Για την ελληνική επανάσταση έχουν γραφεί πολλά. Αλήθειες, ψέματα, μισές αλήθειες, μισά ψέματα, ανακρίβειες, υπερβολές.
Ίσως, από τη Γαλλική Επανάσταση και μέχρι την Οκτωβριανή, να είναι η πιο επιδραστική επανάσταση σίγουρα στην Ευρώπη. Η επανάσταση του 1821 (αν έγινε στις 25 Μαρτίου, αν έγινε στην Αγ. Λαύρα, αν την αποκήρυξε το Πατριαρχείο και ο ανώτερος κλήρος ή όχι, μικρή σημασία έχουν, όταν δούμε το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης επανάστασης) δεν ήταν μία οποιαδήποτε επανάσταση.
Η επανάσταση των Ελλήνων ήταν εθνική, απελευθερωτική, κοινωνική και πολιτισμική και εκεί έγκειται και η μοναδικότητά της. Εθνική, γιατί οι πρωταγωνιστές της προέρχονταν από κοινή εθνική καταγωγή και συνείδηση. Τα περί αλβανικής επανάστασης και Αρβανιτών είναι απλά παιδαριώδη και μόνο για αφελείς αναθεωρητικούς του γλυκού νερού. Εξάλλου, ποια επανάσταση εξάλλου ήταν μονοεθνική; Η αποδομημένη ιστορία δεν αρέσει σε κανέναν, όπως δεν αρέσει και ο αποδομημένος μουσακάς με σπόρους τσία και σόγια αντί του κιμά.
Απελευθερωτική, γιατί μοναδικό σκοπό είχε την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό. Θα πουν πάλι οι αναθεωρητές και οι αποδομητές: οι Έλληνες είχαν προνομιακή θέση ανάμεσα στους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν οι πιο πλούσιοι, οι πιο μορφωμένοι, οι έμποροι, οι διανοούμενοι, είχαν τα καλύτερα σχολεία και τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες εκκλησίες.
Ναι, τα είχαν όλα αυτά, γιατί οι Οθωμανοί τούς τα έδωσαν, μιας και οι ίδιοι ήταν αδύνατον να ασχοληθούν με την οικονομία, το εμπόριο, τη διπλωματία και τον πολιτισμό.
Οι Έλληνες όμως επαναστάτησαν, γιατί ήξεραν καλύτερα από τον καθέναν ότι όλα αυτά τα προνόμια μπορούσαν να χαθούν με μία απλή διαταγή, με μία υπογραφή του Σουλτάνου και του πασά και οι Ελληνίδες να συρθούν σιδηροδέσμιες στα σκλαβοπάζαρα και τα χαρέμια των Οθωμανών, να εξισλαμιστούν βίαια, τα όμορφα και έξυπνα ελληνόπουλα να γίνουν ιτς ογλάν (εσωτερικοί) στις ακαδημίες των γενιτσάρων και να μην ξαναδούν τους γονείς τους, οι περιουσίες τους να κατασχεθούν και τα χωριά τους να ερημώσουν. Οι Έλληνες, λοιπόν, ήθελαν να απελευθερωθούν από τον χειρότερο ζυγό, τον οθωμανικό.
Ήταν όμως και κοινωνική επανάσταση η ελληνική, γιατί αυτομάτως οι Έλληνες εντάσσονταν στην κατώτατη τάξη των ραγιάδων, με ό,τι συνεπάγεται αυτό από πλευράς δικαιωμάτων, δικαιοσύνης, κοινωνικής εξέλιξης.
Ήταν, τέλος, και πολιτισμική, γιατί με την επανάστασή τους οι Έλληνες αντέταξαν στον οθωμανικό πολιτισμό τον ελληνικό. Επέλεξαν τον δικό τους πολιτισμό, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Και όχι μόνο. Με την Επανάσταση και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους στη συνέχεια, οι Έλληνες αναβίωσαν και διέδωσαν παντού τον μοναδικό αρχαιοελληνικό πολιτισμό, που κινδύνευε να χαθεί στην οθωμανική Ανατολή.
Οι Έλληνες έκαναν αυτό που έκαναν και δεν χωράει καμία αναθεώρηση και καμία εναλλακτική προσέγγιση και αποδόμηση. Ναι, η ελληνική επανάσταση είχε πολύ παρασκήνιο αλλά και ποια δεν είχε. Η Γαλλική, η Αμερικανική ή η Οκτωβριανή; Ναι, οι Έλληνες «έβγαλαν» στην Επανάσταση όλα τα αρνητικά της εθνικής ιδιοσυγκρασίας τους. Ναι, οι Έλληνες υπήρξαν τυχεροί και δέχτηκαν βοήθεια από τις Μ. Δυνάμεις. Ναι, η ελληνική επανάσταση δημιούργησε το κίνημα του φιλελληνισμού. Όλα τα παραπάνω δεν απομειώνουν στο ελάχιστο τη σημασία της Επανάστασης του 1821.
Ένας μικρός λαός, στη νότια άκρη της Βαλκανικής το 1821 κατάφερε το ακατόρθωτο και προκάλεσε ρίγη συγκίνησης σε όλους τους φιλελεύθερους ανθρώπους, τα φιλελεύθερα κράτη, ενέπνευσε την τέχνη και τη λογοτεχνία και δημιούργησε ιστορικό προηγούμενο για να απελευθερωθούν και άλλοι λαοί από τους δυνάστες τους.
Η συνέχειά της; Λαμπρή. Δημιουργήθηκε το πιο σύγχρονο και προοδευμένο κράτος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, το πρώτο που εισήλθε στις ευρωπαϊκές κοινότητες και αυτό που δεν τόλμησαν να αποβάλουν οι Ευρωπαίοι κατά την πρόσφατη οικονομική κρίση.
Μαύρες σελίδες, το 1922 και το 1974. Λαμπρές σελίδες, πολλές. Με τις παλινωδίες, τα λάθη, τις παραλείψεις, τις καθυστερήσεις, τις αναβολές, τον ωχαδερφισμό και τα χίλια δυο άλλα, η Ελλάδα από το 1821 και μετά είναι παρούσα παντού και πάντα. Ίσως είναι το μοναδικό κράτος αυτού του μεγέθους, που έχει να επιδείξει μία τέτοια πορεία. Ίσως γιατί το «βάθος» της και η επιδραστικότητά της είναι μοναδική.
Χρόνια πολλά, Ελλάδα. Χρόνια πολλά, Έλληνες!
