Αντιμέτωπη με μια κοινωνική έκρηξη που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη επεισόδιο πολιτικής αντιπαράθεσης με αφορμή το περιστατικό της έξωσης της 87χρονης Μαρικάρμεν βρίσκεται η Ισπανία.
Γράφει η Έρση Παπαδάκη
Το Σάββατο, χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν τους δρόμους της Μαδρίτης και περίπου 50 ακόμη πόλεων, διαδηλώνοντας ενάντια στην εκτόξευση των ενοικίων, τις εξώσεις και την αδυναμία πρόσβασης σε αξιοπρεπή κατοικία, προχωρώντας στην κορύφωση των διαμαρτυριών των τελευταίων εβδομάδων που ακολούθησαν τα όσα συνέβησαν στην περίπτωση της 87χρονης. Το μήνυμα των διαδηλωτών ήταν και παραμένει σαφές: η στέγη δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο των οικονομικά ισχυρών.
Στη Μαδρίτη, οι εκτιμήσεις των Αρχών κάνουν λόγο για περίπου 70.000 διαδηλωτές, αλλά οι διοργανωτές ανεβάζουν τον αριθμό ακόμη και στις 500.000. Στη Βαλένθια, η ένταση κλιμακώθηκε, με την Αστυνομία να χρησιμοποιεί δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες για να διαλύσει τους συγκεντρωμένους και τις εικόνες που αποτυπώθηκαν να επιβεβαιώνουν ότι η κατάσταση εξελίσσεται σε ένα μείζον πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση των Σοσιαλιστών και του Πέδρο Σάντσεθ.
Και ναι μεν αφορμή για την έκρηξη οργής ήταν η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το διαμέρισμα όπου ζούσε επί περίπου επτά δεκαετίες –και η οποία ανακλήθηκε ύστερα από τις έντονες αντιδράσεις και τις διαδηλώσεις– αλλά το όλο ζήτημα είναι ξεκάθαρο πλέον ότι αφορά την ίδια την κοινωνική συνοχή.
Η πραγματικότητα της αγοράς και η κυβερνητική ευθύνη
Κάπου εδώ ξεκινάει και η αναζήτηση ευθυνών για την κυβέρνηση Σάντσεθ. Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει επενδύσει πολιτικά σε ένα προοδευτικό αφήγημα κοινωνικής προστασίας, παρουσιάζοντας την κυβέρνησή του ως ανάχωμα απέναντι στις ανισότητες. Μολαταύτα η πραγματικότητα με το στεγαστικό είναι αμείλικτη:
- Τα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία.
- Ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τις βασικές στεγαστικές τους ανάγκες.
- Ο πληθωρισμός λόγω της ενεργειακής κρίσης και η ακρίβεια επιτείνουν το πρόβλημα.
Οι εξαγγελίες και οι πολιτικές διακηρύξεις δεν μεταφράστηκαν ούτε μεταφράζονται σε αποτελεσματική προστασία για εκείνους που τη χρειάζονται περισσότερο. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση των Σοσιαλιστών εμφανίζεται σήμερα να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις, επιχειρώντας να διαχειριστεί μια κρίση που δύσκολα μπορεί να καταλαγιάσει.
Κοινοβουλευτική ήττα και πολιτικό πλήγμα
Η κοινοβουλευτική ήττα της Παρασκευής επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την εικόνα. Αν και σε μεγάλο βαθμό ήταν μια αναμενόμενη εξέλιξη λόγω των σύνθετων ισορροπιών στο Κοινοβούλιο, τα δύο κυβερνητικά διατάγματα που προέβλεπαν μεταξύ άλλων προστασία ευάλωτων ενοικιαστών από εξώσεις και περιορισμούς σε κερδοσκοπικές πρακτικές απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία. Κατά των διαταγμάτων ψήφισαν:
- Το Λαϊκό Κόμμα.
- Το ακροδεξιό Vox.
- Οι Καταλανοί αυτονομιστές του Junts, οι οποίοι ωστόσο στηρίζουν την κυβέρνηση Σάντσεθ.
Εξ αυτού η εξέλιξη συνιστά ευθεία βολή και πολιτικό πλήγμα προσωπικά για τον Ισπανό πρωθυπουργό.
Οι επιπτώσεις στη νέα γενιά και η κρίση αξιοπιστίας
Η στεγαστική κρίση, ωστόσο, δεν γεννήθηκε την Παρασκευή, με την καταψήφιση των διαταγμάτων. Ούτε μπορεί να λυθεί με αποσπασματικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες εξαρτώνται αφενός από τις διαθέσεις κάθε κοινοβουλευτικού εταίρου, αφετέρου έρχονται εκ των υστέρων.
Με άλλα λόγια, εάν δεν υπήρχε η κοινωνική έκρηξη που ακολούθησε την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν, σήμερα δεν θα υπήρχαν οι ογκώδεις διαδηλώσεις που υποχρεώνουν σε παρέμβαση την κυβέρνηση Σάντσεθ. Δεν θα υπήρχε, δηλαδή, καν η νομοθετική πρωτοβουλία των Σοσιαλιστών ούτε η προσπάθειά της να αντιμετωπίσει την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων και να εξασφαλίσει ουσιαστική προστασία στους ενοικιαστές.
Σημειώνεται δε πως η κρίση πλήττει ιδιαίτερα τη νεότερη γενιά, σε μια χώρα όπου οι έρευνες εδώ και χρόνια δείχνουν ότι οι νέοι, ακόμη κι αν έχουν εργασία και δικό τους εισόδημα, αδυνατούν να αυτονομηθούν από την οικογένεια και τους οικείους τους.
Εάν λοιπόν η κατοικία μετατρέπεται σε μια διαρκή οικονομική θηλιά, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα και η κοινωνική δυσαρέσκεια που εκφράστηκε με τους «κατασκηνωτές» στην Puerta del Sol της Μαδρίτης και τις ογκώδεις διαδηλώσεις του Σαββάτου αποτελεί πλέον δίχως αμφιβολία ένα αγκάθι στα πλευρά της κυβέρνησης των Σοσιαλιστών και του πρωθυπουργού Σάντσεθ.
Και ο ίδιος, με τη σειρά του, αντιμετωπίζει πλέον μια βαθιά κρίση αξιοπιστίας, δεδομένου ότι οι πολίτες δεν ζητούν άλλες υποσχέσεις ούτε νέες επικοινωνιακές διακηρύξεις. Ζητούν να μπορούν να ζουν στον τόπο τους, έχοντας απέναντί τους μια κυβέρνηση που αυτοπροσδιορίζεται μεν ως προοδευτική, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί ούτε το στοιχειώδες δικαίωμα στη στέγη.
