Οι δήμοι και οι περιφέρειες πιέζουν για επίσημο λόγο στον ενεργειακό σχεδιασμό, την προστασία των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος και κανόνες ώστε οι μεγάλοι καταναλωτές να πληρώνουν δίκαιο μερίδιο για το κόστος του δικτύου.
Η γνωμοδότηση με θέμα «Δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα», η οποία εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία στη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), απαιτεί δεσμευτικό ρόλο για τις περιφέρειες και τις πόλεις στη διακυβέρνηση των ενεργειακών δικτύων της ΕΕ.
Προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καλέσει την ΕτΠ να συμμετάσχει στην ειδική ομάδα για την ενεργειακή Ένωση.
Οι αυξανόμενες εντάσεις στο Ιράν έχουν ωθήσει τις τιμές της ενέργειας σε νέα υψηλά επίπεδα σε ολόκληρη την Ευρώπη, εκθέτοντας για άλλη μια φορά την ευπάθεια της ηπείρου σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό, η γνωμοδότηση που εκπόνησε η εισηγήτρια κα Clare Colleran Molloy (IE/Renew), αντιδήμαρχος της κομητείας Clare, σχετικά με τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρη: ο εκσυγχρονισμός των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης δεν αποτελεί πλέον απλώς στόχο για το κλίμα, αλλά ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας.
Η Clare Colleran Molloy τόνισε: «Η Ευρώπη δεν μπορεί να προσφέρει οικονομικά προσιτή και ασφαλή ενέργεια χωρίς να εκσυγχρονίσει επειγόντως τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Περιφέρειες όπως η κομητεία Clare στην Ιρλανδία δείχνουν ότι το δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χάνεται λόγω παρωχημένων υποδομών. Η αναβάθμιση του δικτύου πρέπει να αποτελέσει ευρωπαϊκή προτεραιότητα, θέτοντας τους πολίτες και τις περιφέρειες στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης.»
Η Ευρώπη διαθέτει ένα από τα πλέον διασυνδεδεμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, ωστόσο οι γηράσκουσες υποδομές και η περιορισμένη δυναμικότητα διασύνδεσης έχουν δημιουργήσει σημαντικά σημεία συμφόρησης σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι απαιτούνται 1,2 τρισεκατομμύρια ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, ενώ έχει ήδη καθορίσει ένα σαφές επενδυτικό πλαίσιο.
Ωστόσο, οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες προειδοποίησαν ότι η πρόταση βασίζεται υπερβολικά σε μια προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση, η οποία ενέχει τον κίνδυνο υπονόμευσης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Η γνωμοδότηση ζητεί ένα πλαίσιο τοπικής δράσης και υλοποίησης στον τομέα της ενέργειας (LEAD) για τη στήριξη των διαδικασιών αδειοδότησης και συμπληρωματικών λύσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
Η ΕτΠ τονίζει ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες πρέπει να αναγνωριστούν ως εταίροι στον σχεδιασμό, την υπεράσπιση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των ενεργειακών πολιτικών, ώστε να διασφαλιστεί ότι η επέκταση του δικτύου ευθυγραμμίζεται με τις τοπικές ανάγκες ανάπτυξης και προσαρμογής στο κλίμα.
Η ΕτΠ υποστηρίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να έχουν επίσημο και μόνιμο ρόλο στον ενεργειακό σχεδιασμό, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει την ΕΟΚΕ στην ειδική ομάδα για την ενεργειακή ένωση, ώστε οι τοπικές προοπτικές να τροφοδοτούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας.
Όσον αφορά την οικονομική προσιτότητα, οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες επιμένουν ότι η ανάπτυξη του δικτύου πρέπει να συμβάλει αποδεδειγμένα στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας των νοικοκυριών, με το κόστος επέκτασης να κατανέμεται δίκαια μεταξύ όλων των χρηστών και με πλήρη προστασία των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος.
Το περιφερειακό πρόγραμμα του ΟΟΣΑ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με το project «Electricity, Digital and Regional Interconnectivity in South East Europe», σχεδιάστηκε και χρηματοδοτείται από την Ελλάδα με συγχρηματοδότηση της Ρουμανίας.
Χαρακτηρίζεται ως μια οικονομική συνεργασία με πολλές διαστάσεις.
Σύμφωνα με αναλύσεις του ΟΟΣΑ, η ενίσχυση των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων μπορεί να βελτιώσει την ενεργειακή ασφάλεια, να μειώσει το κόστος ενέργειας και να επιταχύνει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Τρεις φορές περισσότερο ηλεκτρικό ρεύμα χάνεται στα δίκτυα των Δυτικών Βαλκανίων σε σχέση με την ΕΕ, λόγω απαρχαιωμένων υποδομών.
Είναι ευκαιρία οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων να εκσυγχρονιστούν και να εισέλθουν στην ΕΕ με ισχυρές προοπτικές, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να συνδράμει αποφασιστικά.
