Η τραγωδία ανοιχτά της Χίου με τουλάχιστον 15 νεκρούς, μετά από σύγκρουση δουλεμπορικού σκάφους που μετέφερε παράτυπους μετανάστες με περιπολικό του Λιμενικού, δεν είναι ένα ακόμα «δυστύχημα στη θάλασσα».
Είναι μία ακόμα σκληρή απόδειξη ότι στο Ανατολικό Αιγαίο λειτουργεί μια σταθερή γραμμή διακίνησης από τα τουρκικά παράλια προς τα ελληνικά νησιά. Μια γραμμή που δεν θα μπορούσε να διαιωνίζεται χωρίς την τουρκική ανοχή, αν όχι –για να είμαστε ρεαλιστές– την κεντρική διεύθυνση της Άγκυρας!
Το συγκεκριμένο περιστατικό –υπερφορτωμένο σκάφος, χωρίς φώτα ναυσιπλοΐας, επικίνδυνοι ελιγμοί– παραπέμπει σε οργανωμένη εγκληματική δράση. Η Europol περιγράφει τη λαθροδιακίνηση μεταναστών ως δίκτυο με δομή, ρόλους, «πακέτα» μεταφοράς και υψηλή κερδοφορία. Δεν πρόκειται για αυθόρμητη μετακίνηση παράτυπων μεταναστών, αλλά για μια αγορά που πουλά διαδρομές και ζωές.
Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν διακινητές στην Τουρκία. Το ερώτημα είναι γιατί οι ίδιοι διάδρομοι χρησιμοποιούνται συστηματικά από μια χώρα με ισχυρή ακτοφυλακή, πλήρη επιτήρηση ακτών και επιχειρησιακή ικανότητα να ελέγχει τις αναχωρήσεις. Όταν μια βάρκα ξεκινά από συγκεκριμένο σημείο των μικρασιατικών ακτών, το τουρκικό κράτος είναι –πλέον του βέβαιου– ενήμερο. Και όταν δεκάδες ξεκινούν επί μήνες από τα ίδια σημεία, πρόκειται για μοτίβο!
Η εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών ως μοχλού πίεσης προς την Ευρώπη έχει ήδη καταγραφεί σε ευρωπαϊκές αναλύσεις μετά τα γεγονότα του 2020 στον Έβρο. Η λογική «ανοίγω και κλείνω τη στρόφιγγα» δεν είναι θεωρία, είναι πρακτική! Και συνδέεται άμεσα με την οικονομική διάσταση του ζητήματος.
Η ΕΕ έχει προσφέρει συνολικά 6 δισ. ευρώ μέσω του μηχανισμού στήριξης για τους πρόσφυγες στην Τουρκία. Τα χρήματα αυτά προορίζονται για δομές, κοινωνικές υπηρεσίες και σταθεροποίηση. Όμως η πραγματικότητα στο Αιγαίο δείχνει ότι η Άγκυρα διατηρεί τις ροές ως διαπραγματευτικό όπλο. Με απλά λόγια, λαμβάνει χρηματοδότηση για συνεργασία και ταυτόχρονα κρατά σε εφεδρεία το όπλο της κρίσης!
Πίσω από κάθε ναυάγιο υπάρχει μια ολόκληρη οικονομία: Στρατολόγηση, μεταφορά, «ασφαλή σπίτια», πλαστά έγγραφα, ψηφιακός συντονισμός, πληρωμές μέσω διεθνών κυκλωμάτων. Πρόκειται για σύγχρονο δουλεμπόριο με υψηλά κέρδη και χαμηλό ρίσκο για τα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας. Και το κέντρο εκκίνησης παραμένει σταθερό: τα τουρκικά παράλια.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει απλώς «ροές». Αντιμετωπίζει ένα υβριδικό εργαλείο πίεσης με γεωπολιτικό και οικονομικό υπόβαθρο. Η συζήτηση για το Μεταναστευτικό δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο «τελικό μίλι» –στο τι κάνει το Λιμενικό δηλαδή– όταν η πηγή της κρίσης βρίσκεται απέναντι και κάποιοι –όχι μόνο στην Ευρώπη– κλείνουν τα μάτια σ’ αυτό.
Υγ.: Πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι πρώτες έρευνες για τα αίτια της τραγωδίας, ξεκίνησαν επιθέσεις κατά των ανδρών και γυναικών του Λιμενικού από στελέχη κομμάτων και ορισμένες ΜΚΟ. Οφείλουν να απαντήσουν καθαρά: Προτείνουν να ανοίξουμε τα θαλάσσια και χερσαία σύνορα και να δεχόμαστε ανεξέλεγκτα χιλιάδες παράνομους μετανάστες; Να μετατραπεί η χώρα σε αποθήκη δυστυχισμένων ανθρώπων, τους οποίους εργαλειοποιεί η Τουρκία και εκμεταλλεύονται τα κυκλώματα;
Παράλληλα, δεν μπορεί να αγνοείται ότι στο παρελθόν έχουν υπάρξει έρευνες και δίκες στην Ελλάδα για υποθέσεις που αφορούσαν δράση ΜΚΟ σε σχέση με διευκόλυνση παράνομης εισόδου. Διαφάνεια και έλεγχος, ναι. Αλλά χωρίς να παραβλέπεται ο βασικός πρωταγωνιστής του προβλήματος, που είναι η Άγκυρα, η οποία ανοιγοκλείνει τη στρόφιγγα ανάλογα με τι επιδιώκει γεωπολιτικά και τροφοδοτεί την οικονομία του σύγχρονου δουλεμπορίου.
