Η παρουσία της Γαλλίας στην Κύπρο δεν είναι μια ακόμη διπλωματική κίνηση. Είναι στρατηγικό μήνυμα με σαφή αποδέκτη την Άγκυρα.
Για χρόνια, η Τουρκία οικοδόμησε την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο πάνω σε μια σταθερή πρακτική… NAVTEX, που αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα, παράνομες γεωτρήσεις, παραβιάσεις θαλάσσιων και εναέριων ζωνών και μια επιθετική ρητορική, που επιδιώκει να μετατρέψει το διεθνές δίκαιο σε διαπραγματεύσιμη έννοια. Το μοντέλο ήταν απλό, δημιουργία έντασης, δοκιμή αντιδράσεων, επιβολή τετελεσμένων! Ομως αυτό το μοντέλο αρχίζει να καταρρέει… Η γαλλική στρατιωτική παρουσία σε κυπριακές υποδομές (στο έδαφος ενός κράτους-μέλους της ΕΕ που η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει) εισάγει έναν παράγοντα που έλειπε, αυτόν της άμεσης ευρωπαϊκής ισχύος επί του πεδίου! Η Κύπρος παύει να είναι «γκρίζα ζώνη» πίεσης και μετατρέπεται σε σημείο στρατηγικής παρουσίας. Και μαζί της, η Ελλάδα παύει να λειτουργεί ως μεμονωμένος παράγοντας αποτροπής.
Από την πρόκληση στο ρίσκο
Ετσι η Τουρκία δεν βρίσκεται πλέον απέναντι σε μια χώρα που αντιδρά… Βρίσκεται απέναντι σε ένα σύστημα που μπορεί να απαντήσει! Μέχρι σήμερα, η Αγκυρα λειτουργούσε με τη λογική του «ελεγχόμενου ρίσκου». Κάθε NAVTEX, κάθε έξοδος ερευνητικού ή γεωτρύπανου, κάθε προκλητική δήλωση, εντασσόταν σε έναν σχεδιασμό όπου η αντίδραση των άλλων θεωρούνταν προβλέψιμη και περιορισμένη. Η παρουσία της Γαλλίας ακυρώνει αυτήν την εξίσωση. Διότι πλέον, κάθε κίνηση δεν είναι διμερής. Είναι δυνητικά ευρωπαϊκή. Και αυτό σημαίνει ότι το ρίσκο παύει να είναι ελεγχόμενο. Και εδώ βρίσκεται η ουσία! Η Αγκυρα δεν καλείται απλώς να αναθεωρήσει τακτικές, αλλά να επανεξετάσει το ίδιο το δόγμα με το οποίο επιχειρεί να επιβάλλεται στην περιοχή.
Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι απλώς μια περιοχή έντασης. Είναι ένας από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους για την Ευρώπη. Αγωγοί, θαλάσσιες οδοί, ενεργειακές διασυνδέσεις και υποθαλάσσια καλώδια δημιουργούν ένα πλέγμα συμφερόντων που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η γαλλική παρουσία λειτουργεί ως ασπίδα για αυτά τα συμφέροντα. Και αυτό μετατρέπει κάθε τουρκική αμφισβήτηση σε πρόκληση όχι μόνο προς την Ελλάδα ή την Κύπρο, αλλά προς ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σύστημα.
Ταυτόχρονα, ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, η οποία για πρώτη φορά αποκτά πιο απτό αποτύπωμα ισχύος σε μια περιοχή όπου μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε κυρίως ως οικονομικός παράγοντας. Η Ελλάδα, μέσα από τις συνεργασίες της με τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες, οικοδομεί ένα νέο περιβάλλον. Ενα περιβάλλον με στρατιωτική ισχύ, με συμμάχους, με ενεργειακές υποδομές, με προστασία και με διπλωματικές σχέσεις με επιχειρησιακή αξία! Αυτό είναι το νέο δόγμα! Η μετατροπή των συμμαχιών σε απτή αποτροπή. Και αυτό είναι που αλλάζει το παιχνίδι για την Τουρκία.
Το αδιέξοδο της Άγκυρας
Το πρόβλημα για την Τουρκία δεν είναι ότι η Ελλάδα ενισχύεται. Είναι ότι η Ελλάδα παύει να είναι μόνη. Και αυτό σημαίνει ότι κάθε κίνηση αμφισβήτησης δεν θα αντιμετωπίζεται ως διμερής κρίση, αλλά ως πιθανή πολυμερής εμπλοκή. Η τουρκική στρατηγική της «πίεσης χωρίς συνέπειες» χάνει το βασικό της πλεονέκτημα: την απουσία κόστους. Η παρουσία της Γαλλίας στην Κύπρο δεν είναι μια συγκυριακή εξέλιξη. Είναι η αρχή μιας νέας φάσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Μιας φάσης όπου η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε μέσα, αλλά σε συμμαχίες που λειτουργούν. Και αυτό οδηγεί σε μια απλή, αλλά κρίσιμη διαπίστωση: ότι η Τουρκία μπορεί να συνεχίσει να προκαλεί. Αλλά κάθε πρόκληση θα τη φέρνει όλο και πιο κοντά σε ένα κόστος που δεν θα μπορεί να ελέγξει…
