Μέχρι και στο μισό μπορούν να περιορίσουν τα πρόστιμα της Εφορίας οι φορολογούμενοι που αποδέχονται την κύρια οφειλή από φορολογικό έλεγχο, τηρώντας τις προβλεπόμενες προθεσμίες. Οι διαθέσιμες δυνατότητες είναι τέσσερις, ενώ μία ακόμη διαδικασία αφορά την εξώδικη επίλυση φορολογικών διαφορών.
Το ποσό που καλείται να πληρώσει ο ελεγχόμενος συνδέεται, επομένως, και με τον χρόνο που θα αποφασίσει να αποδεχθεί τον καταλογισμό. Όσο νωρίτερα ολοκληρωθεί η αποδοχή τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό της μείωσης προστίμου.
Συγκεκριμένα, ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει εκπτώσεις από 25% έως 50%, ανάλογα με το στάδιο της υπόθεσης. Η δήλωση υποβάλλεται ψηφιακά, μέσω της εφαρμογής της ΑΑΔΕ για την Αποδοχή Πράξεων Ελέγχου.
Για παράδειγμα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, η έγκαιρη επιλογή μπορεί να μειώσει αισθητά την επιβάρυνση. Απαραίτητη προϋπόθεση παραμένει, όμως, η αποδοχή της κύριας οφειλής και η τήρηση των όρων πληρωμής.
Όσο νωρίτερα η αποδοχή τόσο μεγαλύτερη η έκπτωση
Η διαδικασία στηρίζεται στο άρθρο 75 του ν. 5104/2024, το οποίο καθορίζει τα διαδοχικά στάδια και τα αντίστοιχα ποσοστά μείωσης.
Η ηλεκτρονική δήλωση γίνεται στο myAADE, ακολουθώντας τη διαδρομή: Εφαρμογές - Φορολογικές Υπηρεσίες - Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, άρθρο 75 ν. 5104/24. Μέσω της υπηρεσίας, ο φορολογούμενος αποδέχεται την κύρια οφειλή που προκύπτει από τον έλεγχο, ώστε να εξασφαλίσει τη μείωση του προβλεπόμενου προστίμου μετά την εμπρόθεσμη εξόφληση.
Η μεγαλύτερη έκπτωση, ύψους 50%, αφορά το πρώτο στάδιο. Το σχετικό περιθώριο ξεκινά μετά την κοινοποίηση της εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης παροχής πληροφοριών και συνδέεται με την εμπρόθεσμη, εντός των ειδικών προθεσμιών, υποβολή εκπρόθεσμης αρχικής ή τροποποιητικής δήλωσης. Η δυνατότητα αυτή προηγείται της οριστικής ολοκλήρωσης του καταλογισμού.
Μια μικρή επιχείρηση ή ένας επαγγελματίας μπορεί έτσι να περιορίσει το κόστος των κυρώσεων, εφόσον αποδέχεται τα ευρήματα και μπορεί να ανταποκριθεί στις οικονομικές υποχρεώσεις που ακολουθούν.
Φυσικά η δήλωση αποδοχής δεν αρκεί από μόνη της για να κατοχυρωθεί η έκπτωση. Απαιτούνται συγκεκριμένες καταβολές μέσα στα χρονικά όρια της διαδικασίας. Παράλληλα, η αποδοχή είναι ανέκκλητη, γεγονός που πρέπει να συνυπολογίζεται πριν από την υποβολή της.
Η έκπτωση περιορίζεται όσο προχωρά η υπόθεση
Εάν δεν αξιοποιηθεί το αρχικό στάδιο, υπάρχει δεύτερη δυνατότητα για μείωση προστίμου κατά 40%. Αφορά το διάστημα μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς και μέχρι τη λήξη της προθεσμίας για την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής.
Σε αυτή τη φάση, ο φορολογούμενος έχει πλέον ενημερωθεί για το ποσό που του καταλογίζεται. Μπορεί να αμφισβητήσει την πράξη, επιδιώκοντας την ακύρωση ή την τροποποίησή της, ή να αποδεχθεί την κύρια οφειλή και να αξιοποιήσει την έκπτωση.
Η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος μιας παρατεταμένης φορολογικής αντιδικίας. Η ηλεκτρονική προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) δεν συνεπάγεται από μόνη της δικαστικά έξοδα, χρειάζεται όμως προετοιμασία, τεκμηρίωση και χρόνο.
Η εκκρεμότητα συνεχίζεται μέχρι να εκδοθεί η απόφαση της ΔΕΔ ή να περάσει η προβλεπόμενη προθεσμία χωρίς απάντηση, οπότε προκύπτει σιωπηρή απόρριψη.
Ακόμη και τότε, παραμένει διαθέσιμη η τρίτη δυνατότητα, με έκπτωση 30% στο πρόστιμο. Η αποδοχή μπορεί να υποβληθεί μετά την κοινοποίηση της απόφασης της ΔΕΔ ή τη σιωπηρή απόρριψη, όσο παραμένει ανοιχτή η προθεσμία για δικαστική προσφυγή.
Έτσι, ο ελεγχόμενος μπορεί να επιλέξει τη διευθέτηση της οφειλής, παρότι προηγουμένως είχε αμφισβητήσει τον καταλογισμό. Το όφελος είναι μικρότερο σε σχέση με τα δύο πρώτα στάδια, εξακολουθεί όμως να μειώνει την επιβάρυνση.
Αποδοχή ακόμη και πριν από τη δικάσιμο
Η τέταρτη δυνατότητα αφορά υποθέσεις που έχουν ήδη οδηγηθεί στα διοικητικά δικαστήρια. Σε αυτό το στάδιο, η μείωση του προστίμου φτάνει το 25%.
Η αποδοχή μπορεί να γίνει μέχρι και την προηγούμενη ημέρα από την αρχικά ορισθείσα ημερομηνία συζήτησης της υπόθεσης. Πρόκειται για το τελευταίο περιθώριο αξιοποίησης της συγκεκριμένης διαδικασίας, ακόμη και λίγο πριν από τη δίκη.
Ο φορολογούμενος μπορεί επομένως να τερματίσει την αντιδικία σε προχωρημένη φάση, αποδεχόμενος την οφειλή με τη μικρότερη από τις τέσσερις προβλεπόμενες εκπτώσεις.
Οι προθεσμίες είναι καθοριστικές σε κάθε στάδιο. Αν παρέλθουν, μπορεί να χαθεί η δυνατότητα της αντίστοιχης μείωσης. Πριν από την επιλογή, χρειάζεται να υπολογιστούν η συνολική επιβάρυνση, οι απαιτούμενες πληρωμές και οι λόγοι στους οποίους στηρίζεται ενδεχόμενη αμφισβήτηση.
Η προκαταβολή και η εξόφληση σε έως 12 δόσεις
Κοινή προϋπόθεση είναι η καταβολή προκαταβολής 25% επί του κύριου φόρου, τέλους ή εισφοράς, με τους τυχόν προβλεπόμενους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής, μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής.
Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται στον κύριο φόρο και δεν σημαίνει ότι καταβάλλεται το 25% του συνολικού ποσού φόρου και προστίμων. Η διάκριση έχει σημασία για τον υπολογισμό των χρημάτων που απαιτούνται άμεσα.
Η υπόλοιπη οφειλή, όπως διαμορφώνεται μετά την προκαταβολή και τη μείωση του προστίμου, μπορεί να εξοφληθεί σε έως 12 δόσεις, σύμφωνα με την ειδική διαδικασία. Η δυνατότητα τμηματικής πληρωμής συνοδεύεται από υποχρέωση τήρησης του προγράμματος εξόφλησης.
Εάν δεν τηρηθούν οι όροι, μπορεί να χαθεί το δικαίωμα της έκπτωσης. Στην περίπτωση αυτή επανέρχεται η επιβάρυνση από το πρόστιμο, αφού ληφθούν υπόψη τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.
Η κλιμάκωση παραμένει συγκεκριμένη: 50% στο αρχικό στάδιο, 40% μετά την οριστική πράξη, 30% μετά τη ΔΕΔ και 25% όταν η διαφορά έχει φτάσει στο δικαστήριο.
Η διαδικασία αποσκοπεί στην ταχύτερη διευθέτηση των φορολογικών εκκρεμοτήτων και στον περιορισμό των υποθέσεων που συνεχίζονται δικαστικά. Στο ίδιο πλαίσιο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει αναφέρει ότι «ρόλος της Πολιτείας είναι να δίνει το χέρι και όχι να κουνάει το δάχτυλο στον πολίτη».
Η επιπλέον δυνατότητα μέσω της Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης
Πέρα από την αποδοχή πράξεων ελέγχου, λειτουργεί και η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών, για τις υποθέσεις που υπάγονται στην αρμοδιότητά της.
Με τον ν. 5313/2026, που δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2026, παρατάθηκαν οι σχετικές προθεσμίες, μέσω τροποποίησης του άρθρου 16 του ν. 4714/2020.
Η ηλεκτρονική αίτηση μπορεί να υποβληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027. Αφορά υποθέσεις που εκκρεμούν και δεν έχουν συζητηθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027.
Η παράταση καλύπτει και εκκρεμείς υποθέσεις στην Επιτροπή. Νέα αίτηση επιτρέπεται για προηγούμενες απορρίψεις λόγω τυπικών ελλείψεων, καθώς και για ματαιωθείσες ή απορριφθείσες υποθέσεις στις οποίες προέκυψαν νέα στοιχεία, νέα νομολογία ή αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου.
Η εξέταση των αιτήσεων ολοκληρώνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, ενώ τα πρακτικά εκδίδονται έως τις 31 Μαρτίου 2028. Όσες αιτήσεις δεν εξεταστούν μέχρι το τέλος του 2027 θεωρούνται σιωπηρά απορριφθείσες. Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης αποτελεί διαφορετικό μηχανισμό από τη ΔΕΔ της ΑΑΔΕ και από τη δήλωση αποδοχής του άρθρου 75. Κάθε διαδικασία έχει δικό της πεδίο εφαρμογής, προϋποθέσεις και προθεσμίες, που καθορίζουν αν μπορεί να αξιοποιηθεί για τη συγκεκριμένη φορολογική διαφορά.
