Ο ημιτελικός του Παγκοσμίου Κυπέλλου φέρνει αντιμέτωπες δύο από τις ισχυρότερες ποδοσφαιρικές σχολές του κόσμου. Πίσω όμως από τα 90 λεπτά κρύβονται αιώνες πολέμων, συμφωνιών, συνόρων και λαών που έμαθαν να ζουν ανάμεσα σε δύο κράτη.
Σπάνια ένας ποδοσφαιρικός αγώνας κουβαλά τόσο μεγάλη ιστορική αποσκευή. Ο ημιτελικός ανάμεσα στη Γαλλία και την Ισπανία δεν αφορά μόνο δύο υπερδυνάμεις του ποδοσφαίρου, αλλά δύο χώρες που εδώ και αιώνες μοιράζονται πολέμους, ειρήνες, κοινά σύνορα και λαούς που ζουν ανάμεσά τους.
Οι δύο χώρες βρίσκονται στην ίδια γωνιά της Ευρώπης, μοιράζονται σύνορα 623 χιλιομέτρων κατά μήκος των Πυρηναίων, συνεργάζονται σήμερα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, όμως η κοινή τους ιστορία είναι γεμάτη συγκρούσεις, συμβιβασμούς και ιδιαιτερότητες που επιβιώνουν μέχρι σήμερα.
Τα Πυρηναία Όρη δεν αποτέλεσαν ποτέ ένα απλό φυσικό σύνορο. Από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή υπήρξαν πέρασμα στρατών, εμπόρων, προσφύγων και πολιτισμών. Στις δύο πλευρές τους αναπτύχθηκαν κοινότητες που μιλούσαν διαφορετικές γλώσσες, αλλά διατηρούσαν κοινές παραδόσεις, οικογενειακούς δεσμούς και οικονομικές σχέσεις. Καμία άλλη μεθόριος στη δυτική Ευρώπη δεν αποτυπώνει τόσο έντονα την αντίθεση ανάμεσα στη γεωγραφία και την πολιτική.
Η ποδοσφαιρική αντιπαλότητα δεν διαθέτει το φορτίο που χαρακτηρίζει άλλα ευρωπαϊκά ντέρμπι, όπως Γερμανία – Ολλανδία ή Αγγλία – Σκωτία. Ωστόσο, πίσω από κάθε Γαλλία – Ισπανία υπάρχει ένα ιστορικό υπόβαθρο που ξεκινά πολλούς αιώνες πριν εμφανιστεί το ποδόσφαιρο.
Η Συνθήκη που άλλαξε τον χάρτη της Ευρώπης
Η σημαντικότερη καμπή στις σχέσεις των δύο χωρών ήρθε στις 7 Νοεμβρίου 1659, όταν υπογράφηκε η περίφημη Συνθήκη των Πυρηναίων (Treaty of the Pyrenees). Η συμφωνία έβαλε τέλος στον Γαλλοϊσπανικό Πόλεμο, ο οποίος αποτελούσε τμήμα του ευρύτερου Τριακονταετούς Πολέμου και είχε εξαντλήσει οικονομικά και στρατιωτικά τις δύο μοναρχίες.
Η συνθήκη δεν υπογράφηκε ούτε στο Παρίσι ούτε στη Μαδρίτη. Οι δύο πλευρές επέλεξαν ένα μικρό, ακατοίκητο νησί στον ποταμό Μπιντασόα, ακριβώς πάνω στα σύνορα: τη Νήσο των Φασιανών (Île des Faisans ή Isla de los Faisanes). Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Κανείς από τους δύο μονάρχες δεν επιθυμούσε να θεωρηθεί ότι εισέρχεται στην επικράτεια του άλλου για να διαπραγματευθεί.
Με τη συμφωνία, η Ισπανία παραχώρησε στη Γαλλία το Αρτουά, το Ρουσιγιόν, τμήματα της Φλάνδρας και αρκετές περιοχές βόρεια των Πυρηναίων, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό τα σημερινά σύνορα των δύο κρατών. Για πρώτη φορά, η οροσειρά των Πυρηναίων καθιερώθηκε ως το βασικό φυσικό και πολιτικό όριο ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η ειρήνη επισφραγίστηκε έναν χρόνο αργότερα με έναν δυναστικό γάμο. Στις 9 Ιουνίου 1660, ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ΙΔ’ παντρεύτηκε τη Μαρία Θηρεσία της Ισπανίας, κόρη του βασιλιά Φίλιππου Δ’. Στην Ευρώπη του 17ου αιώνα, οι γάμοι μεταξύ βασιλικών οικογενειών αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της διπλωματίας και συχνά είχαν μεγαλύτερη σημασία από τις ίδιες τις στρατιωτικές νίκες.
Η Συνθήκη των Πυρηναίων δεν τερμάτισε μόνο έναν πόλεμο. Δημιούργησε μια νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη, σηματοδότησε την αρχή της γαλλικής κυριαρχίας υπό τον Λουδοβίκο ΙΔ’ και άφησε πίσω της παράδοξα που επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Η ύπαρξη της ισπανικής Λιβία μέσα στη γαλλική επικράτεια και το ιδιότυπο καθεστώς της Νήσου των Φασιανών αποτελούν άμεσες συνέπειες εκείνης της συμφωνίας.
Όταν ο Ναπολέων πέρασε τους Πυρηναίους
Αν η Συνθήκη των Πυρηναίων αποτέλεσε το τέλος μιας εποχής, οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι εγκαινίασαν μια νέα περίοδο έντασης. Το 1808 ο Ναπολέων Βοναπάρτης, εκμεταλλευόμενος την πολιτική κρίση στην Ισπανία, ανάγκασε τον βασιλιά Κάρολο Δ’ και τον διάδοχο Φερδινάνδο Ζ’ να παραιτηθούν από τον θρόνο και τοποθέτησε βασιλιά της Ισπανίας τον αδελφό του, Ιωσήφ Βοναπάρτη.
Η αντίδραση υπήρξε άμεση. Στις 2 Μαΐου 1808, η εξέγερση της Μαδρίτης εναντίον των γαλλικών στρατευμάτων αποτέλεσε την απαρχή του Πολέμου της Ιβηρικής (1808-1814), μιας από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις της ναπολεόντειας περιόδου. Για πρώτη φορά η έννοια του ανταρτοπολέμου – η περίφημη guerrilla, λέξη ισπανικής προέλευσης – χρησιμοποιήθηκε σε τόσο μεγάλη κλίμακα, προκαλώντας τεράστιες απώλειες στον γαλλικό στρατό.
Οι Βρετανοί, υπό τον στρατηγό Άρθουρ Γουέλσλι, μετέπειτα δούκα του Ουέλινγκτον, συμμάχησαν με τους Ισπανούς και τους Πορτογάλους. Έπειτα από έξι χρόνια συγκρούσεων, οι γαλλικές δυνάμεις αποχώρησαν και ο Φερδινάνδος Ζ’ επέστρεψε στον θρόνο.
Η μνήμη εκείνης της περιόδου παραμένει ισχυρή στην Ισπανία. Ο πίνακας του Φρανθίσκο Γκόγια, «Η 3η Μαΐου 1808», θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα σπουδαιότερα αντιπολεμικά έργα στην ιστορία της τέχνης, αποτυπώνοντας τις εκτελέσεις Ισπανών από τα στρατεύματα του Ναπολέοντα.
Ωστόσο, η ιστορία δεν σταμάτησε εκεί. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, οι Πυρηναίοι θα αποκτούσαν ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο. Αυτή τη φορά όχι ως πέρασμα στρατών, αλλά ως δρόμος διαφυγής για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που εγκατέλειπαν την Ισπανία μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου, ενώ την ίδια στιγμή, στην καρδιά αυτών των βουνών, ένας λαός χωρίς δικό του κράτος θα συνέχιζε να ζει και στις δύο πλευρές των συνόρων: οι Βάσκοι.
Η Χώρα των Βάσκων: ένας λαός, δύο κράτη
Αν υπάρχει μία περιοχή που συμπυκνώνει καλύτερα από κάθε άλλη την ιδιαίτερη σχέση Γαλλίας και Ισπανίας, αυτή είναι η Χώρα των Βάσκων. Ένας ιστορικός και πολιτισμικός χώρος που δεν ταυτίζεται με τα κρατικά σύνορα και παραμένει μέχρι σήμερα μοιρασμένος ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η ιστορική Χώρα των Βάσκων αποτελείται από επτά επαρχίες. Οι τέσσερις βρίσκονται στην Ισπανία – Μπισκάια, Γκιπούθκοα, Άλαβα και Ναβάρα – και οι τρεις στη Γαλλία – Λαμπούρ, Κάτω Ναβάρα και Σουλ. Για χιλιάδες κατοίκους της περιοχής, η βασκική ταυτότητα δεν καθορίζεται από την υπηκοότητα. Είναι κοινή γλώσσα, κοινές παραδόσεις, κοινή ιστορία και συχνά κοινές οικογένειες, οι οποίες χωρίστηκαν από τα σύνορα αλλά όχι από την καθημερινότητά τους.
Η βασκική γλώσσα, η Euskara, θεωρείται μία από τις αρχαιότερες ζωντανές γλώσσες της Ευρώπης και δεν παρουσιάζει συγγένεια με καμία άλλη ευρωπαϊκή γλώσσα. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στη διατήρηση μιας ισχυρής πολιτισμικής ταυτότητας, η οποία επιβίωσε τόσο στη γαλλική όσο και στην ισπανική πλευρά των Πυρηναίων.
Παρά τη στενή πολιτισμική σχέση, η αντιμετώπιση των Βάσκων υπήρξε διαφορετική στα δύο κράτη. Η Ισπανία, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, αναγνώρισε την Αυτόνομη Κοινότητα της Χώρας των Βάσκων και της παραχώρησε ευρύτατες αρμοδιότητες. Η Γαλλία, αντίθετα, παρέμεινε πιστή στη συγκεντρωτική διοικητική της παράδοση και ουδέποτε δημιούργησε αυτόνομη βασκική περιφέρεια.
Η δικτατορία του Φράνκο και η απαγόρευση της βασκικής ταυτότητας
Το 1939 τα Πυρηναία απέκτησαν έναν εντελώς διαφορετικό συμβολισμό. Μετά την πτώση της Βαρκελώνης στις 26 Ιανουαρίου και την επικράτηση των εθνικιστικών δυνάμεων του Φρανθίσκο Φράνκο στον Ισπανικό Εμφύλιο, περισσότεροι από 450.000 Ρεπουμπλικανοί στρατιώτες και άμαχοι εγκατέλειπαν την Ισπανία περνώντας πεζή τα χιονισμένα περάσματα προς τη Γαλλία. Η μαζική αυτή έξοδος έμεινε στην ιστορία ως «La Retirada» (η υποχώρηση). Οι περισσότεροι οδηγήθηκαν σε πρόχειρους καταυλισμούς στη νότια Γαλλία, όπως στο Αρζελές-σιρ-Μερ, όπου οι συνθήκες διαβίωσης ήταν εξαιρετικά δύσκολες.
Τα Πυρηναία, που επί αιώνες υπήρξαν πέρασμα στρατών και πεδίο συγκρούσεων, μετατράπηκαν τότε σε δρόμο επιβίωσης για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο της κοινής ιστορικής μνήμης Γαλλίας και Ισπανίας.
Για τους Βάσκους της Ισπανίας, η πιο δύσκολη περίοδος άρχισε μετά τη νίκη του Φράνκο στον εμφύλιο. Από το 1939 έως τον θάνατό του, στις 20 Νοεμβρίου 1975, το καθεστώς επιχείρησε να επιβάλει μία ενιαία ισπανική εθνική ταυτότητα. Η δημόσια χρήση της βασκικής γλώσσας περιορίστηκε δραστικά, η διδασκαλία της απαγορεύτηκε για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ απαγορεύθηκαν ή τέθηκαν υπό αυστηρό έλεγχο βασκικοί πολιτιστικοί σύλλογοι και σύμβολα.
Ανάμεσα στα σύμβολα που βρέθηκαν στο στόχαστρο ήταν και η Ικουρίνια, η βασκική σημαία που είχαν σχεδιάσει το 1894 οι αδελφοί Σαμπίνο και Λουίς Αράνα. Η σημαία είχε συνδεθεί με το βασκικό εθνικιστικό κίνημα και το καθεστώς τη θεωρούσε απειλή για την ενότητα του κράτους.
Την ίδια περίοδο εμφανίστηκε και η ETA (Euskadi Ta Askatasuna – Χώρα των Βάσκων και Ελευθερία), οργάνωση που ιδρύθηκε το 1959 και εξελίχθηκε σε ένοπλο αυτονομιστικό κίνημα. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν πραγματοποίησε εκατοντάδες επιθέσεις, δολοφονίες και απαγωγές, προκαλώντας περισσότερους από 850 θανάτους. Η δράση της σημάδεψε τόσο την Ισπανία όσο και τη Γαλλία, καθώς για πολλά χρόνια μέλη της χρησιμοποιούσαν τη γαλλική πλευρά των Πυρηναίων ως καταφύγιο.
Είναι όμως σημαντικό να γίνει ένας διαχωρισμός. Η Ικουρίνια δεν ήταν δημιούργημα της ETA ούτε αποτελούσε σύμβολό της. Ήταν η ιστορική σημαία του βασκικού λαού και για χιλιάδες πολίτες εξέφραζε αποκλειστικά την πολιτισμική τους ταυτότητα. Μια ταυτότητα με δύο… πόδια: το ένα στα σημερινά ισπανικά εδάφη και το άλλο στα γαλλικά.
Η εικόνα που άλλαξε την Ισπανία
Λίγες ημέρες μετά τη συμπλήρωση ενός χρόνου από τον θάνατο του Φράνκο, στις 5 Δεκεμβρίου 1976, το ποδόσφαιρο έμελλε να προσφέρει μία από τις πιο ισχυρές πολιτικές εικόνες στην ιστορία της σύγχρονης Ισπανίας. Στο στάδιο «Ατότσα» του Σαν Σεμπαστιάν, η Σοσιεδάδ υποδεχόταν την Αθλέτικ Μπιλμπάο για το μεγάλο βασκικό ντέρμπι. Η χώρα βρισκόταν ακόμη στη μεταβατική περίοδο προς τη δημοκρατία και η Ικουρίνια δεν είχε ακόμη αναγνωριστεί επίσημα.
Η ιδέα γεννήθηκε στα αποδυτήρια της Σοσιεδάδ. Οι ποδοσφαιριστές πίστευαν ότι είχε έρθει η στιγμή να ζητήσουν δημόσια την αναγνώριση της βασκικής σημαίας. Δεν θα μπορούσαν όμως να το πετύχουν χωρίς τη συναίνεση των παικτών της Αθλέτικ Μπιλμπάο.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε γρήγορα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν άλλο: δεν υπήρχε διαθέσιμη σημαία. Οι περισσότερες είχαν κατασχεθεί από τις αρχές και η κατοχή τους μπορούσε ακόμη να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες.
Τότε ανέλαβε δράση ο αμυντικός της Σοσιεδάδ, Χοσέ Αντόνιο ντε λα Οθ, ο οποίος δεν βρισκόταν στην αποστολή λόγω τραυματισμού. Ζήτησε από την αδελφή του να ράψει μία καινούργια Ικουρίνια μέσα σε λίγες ώρες. Όταν η σημαία ήταν έτοιμη, την έκρυψε αρχικά στον χώρο της ρεζέρβας του αυτοκινήτου του για να περάσει τον αστυνομικό έλεγχο έξω από το γήπεδο και στη συνέχεια τη δίπλωσε κάτω από τα ρούχα του για να τη μεταφέρει στα αποδυτήρια.
Λίγο πριν από τη σέντρα, οι δύο ομάδες εμφανίστηκαν μαζί.
Μπροστά βάδιζαν οι δύο αρχηγοί, ο Ινάξιο Κορταμπαρία της Σοσιεδάδ και ο θρυλικός τερματοφύλακας Χοσέ Άνχελ Ιριμπάρ της Αθλέτικ Μπιλμπάο. Κρατούσαν από κοινού την απαγορευμένη βασκική σημαία, ενώ πίσω τους ακολουθούσαν οι υπόλοιποι 20 ποδοσφαιριστές. Οι δύο αρχηγοί έφτασαν μέχρι τη σέντρα και άπλωσαν την Ικουρίνια πάνω στον αγωνιστικό χώρο. Για μερικά δευτερόλεπτα επικράτησε σιωπή.
Αμέσως μετά, ολόκληρο το στάδιο ξέσπασε σε χειροκροτήματα. Παρά τη μεγάλη αστυνομική παρουσία, κανείς δεν επενέβη. Η εικόνα έκανε τον γύρο της Ισπανίας και εξελίχθηκε σε σύμβολο της μετάβασης από τη δικτατορία στη δημοκρατία.
Η πίεση που δημιουργήθηκε ήταν τόσο μεγάλη ώστε, μόλις 45 ημέρες αργότερα, στις 19 Ιανουαρίου 1977, η ισπανική κυβέρνηση προχώρησε στη νομιμοποίηση της Ικουρίνια. Έκτοτε, η φωτογραφία με τον Κορταμπαρία και τον Ιριμπάρ να κρατούν μαζί τη σημαία θεωρείται μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία του ισπανικού αθλητισμού. Όχι γιατί άλλαξε μόνη της τον νόμο, αλλά γιατί εξέφρασε με έναν τρόπο που κανένας πολιτικός λόγος δεν μπορούσε να αποδώσει το αίτημα μιας ολόκληρης κοινωνίας για συμφιλίωση και αναγνώριση.
Ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να προκαλεί συγκίνηση σχεδόν μισό αιώνα αργότεα. Σε μια εποχή έντονου πολιτικού διχασμού, δύο αντίπαλες ομάδες άφησαν στην άκρη το αποτέλεσμα και έστειλαν ένα κοινό μήνυμα. Και το έκαναν μέσα σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο.
Η Λιβία, η ισπανική πόλη που βρίσκεται... μέσα στη Γαλλία
Η Συνθήκη των Πυρηναίων του 1659 δεν διαμόρφωσε μόνο τα σύνορα ανάμεσα στις δύο χώρες. Δημιούργησε και μία από τις μεγαλύτερες γεωγραφικές ιδιομορφίες της Ευρώπης.
Πρόκειται για τη Λιβία (Llívia), έναν ισπανικό θύλακα περίπου 13 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ο οποίος περιβάλλεται εξ ολοκλήρου από γαλλικό έδαφος. Για να φτάσει κανείς εκεί από την υπόλοιπη Ισπανία, είναι υποχρεωμένος να περάσει… μέσα από τη Γαλλία! Η ύπαρξή της δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου λάθους στους χάρτες. Αντίθετα, οφείλεται σε μία και μόνο λέξη της Συνθήκης των Πυρηναίων.
Η συμφωνία προέβλεπε ότι η Ισπανία παραχωρούσε στη Γαλλία 33 χωριά της περιοχής της Σερδάνια. Η Λιβία, όμως, δεν θεωρούνταν χωριό. Από το 1528 είχε αναγνωριστεί επισήμως ως πόλη με βασιλικό διάταγμα του Καρόλου Ε’ και, συνεπώς, δεν περιλαμβανόταν στη λίστα των οικισμών που θα άλλαζαν κυριαρχία.
Έτσι, παρέμεινε ισπανική μέχρι σήμερα.
Η καθημερινότητα των κατοίκων εξελίσσεται χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, ιδιαίτερα μετά τη δημιουργία της Ζώνης Σένγκεν. Για αιώνες, ωστόσο, η μετακίνηση προς και από τη Λιβία αποτελούσε αντικείμενο συνεχών διαπραγματεύσεων μεταξύ Παρισιού και Μαδρίτης, ενώ ακόμη και ο δρόμος που τη συνδέει με την Ισπανία αποτέλεσε αρκετές φορές διπλωματικό ζήτημα.
Η Λιβία δεν διεκδικείται από καμία πλευρά. Είναι, όμως, μία διαρκής υπενθύμιση ότι μία διατύπωση σε μία συνθήκη του 17ου αιώνα εξακολουθεί να καθορίζει τον χάρτη της Ευρώπης.
Η Ανδόρα που γεννήθηκε από γαλλοϊσπανικό συμβιβασμό
Λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα βρίσκεται ακόμη μία ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα. Η Ανδόρα δεν είναι προϊόν ενός πολέμου ούτε αποτέλεσμα κάποιας επανάστασης. Αντίθετα, αποτελεί καρπό ενός συμβιβασμού που άντεξε στον χρόνο για περισσότερους από επτά αιώνες.
Στα τέλη του 13ου αιώνα, την κυριαρχία της περιοχής διεκδικούσαν δύο ισχυροί άρχοντες: ο επίσκοπος της Ουρζέλ, στην Καταλονία, και ο κόμης του Φουά, στη νότια Γαλλία. Αντί να συνεχίσουν τη σύγκρουση, οι δύο πλευρές υπέγραψαν στις 8 Σεπτεμβρίου 1278 το πρώτο Pareatge, μία φεουδαρχική συμφωνία συγκυριαρχίας που καθόριζε ότι καμία πλευρά δεν θα είχε αποκλειστική εξουσία στην περιοχή. Ένα δεύτερο Pareatge, το 1288, συμπλήρωσε και ενίσχυσε το καθεστώς.
Το μοντέλο αυτό επιβίωσε εντυπωσιακά μέσα στους αιώνες. Όταν τα δικαιώματα του κόμη του Φουά πέρασαν αργότερα στο γαλλικό Στέμμα και, μετά τη Γαλλική Επανάσταση, στο γαλλικό κράτος, ο αρχηγός του γαλλικού κράτους διατήρησε και τον ρόλο του συμπρίγκιπα της Ανδόρας.
Έτσι, ακόμη και σήμερα, η χώρα έχει δύο αρχηγούς κράτους: τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας και τον Καθολικό επίσκοπο της Ουρζέλ, στην Ισπανία. Είναι ίσως το μοναδικό παράδειγμα στον κόσμο όπου ένας εκλεγμένος πρόεδρος και ένας επίσκοπος μοιράζονται θεσμικά την ίδια αρχή κράτους!
Η Ανδόρα απέκτησε το πρώτο της Σύνταγμα μόλις το 1993 και έγινε μέλος των Ηνωμένων Εθνών την ίδια χρονιά, διατηρώντας ωστόσο μέχρι σήμερα το ιστορικό καθεστώς του συμπριγκιπάτου.
Το νησί που αλλάζει χώρα… δύο φορές τον χρόνο
Η πιο παράξενη, ίσως, ιστορία βρίσκεται εκεί όπου ξεκίνησαν όλα. Στον ποταμό Μπιντασόα, ανάμεσα στις πόλεις Ιρούν της Ισπανίας και Αντάι της Γαλλίας, βρίσκεται η Νήσος των Φασιανών. Έχει μήκος μόλις περίπου 200 μέτρα και πλάτος που δεν ξεπερνά τα 40. Είναι ακατοίκητη και παραμένει κλειστή για το κοινό. Κι όμως, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά σημεία στις σχέσεις των δύο χωρών.
Εκεί πραγματοποιήθηκαν οι διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη Συνθήκη των Πυρηναίων το 1659, ενώ λίγους μήνες αργότερα στο ίδιο σημείο έγινε και η επίσημη συνάντηση που προετοίμασε τον γάμο του Λουδοβίκου ΙΔ’ με τη Μαρία Θηρεσία της Ισπανίας.
Η ιστορική σημασία του νησιού διατηρείται έως σήμερα και στο διοικητικό του καθεστώς. Η Νήσος των Φασιανών αποτελεί το αρχαιότερο εν ισχύ συγκυριαρχικό έδαφος (condominium) στον κόσμο. Από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 31 Ιουλίου διοικείται από την Ισπανία, ενώ από την 1η Αυγούστου έως τις 31 Ιανουαρίου περνά στη γαλλική διοίκηση. Δύο φορές κάθε χρόνο, χωρίς τελετές και τυμπανοκρουσίες, αλλάζει απλώς... χώρα.
Περισσότερα από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα
Όταν οι διεθνείς της Γαλλίας και της Ισπανίας μπουν στον αγωνιστικό χώρο για τον ημιτελικό του Παγκοσμίου Κυπέλου, θα διεκδικούν μία θέση στον μεγάλο τελικό. Πίσω τους, όμως, θα κουβαλούν μια κοινή ιστορία που ξεπερνά τους τρεισήμισι αιώνες.
Μια ιστορία που περιλαμβάνει πολέμους, δυναστικούς γάμους, συνθήκες ειρήνης, δικτατορίες, προσφυγικά κύματα, αυτονομιστικά κινήματα, παράδοξα σύνορα και λαούς που έμαθαν να ζουν ανάμεσα σε δύο κράτη χωρίς να εγκαταλείπουν την ταυτότητά τους.
Ίσως γι' αυτό το Γαλλία – Ισπανία δεν είναι ποτέ ένας συνηθισμένος ποδοσφαιρικός αγώνας.
Είναι η συνάντηση δύο μεγάλων ποδοσφαιρικών σχολών, αλλά και δύο χωρών που εδώ και αιώνες γράφουν, παράλληλα και αντικριστά, ένα κοινό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής ιστορίας. Και κάπου ανάμεσά τους, στους πρόποδες των Πυρηναίων, εξακολουθούν να ζουν οι Βάσκοι, να στέκει η μικρή Ανδόρα, να επιμένει η ισπανική Λιβία και να αλλάζει σημαία, κάθε έξι μήνες, η Νήσος των Φασιανών…
Περισσότερες ιστορίες σαν κι αυτή, σε μια έρευνα 640 σελίδων σε μεγάλο μέγεθος, μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο «Μουντιάλ εμπιστευτικό» που κυκλοφορεί από τη Historical Quest.
