εξέφρασε την ελπίδα να ακολουθήσουν νέες συμφωνίες για την επιστροφή των υπόλοιπων εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από ναούς, μονές και άλλους χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Στην ανακοίνωσή της απηύθυνε θερμά συγχαρητήρια στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο, αναγνωρίζοντας τις επίμονες προσπάθειές τους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο μνημόνευσε με συγκίνηση ως «αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη» του εγχειρήματος.
Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, η υπογραφή των πρωτοκόλλων δεν ολοκληρώνει το σύνολο των διεκδικήσεων. Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να ταυτοποιηθούν και να συμπεριληφθούν σε επόμενη συμφωνία επιπλέον ιστορικά αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία έμειναν εκτός της παρούσας.
