Με το βλέμμα στραμμένο στις εκλογές του 2027, το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να μετατρέψει τους επόμενους μήνες σε περίοδο έντονης κυβερνητικής δράσης.
Ταμείο Ανάκαμψης, πολεοδομίες, στεγαστικό, Δικαιοσύνη, Υγεία, διαχείριση υδάτων και Εθνικό Απολυτήριο βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει να φτάσει στις κάλπες με όσο το δυνατόν περισσότερες δεσμεύσεις ολοκληρωμένες και όχι με έναν κατάλογο εκκρεμοτήτων.
Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι αυτό το διάστημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια παρατεταμένη αναμονή για τις κάλπες. Στον αντίποδα, θέλουν να το αξιοποιήσουν για την ολοκλήρωση του προγράμματος πάνω στη λογική «το είπαμε το κάναμε», φράση την οποία ο πρωθυπουργός επαναφέρει συστηματικά.
Η εκτίμηση στο Μέγαρο Μαξίμου είναι ότι ο χρόνος μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της κυβέρνησης, υπό μία βασική προϋπόθεση οι υπουργοί, βουλευτές και κομματικός μηχανισμός να κινηθούν στην ίδια κατεύθυνση. Στόχος είναι να συνεχιστούν τα παραδοτέα των υπουργείων, να προβληθούν οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται σε ολόκληρη τη χώρα και να περιοριστούν οι προσωπικές στρατηγικές που μπορούν να θολώσουν το κυβερνητικό μήνυμα.
Η μάχη για μια τρίτη κυβερνητική θητεία αναγκάζει, άλλωστε, τη Νέα Δημοκρατία να αποδείξει ότι δεν έχει εξαντλήσει το μεταρρυθμιστικό της απόθεμα έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία. Αυτό είναι ίσως και το δυσκολότερο πολιτικό στοίχημα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο Πρωθυπουργός επιθυμεί να πείσει ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να έχει σχέδιο, αντοχές και διάθεση για παρεμβάσεις που αγγίζουν δύσκολες και συχνά αντιδημοφιλείς πλευρές του κράτους.
Κεντρικό ορόσημο αποτελεί η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Η Ελλάδα υπέβαλε στις 26 Μαΐου το όγδοο αίτημα πληρωμής στο σκέλος των επιχορηγήσεων και το έβδομο στα δάνεια, συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ, που συνδέεται με 34 ορόσημα και στόχους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, με αυτό το αίτημα είχαν ολοκληρωθεί 112 από τα 130 μεταρρυθμιστικά ορόσημα του ελληνικού σχεδίου.
Το χρονικό περιθώριο, πάντως, είναι πλέον εξαιρετικά στενό. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν ότι όλα τα συμφωνημένα ορόσημα και οι στόχοι του Μηχανισμού Ανάκαμψης πρέπει να έχουν εκπληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026, ενώ οι τελικές πληρωμές μπορούν να πραγματοποιηθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Πρόκειται επομένως για ένα πραγματικό τεστ αποτελεσματικότητας για το κυβερνητικό επιτελείο και όχι απλώς για ακόμη ένα επικοινωνιακό ορόσημο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η μάχη με το «βαθύ κράτος»
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα δίνει η κυβέρνηση στη σύγκρουση με αυτό που η ίδια περιγράφει ως «βαθύ κράτος». Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές παρεμβάσεις είναι η απομάκρυνση των πολεοδομικών υπηρεσιών από τους δήμους και η μεταφορά των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, στο πλαίσιο του νέου Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης.
Η εν λόγω αλλαγή δεν περιορίζεται σε μια διοικητική μεταφορά. Προβλέπεται η λειτουργία 20 Περιφερειακών και 77 Τοπικών Κέντρων Δόμησης, με κοινές διαδικασίες, ενιαία ψηφιακά εργαλεία και σύνδεση με τα στοιχεία του Κτηματολογίου. Στον νέο φορέα περνούν, μεταξύ άλλων, η έκδοση οικοδομικών αδειών, οι προεγκρίσεις, οι βεβαιώσεις όρων δόμησης και ο έλεγχος των κατασκευών.
Το Μέγαρο Μαξίμου παρουσιάζει την παρέμβαση ως απάντηση σε γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και περιστατικά διαφθοράς που έχουν καταγραφεί στις πολεοδομίες. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει συνδέσει τη μεταφορά των υπηρεσιών στο Κτηματολόγιο με τη δυνατότητα αξιοποίησης ψηφιακών δεδομένων, δορυφορικών συστημάτων και τεχνολογίας για τον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης.
Στο στεγαστικό, όπου η κοινωνική πίεση παραμένει ισχυρή, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Προβλέπεται η δημιουργία περίπου 2.000 κατοικιών, με το μεγαλύτερο μέρος τους να κατευθύνεται στην κοινωνική κατοικία. Η κυβέρνηση έχει ήδη εντάξει τη συγκεκριμένη παρέμβαση στο ευρύτερο πακέτο πολιτικών για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Ψηφιακή Δικαιοσύνη χωρίς χάρτινους φακέλους
Στον χώρο της Δικαιοσύνης, το βάρος πέφτει στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υπόθεσης. Η εφαρμογή επιτρέπει στους δικηγόρους να καταθέτουν ψηφιακά τα έγγραφα μιας υπόθεσης και στους δικαστές να έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση στη δικογραφία, περιορίζοντας τις μετακινήσεις, τις εκτυπώσεις και τη φυσική διακίνηση φακέλων.
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την επέκταση της εφαρμογής από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 στο σύνολο των υποθέσεων της πολιτικής Δικαιοσύνης, ενώ ο συνολικός σχεδιασμός αφορά σταδιακά όλες τις βαθμίδες και τους κλάδους της Δικαιοσύνης.
Παράλληλα συνεχίζεται το πρόγραμμα αναβάθμισης των δικαστικών κτιρίων και των ψηφιακών υποδομών, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να συνδέσει τις παρεμβάσεις αυτές με τον βασικό στόχο της ταχύτερης απονομής δικαιοσύνης. Τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης έδειξαν μέσα στο 2026 μείωση του εκτιμώμενου χρόνου έκδοσης απόφασης στα Πρωτοδικεία από 774 σε 357 ημέρες μετά την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη.
Στην πρώτη γραμμή η Υγεία
Μεγάλο μέρος των έργων που πρέπει να ολοκληρωθούν αφορά το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Το πρόγραμμα χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε 80 δημόσια νοσοκομεία, καθώς και την αναβάθμιση 156 δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Οι εργασίες δεν περιορίζονται σε αισθητικές ανακαινίσεις. Περιλαμβάνουν νέες εγκαταστάσεις, ενεργειακή αναβάθμιση, εκσυγχρονισμό υφιστάμενων χώρων, επεκτάσεις και ανακατασκευή 63 Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών.
Ήδη μέσα στο καλοκαίρι παραδόθηκαν ή εγκαινιάστηκαν ανακαινισμένες μονάδες και Κέντρα Υγείας σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει να έχει ολοκληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου των έργων μέσα στο 2026.
Νέος χάρτης για ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ
Ένα ακόμη μέτωπο είναι η αναδιάρθρωση της διαχείρισης του νερού. Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει την παρουσία της στους υπόλοιπους 17 δήμους της Αττικής, καθώς και σε Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια, ενώ η ΕΥΑΘ αποκτά διευρυμένη γεωγραφική αρμοδιότητα στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική.
Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, ωστόσο, δεν περνά χωρίς αντιδράσεις. Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Στερεάς Ελλάδας έχει ταχθεί κατά της επέκτασης της ΕΥΔΑΠ σε Βοιωτία, Εύβοια και Φωκίδα, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν επίσης εκφράσει σοβαρές ενστάσεις για επιμέρους προβλέψεις του νέου πλαισίου.
Το συγκεκριμένο πεδίο αναμένεται έτσι να αποτελέσει μία από τις μεταρρυθμίσεις όπου το κυβερνητικό αφήγημα περί μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας θα δοκιμαστεί απέναντι στις αντιστάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στις ανησυχίες γύρω από τη διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού.
Εθνικό Απολυτήριο: Το μεγάλο στοίχημα στην Παιδεία
Στην Παιδεία, ο εθνικός διάλογος για την αναμόρφωση του Λυκείου και το Εθνικό Απολυτήριο βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο επίσημος προγραμματισμός προβλέπει ολοκλήρωση των θεματικών φάσεων, δημόσια διαβούλευση και κατάθεση τελικής έκθεσης με τις πολιτικές επιλογές έως το φθινόπωρο του 2026.
Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει αιφνιδιαστικά το σύστημα για τους σημερινούς μαθητές του Λυκείου. Η συζήτηση αφορά ένα νέο πλαίσιο που θα μπορεί να αρχίσει να εφαρμόζεται από το σχολικό έτος 2029-2030, με στόχο να αλλάξει σταδιακά και ο τρόπος πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Για την κυβέρνηση, όλες αυτές οι παρεμβάσεις συνθέτουν κάτι περισσότερο από έναν κατάλογο νομοσχεδίων. Είναι το υλικό πάνω στο οποίο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει να οικοδομήσει το αφήγημα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Η στρατηγική του Μαξίμου είναι σαφής: λιγότερες εκκρεμότητες, περισσότερα μετρήσιμα αποτελέσματα και ένα νέο μεταρρυθμιστικό σχέδιο με ορίζοντα το 2030.
