Πώς η Τουρκία παραμένει αμετακίνητη στις θέσεις της και η ελληνική αντιπολίτευση υποκριτικά παριστάνει ότι εκπλήσσεται σε κάθε νέα πρόκληση.
Τα γεγονότα της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα αποδεικνύουν ότι η μεν Τουρκία παραμένει αμετακίνητη στις θέσεις της –αν και χωρίς να ωφελείται σε κάτι πέραν των εντυπώσεων–, η δε ελληνική αντιπολίτευση υποκριτικά παριστάνει ότι εκπλήσσεται με κάθε νέα προκλητική τουρκική ενέργεια. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους!
Στις 8 Ιουνίου 2000, κατά την ομιλία του στην τελετή παράδοσης πολεμικών πλοίων στη ναυτική βάση της Μαρμαρίδας, ο Ετσεβίτ, αναφερόμενος στο Αιγαίο, έκανε λόγο για «ζωτικό πρόβλημα» της Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι… η χώρα του «έχει φυλακιστεί στις ακτές της»!
Την 1η Ιουλίου 2000, οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις μετακινούν κατά 200 μέτρα το φυλάκιό τους που βρισκόταν στη νεκρή ζώνη του χωριού Στροβίλια στην Κύπρο και λίγες ημέρες αργότερα υψώνουν τις σημαίες της Τουρκίας και του ψευδοκράτους στο εκεί προκεχωρημένο φυλάκιό τους στα Στροβίλια. Στην Ελλάδα, η είδηση πέρασε στα ψιλά.
Τον Οκτώβριο του 2000 κατά τη ΝΑΤΟϊκή άσκηση «Destined Glory», η Αγκυρα πέτυχε απαγόρευση πτήσεων πάνω από Λήμνο και Αϊ-Στράτη με το επιχείρημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Στη διάρκεια της άσκησης η Τουρκία επιχείρησε να αναχαιτίσει ελληνικά (δηλαδή ΝΑΤΟϊκά) αεροπλάνα και μάλιστα στο πλαίσιο άσκησης του ΝΑΤΟ!
Από την πλευρά του το ΝΑΤΟ (και τότε) απέφυγε να συγκρουστεί με την Τουρκία και κράτησε μακριά από τα τουρκικά εδάφη τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη. Τελικά –και μετά από μεγάλες φασαρίες στη Συμμαχία– στις 20 Οκτωβρίου, το ΝΑΤΟ υποχώρησε και κάλεσε τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη να μετάσχουν στην άσκηση πετώντας πάνω από τη Λήμνο και την Ικαρία.
Την επομένη, όμως, σημειώθηκε νέα εμπλοκή όταν ελληνικά μαχητικά παρενοχλήθηκαν με προκλητικό τρόπο από τουρκικά.
Επιπλέον, η Αγκυρα έκλεισε τον εναέριο χώρο της για κάθε ΝΑΤΟϊκό αεροσκάφος προερχόμενο από την Ελλάδα, ενώ παράλληλα ζήτησε και πέτυχε, όπως ισχυρίστηκε, από τη Συμμαχία να μην κάνει δεκτό ως εναέριο χώρο της Ελλάδας τα 10 ναυτικά μίλια, αλλά τα έξι. Η Ελλάδα αποχώρησε από την άσκηση και ζήτησε άμεση διακοπή της, υποστηρίζοντας πως δεν αποδέχεται συμπεριφορές συμμαχικού κράτους που χρησιμοποιεί τους θεσμούς, τη δομή και τις ασκήσεις της Συμμαχίας για να προωθήσει τα δικά της συμφέροντα.
Στις 29 Οκτωβρίου 2000, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μεσούτ Γιλμάζ, μιλώντας στο τουρκικό τηλεοπτικό κανάλι CNBC-E και στην εφημερίδα «Μιλιέτ» ανέφερε ότι «πρέπει να μετράς τα δάχτυλά σου ύστερα από χειραψία με την Ελλάδα»!
Στη σκιά των απειλών
Ωστόσο, τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, διαμορφώνεται η εταιρική σχέση Τουρκίας-ΕΕ. Το Κυπριακό και οι «συνοριακές διαφορές» εντάσσονται στο περίφημο κεφάλαιο «Πολιτικός διάλογος και πολιτικά κριτήρια».
Στις 5 Δεκεμβρίου 2000, επομένη της υπογραφής του κειμένου εταιρικής σχέσης Τουρκίας-ΕΕ που είχε εγκριθεί από τους υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ, βασιζόταν στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι και είχε βραχυπρόθεσμους στόχους την επίλυση του Κυπριακού και μεσοπρόθεσμους το θέμα των ελληνοτουρκικών διαφορών, ο Γιλμάζ ανέφερε ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει καν να σκεφτεί ότι το Κυπριακό μπορεί να λυθεί με μονομερή υποχώρηση της Τουρκίας! Και μια μέρα μετά, ο Ετσεβίτ δήλωνε πως το έγγραφο της εταιρικής σχέσης Τουρκίας-ΕΕ «λαμβάνει υπόψη τις ευαισθησίες της Αγκυρας στα θέματα του Αιγαίου και του Κυπριακού και είναι σύμφωνο με τα συμπεράσματα του Ελσίνκι».
Τον Φεβρουάριο του 2001, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, Οϊμέν, μιλά για κίνδυνο στρατιωτικής αναμέτρησης Ελλάδας-Τουρκίας αν η χώρα του δεν συμμετάσχει στις δομές και επιχειρήσεις της ευρωπαϊκής άμυνας. Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2001, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας και το τουρκικό ΥΠΕΞ ζητούν αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Η Αγκυρα αρνείται να επιτρέψει την πτήση ελικοπτέρου που θα μετέφερε τον Ελληνα αρχηγό ΓΕΝ στον τουρκικό ναύσταθμο του Ακσάζ, επειδή το ελικόπτερο θα απογειωνόταν από τη Ρόδο.
Η επίσκεψη ματαιώνεται
Τον Ιούλιο του 2001, ο «αδελφός» Ισμαήλ Τζεμ επαναφέρει την απαίτηση διμερούς διαλόγου για τις ελληνοτουρκικές «διαφορές» στο Αιγαίο. Τον Δεκέμβριο του 2001, στο Συμβούλιο Κορυφής του Λάακεν, τάσσονται όλοι υπέρ της Τουρκίας για τον ευρωστρατό. Το θέμα μένει ανοιχτό.
Τον Ιανουάριο του 2002, από τους ψηφιακούς χάρτες που προορίζονταν για χρήση από τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ απαλείφονται τα ελληνοτουρκικά σύνορα στο Αιγαίο, επειδή κατά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ «δεν υπάρχουν συνθήκες κοινώς αποδεκτές από τις δύο χώρες για τον καθορισμό των συνόρων στο Αιγαίο». Παρ’ όλα αυτά, το 2002 η Ελλάδα δέχθηκε να μετονομαστεί το κείμενο της Αγκυρας για τον ευρωστρατό σε κείμενο των Βρυξελλών και να περάσει αυτούσιο, με αποτέλεσμα να εξαιρεθούν Κύπρος και Αιγαίο από την ευρωάμυνα.
Το 2003, η Ελλάδα δέχθηκε τη μετονομασία των «Στενών» (Δαρδανέλια, Θάλασσα του Μαρμαρά, Βόσπορος) σε… «Τουρκικά Στενά», για να… μην ακυρωθεί, όπως ειπώθηκε, το πρόγραμμα των συμμαχικών ναυτικών δυνάμεων στη Μαύρη Θάλασσα! Τον Μάιο του 2003 διεκόπη η αεροναυτική άσκηση «Τρίαινα» λόγω εμφάνισης οπλισμένων τουρκικών αεροσκαφών και για να μη συμβεί κάποιο σοβαρό ατύχημα. Δύο μέρες μετά, οι τότε υπουργοί των Εξωτερικών Παπανδρέου και Γκιουλ συναντήθηκαν στην Κρήτη και ο δεύτερος δήλωνε… άγνοια για το παραλίγο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο!
Κόσκινο το Αιγαίο
Από τις αρχές του 2003 έως τις 4 Φεβρουαρίου της ίδιας χρονιάς, είχε καταγραφεί ο μεγαλύτερος αριθμός παραβάσεων, παραβιάσεων, παρενοχλήσεων και εμπλοκών στο Αιγαίο από το 1974. Στις 5 Μαρτίου 2003 παρενοχλήθηκε εντός του ελληνικού εναερίου χώρου το πρωθυπουργικό αεροπλάνο με επιβάτη τον Κ. Σημίτη καθ’ οδόν προς Αλεξανδρούπολη και έκτοτε το πρωθυπουργικό αεροπλάνο πετούσε στο Αιγαίο συνοδεία δύο μαχητικών. Την 1η Μαΐου 2004, η Κύπρος γίνεται πλήρες μέλος της ΕΕ (με αναστολή για τα Κατεχόμενα). Εν όψει του χαρμόσυνου γεγονότος, στις 7 Απριλίου 2004, είχαμε 50 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου. Και στις 16 Απριλίου, ημέρα των τελετών στη Στοά Αττάλου, είχαμε 70 παραβιάσεις και 11 εικονικές αερομαχίες. Και στις 17 Απριλίου είχαμε 80 παραβιάσεις. Δηλαδή κάνουν κυριολεκτικά κόσκινο το Αιγαίο!
Τον Δεκέμβριο του 2004 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία! Οι όροι που επιβάλλονται είναι πολύ σκληροί. Ουδέποτε είχαν επιβληθεί σε άλλη υπό ένταξη χώρα. Ωστόσο, το πράσινο φως άναψε! \
Τον Οκτώβριο του 2005 ξεκίνησαν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Στις 18 Δεκεμβρίου 2005, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή», ο Γκιουλ ανέφερε: «Η δήλωση της Μαδρίτης (1997) προβλέπει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να προεκτείνει τα χωρικά της ύδατα και η Τουρκία οφείλει να μην καταφύγει σε στρατιωτική λύση». Καθώς δεν σημειωνόταν καμιά αλλαγή στάσης, τον Δεκέμβριο του 2006, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε ότι 8 κεφάλαια δεν μπορούν να ανοίξουν και ότι κανένα κεφάλαιο δεν μπορεί να ανοίξει αν η Τουρκία δεν εφαρμόσει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο που την υποχρεώνει να ανοίξει λιμάνια και αεροδρόμια στην Κύπρο.
Οι αντιστάσεις Καραμανλή
Ο Κώστας Καραμανλής (υπουργοί Εξωτερικών Πέτρος Μολυβιάτης και Ντόρα Μπακογιάννη) υπήρξε ο πρωθυπουργός που περισσότερο συγκρούστηκε με την Τουρκία, φθάνοντας στο σημείο να αναβάλει, τον Νοέμβριο του 2005, προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Αγκυρα λόγω προκλητικών δηλώσεων (κυρίως όσον αφορά το Κυπριακό και τη Θράκη) και μπαράζ παραβιάσεων στο Αιγαίο. Επί των ημερών του, τον Σεπτέμβριο του 2005, εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο η αντιδήλωση της ΕΕ προς την Τουρκία για την Κύπρο, ενώ το 2005 και το 2006 υπήρξαν χρονιές διαρκούς έντασης.
Σε άρθρο του στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (2 Οκτωβρίου 2005), ο αείμνηστος καθηγητής Γ. Κασιμάτης είχε γράψει: «Η αντιδήλωση στην άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία έχει δύο πολύ σημαντικά στοιχεία που παρέχουν σοβαρή βάση ελπίδων. α) Η ΕΕ και τα κράτη-μέλη υπενθυμίζουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία κατέστη κράτος-μέλος της ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Υπογραμμίζουν ότι αναγνωρίζουν μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία ως υποκείμενο διεθνούς δικαίου. β) Η ΕΕ και τα κράτη-μέλη συμφωνούν στη σημασία της υποστήριξης των προσπαθειών του γ.γ. του ΟΗΕ να επιτύχει συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Σ.Α. και τις αρχές επί των οποίων είναι θεμελιωμένη η ΕΕ, για μια δίκαιη και διαρκή λύση που θα συμβάλει στην ειρήνη, στη σταθερότητα και στις αρμονικές σχέσεις στην περιοχή».
Αυτό δεν εμπόδισε τον Ερντογάν να δηλώσει (6/10/2005) ότι δεν πρόκειται να ανοίξουν τα λιμάνια και τα αεροδρόμια για τα κυπριακά πλοία και αεροσκάφη. Παράλληλα, οι προκλήσεις στο Αιγαίο συνεχίζονταν. Στο εορταστικό δεκαήμερο των Χριστουγέννων-Πρωτοχρονιάς είχαμε… εορταστική εισβολή 100 τουρκικών μαχητικών.
Στις 4 Απριλίου 2006 είχαμε 53 παραβιάσεις από τέσσερις τουρκικούς σχηματισμούς που είχαν περικυκλώσει τη Ρόδο. Την επομένη 28 μαχητικά παραβίασαν είκοσι φορές τον εθνικό εναέριο χώρο. Ενας σχηματισμός μπήκε από το ύψος της Σάμου και έφθασε στη Ρόδο. Εκείνες τις ημέρες η υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη πραγματοποιούσε επίσκεψη στην Κύπρο…
Παρ’ όλα αυτά, ο Κώστας Καραμανλής υπήρξε ο πρώτος Ελληνας πρωθυπουργός που τον Ιανουάριο του 2008 είχε επισκεφθεί την Τουρκία μετά από σχεδόν μισό αιώνα, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, το 1959, ταξίδεψε στη γείτονα.
Παράλληλα, ο 33ος γύρος των διερευνητικών εντολών πραγματοποιήθηκε κανονικά το 2006 στην Αγκυρα, ενώ ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, και παρά τις διαφωνίες του με την τότε κυβέρνηση, συναντήθηκε δύο φορές με τον Ερντογάν, τον Νοέμβριο του 2002 και τον Ιανουάριο του 2003.
Αργότερα, στις 6 και 7 Μαΐου 2004, ο Ερντογάν πραγματοποίησε για πρώτη φορά επίσημη επίσκεψη την Αθήνα ως πρωθυπουργός και έγινε δεκτός στο Μέγαρο Μαξίμου από τον Κώστα Καραμανλή και τη σύζυγό του, προσφέροντας ως δώρο ένα χαλί. Δύο μήνες αργότερα, ο πρώην πρωθυπουργός έγινε μάρτυρας στον πολιτικό γάμο της κόρης του Ερντογάν.
Βέβαια, όταν ο Καραμανλής αποφάσιζε το ταξίδι του στην Τουρκία το 2008, ο Γιώργος Παπανδρέου τον καλούσε να μην πάει, επειδή είχε (ξανα)ξεκινήσει ο «πόλεμος της τσιπούρας» και συνεχίζονταν οι παραβιάσεις στο Αιγαίο. Οταν μετά το ΠΑΣΟΚ ξαναβρέθηκε στην εξουσία, ως πρωθυπουργός πλέον ξαναθυμήθηκε τον παλιό του εαυτό…
