Το δίλημμα «ποιος, σε έναν κόσμο αστάθειας και αβεβαιότητας, θα σηκώσει το τριψήφιο στις τρεις το πρωί», που έθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν είναι κινδυνολογία, αλλά σκληρή πραγματικότητα.
Καθώς με τη λήξη του 16ου Συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα της προεκλογικής περιόδου για τις εκλογές του 2027, το δίλημμα που έθεσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ήταν ό,τι πιο ρεαλιστικό: Ποιος θα σηκώσει το τριψήφιο στις τρεις το πρωί σε έναν κόσμο αστάθειας και αβεβαιότητας.
Δεν πρόκειται για κινδυνολογία, αλλά για τη σκληρή πραγματικότητα. Αυτήν που αντιμετωπίζουν όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές χώρες. Και κυρίως οι γειτονικές μας χώρες, όπου διάφορα κόμματα δίνουν μάχη για να τις κρατήσουν στην αυλή της Ρωσίας του Πούτιν. Γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ρωσική προπαγάνδα έχει απλώσει τα πλοκάμια της παντού, χρησιμοποιώντας ως όχημα τα λαϊκιστικά κόμματα.
Η Ελλάδα, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια να βρεθεί στην άλλη άκρη της γραμμής ο προπαγανδιστικός μηχανισμός της Ρωσίας. Ειδικά τώρα που η Τουρκία δεν έχει απλώς επιστρέψει στην επιθετική ρητορική, αλλά ετοιμάζεται για το πέρασμα από τη θεωρία στην πράξη – έστω και με νομοθεσία που δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου.
Οι συνέπειες του λαϊκισμού
Ο λαϊκισμός βρίσκεται σε άνοδο παντού. Η Ελλάδα, όμως, κινδυνεύει να γνωρίσει το πιο απεχθές του πρόσωπο, αυτό που δείχνει το θηρίο λίγο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή. Η διαλυτική κατάσταση που επικρατεί στη Βρετανία, η κατάρρευση την προηγούμενη εβδομάδα της κυβέρνησης συνεργασίας στη Λετονία, οι κυβερνητικοί τριγμοί και η θεαματική άνοδος της Ακροδεξιάς στη Γερμανία, το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων για σχηματισμό κυβέρνησης στη Δανία… Όλα αυτά έχουν συμβεί μόνο μέσα στον Μάιο.
Είχαν προηγηθεί:
-Η κατάρρευση της κυβέρνησης συνεργασίας στη ζάπλουτη Νορβηγία (για δεύτερη φορά σε έναν χρόνο).
-Ο σχηματισμός τρικομματικής κυβέρνησης μειοψηφίας στην Ολλανδία ύστερα από 117 ημέρες διαπραγματεύσεων.
-Οι τρεις πρωθυπουργοί σε έναν χρόνο στη Γαλλία (έξι σε οκτώ χρόνια).
-Οι τρεις εκλογικές αναμετρήσεις σε λιγότερο από δύο χρόνια στην Πορτογαλία και ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης μειοψηφίας.
-Ο σχηματισμός διαφόρων εύθραυστων κυβερνήσεων μειοψηφίας (Ισπανία, Ολλανδία, Ιρλανδία, Σουηδία).
-Το πολιτικό χάος μετά την πτώση της φιλοευρωπαϊκής τετρακομματικής κυβέρνησης στη Ρουμανία.
-Οι όγδοες εκλογές μέσα σε πέντε χρόνια στη Βουλγαρία, που κατέληξαν στη νίκη (με αυτοδυναμία) του φιλορώσου πρώην προέδρου, Ρούμεν Ράντεφ. Κάθε άλλο παρά τυχαία, μόλις πριν από λίγες ημέρες η Βουλγαρία (μαζί με τη Σλοβακία του επίσης φιλορώσου πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο, την Ουγγαρία που βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο μετά τη νίκη του Μαγιάρ επί του Όρμπαν και τη Μάλτα) αρνήθηκε να δώσει την υποστήριξή της στην απόφαση για δημιουργία ειδικού δικαστηρίου για τα εγκλήματα του Πούτιν στην Ουκρανία. Ούτε είναι τυχαίο ότι το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (BSP) κινδυνεύει να γίνει παρακολούθημα του κόμματος του Ράντεφ, Προοδευτική Βουλγαρία.
-Οι τρεις εκλογικές αναμετρήσεις στο Κόσοβο μέσα σε έναν χρόνο (που μαζί με την κρίση στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελούν πηγή αποσταθεροποίησης στα Βαλκάνια).
Τέτοιες καταστάσεις δεν δημιουργούνται από τη μια μέρα στην άλλη και δεν προκαλούνται μόνο από εσωτερικές δυνάμεις. Οι χώρες της Βαλτικής δέχονται έντονη την πίεση του ρωσικού παράγοντα εδώ και καιρό – η πτώση της κυβέρνησης στη Λετονία είναι η κορυφή του παγόβουνου. Ανάλογες πιέσεις δέχονται και οι σκανδιναβικές χώρες, αλλά και οι βαλκανικές, όπου η φιλορωσική Ακροδεξιά είτε επικρατεί είτε προκαλεί συνεχείς κυβερνητικές κρίσεις – έως ότου πετύχει τον σκοπό της.
Το χάος στη Βρετανία...
Αλλά και όλα όσα παρακολουθούμε στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έγιναν από τη μια μέρα στην άλλη. Ούτε είναι μοναδικός υπεύθυνος ο Εργατικός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, που δύο χρόνια μετά την εκλογική του νίκη βλέπει τους υπουργούς του να φεύγουν και τον κόσμο γύρω του να διαλύεται.
Είναι ο ίδιος που τον Ιούλιο του 2024 έφτασε στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ κρατώντας στα χέρια του μία από τις μεγαλύτερες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες στην ιστορία των Εργατικών, ύστερα από 14 χρόνια συντηρητικών κυβερνήσεων. Στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές, οι Εργατικοί έχασαν 35 δήμους και οι δημοσκοπήσεις τούς φέρνουν στο ίδιο επίπεδο (17%) με τους Συντηρητικούς.
Στη Βόρεια Βρετανία, εκεί που βρίσκονταν τα «οχυρά» της εργατικής τάξης, εκεί που γεννήθηκε το συνδικαλιστικό κίνημα, το οποίο με τη σειρά του δημιούργησε το Εργατικό Κόμμα, τώρα κυριαρχούν η λαϊκιστική Ακροδεξιά του Νάιτζελ Φάρατζ, που στις δημοσκοπήσεις κινείται μεταξύ 25% και 30%. Με βάση το βρετανικό εκλογικό σύστημα (με τις μονοεδρικές), το κόμμα του Φάρατζ, Reform UK, θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία!
Το σκάνδαλο Μάντελσον-Επστάιν απλώς ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Στο μεταξύ, έχουν αρχίσει οι συνέπειες στη βρετανική οικονομία, με την υποχώρηση της βρετανικής λίρας έναντι του δολαρίου και με υποχώρηση των μετοχών των βρετανικών τραπεζών και των κρατικών ομολόγων στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Το κόστος θα πληρώσουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις που έχουν λάβει δάνεια από τις τράπεζες.
...και η σταθερά της ΕΕ
Η διαλυτική αυτή κατάσταση δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά. Πάει σε βάθος χρόνου. Στον καιρό που το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από την Κυριακή, μάλιστα, σαν να μην έφθαναν όλα τα δεινά, έχει ξεσπάσει κι άλλος καβγάς στην κορυφή του Εργατικού Κόμματος, εξαιτίας των δηλώσεων του παραιτηθέντος υπουργού Υγείας και επίδοξου νέου αρχηγού, Γουές Στρίτινγκ, σύμφωνα με τις οποίες η χώρα ίσως πρέπει να επανενταχθεί στην ΕΕ!
Η υπουργός Πολιτισμού Λίζα Νάντι απέρριψε την προοπτική και το «στρατόπεδο» του Στρίτινγκ απάντησε πως η απροθυμία της κυβέρνησης να συζητήσει το θέμα είναι ο λόγος που έχει γίνει τόσο αντιδημοφιλής. Γιατί, ό,τι και να λέμε για την ΕΕ, σε τέτοιες εποχές είναι βέβαιο πως πρέπει να είμαστε όλοι μαζί μέσα στο ευρωπαϊκό τρένο – όσο αργοκίνητο και αν είναι, την κρίσιμη ώρα είναι εκεί.
Ας πάρουμε, για παράδειγμα, τη Γερμανία. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το 52% των Γερμανών δεν πιστεύουν ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει τη θητεία της, ενώ η Ακροδεξιά, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), κρατά σταθερά την πρωτιά με 27%.
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, ό,τι και να λέει ο Μερτς (του οποίου η δήθεν αντιμεταναστευτική πολιτική του κατέληξε σε μια ρηχή ρητορική), το μόνο στήριγμα είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Χωρίς ωστόσο –εκεί που φτάσαμε– να μπορεί να αποτρέψει την άνοδο της Ακροδεξιάς στη Γερμανία.
Και γιατί όλα αυτά; Για τις εκλογές. Και μάλιστα ενώ ήταν βέβαιο ότι θα χρειαζόταν κυβέρνηση συνεργασίας. Και μάλιστα χωρίς το άγχος του «μεγάλου συνασπισμού» με τους Σοσιαλδημοκράτες, αφού σ’ αυτό η Γερμανία έχει παράδοση. Ο ίδιος ο καγκελάριος Μερτς χρειάστηκε να κάνει την αυτοκριτική του…
Το βράδυ της περασμένης Κυριακής είχαμε και την αυτοκριτική του Βούλγαρου πρώην πρωθυπουργού, Μπόικο Μπορίσοφ, αρχηγού του κόμματος GERB και μεγάλου ηττημένου.
Με αφορμή τα… συγχαρητήρια προς την Ντάρα, που έφερε στη Βουλγαρία το τρόπαιο της Eurovision –και αφού θύμισε πως αν δεν ήταν αυτός δεν θα υπήρχε χώρος για να φιλοξενήσει τον διαγωνισμό στη Σόφια το 2027– ο Μπορίσοφ είπε: «Είναι δικό μου λάθος που υποτίμησα αυτό που ερχόταν στα δίκτυα. Δείτε τον "Μάγο του Κρεμλίνου", θα καταλάβετε απίστευτο αριθμό πραγμάτων».
Αναφερόταν στη γνωστή ταινία, εμπνευσμένη από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Τζουλιάνο ντα Έμπολι, μια πολιτική μυθοπλασία βασισμένη στη δράση μιας σκοτεινής φυσιογνωμίας, ενός σύγχρονου Ρασπούτιν, που δεν είναι άλλος από τον επικοινωνιολόγο του Βλαντιμίρ Πούτιν, Βλάντισλαβ Σούρκοφ, που για τις λογοτεχνικές και κινηματογραφικές ανάγκες έλαβε το όνομα Βαντίμ Μπαράνοφ.
Ποτέ τόσο απροκάλυπτα!
Την ίδια μέρα, έντονη ρωσική παρουσία υπήρχε στη δημόσια και σε απευθείας μετάδοση συλλογή υπογραφών για την ίδρυση του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού.
Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που ο «Μάγος του Κρεμλίνου» απλώνει το μακρύ του χέρι στην Ελλάδα και επηρεάζει την είσοδο κομμάτων στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Ουδέποτε, όμως, αυτό είχε συμβεί τόσο απροκάλυπτα.
Ωστόσο, η απροκάλυπτη αυτή κίνηση συμπίπτει με μια περίοδο υποχώρησης του συστήματος που έχει δημιουργήσει ο Πούτιν – και το οποίο μπορεί να διατηρηθεί μόνο όσο αυτός παραμένει στην εξουσία. Η ίδια η προπαγάνδα που τον κράτησε στην εξουσία έχει υποχωρήσει μπροστά στα αδιέξοδα που έχουν δημιουργηθεί και που κυριαρχούν πλέον στη σκέψη όχι μόνο του ρωσικού λαού, αλλά και των αξιωματούχων.
Παρ’ όλα αυτά, οι κινήσεις επιρροής εκτός ρωσικών συνόρων συνεχίζονται. Οπότε, η πολιτική μυθοπλασία μπορεί ακόμη να παίζει ρόλο στην πραγματική πολιτική ζωή.
Επιστρέφουμε έτσι στο αρχικό ερώτημα: Αν χτυπήσει το τηλέφωνο στις τρεις τα ξημερώματα, ποιος θα είναι εκεί για να απαντήσει και να αναλάβει δράση; Από την περασμένη Κυριακή, η απάντηση θα μπορούσε να είναι… ο μάγος του Κρεμλίνου – που φροντίζει να διατηρεί καλές σχέσεις με την Τουρκία, η οποία μας απειλεί…
