Η «διόρθωση πορείας» στην πράσινη μετάβαση έβαλε στο επίκεντρο την εργασία, την παραγωγή και τη βιομηχανική συνοχή της Ευρώπης.
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία δεν είναι απλώς ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγικούς κλάδους της Ευρωπαϊκής Ένωσης· είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες απασχόλησης, τεχνογνωσίας και βιομηχανικής ισχύος. Η πρόσφατη ευρωπαϊκή αναθεώρηση του ρυθμιστικού πλαισίου για την πράσινη μετάβαση –στο πλαίσιο του Automotive Package– δεν αποτέλεσε υποχώρηση από τους κλιματικούς στόχους, αλλά μια συνειδητή πολιτική επιλογή προστασίας της εργασίας, της παραγωγικής βάσης του αυτοκινήτου και της κοινωνικής συνοχής.
Με εκατομμύρια θέσεις εργασίας άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένες με την αυτοκίνηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε ότι η απόλυτη μονοκαλλιέργεια τεχνολογίας και οι ασφυκτικοί χρονικοί ορίζοντες εγκυμονούσαν σοβαρούς κοινωνικούς κινδύνους. Η αναθεώρηση επαναφέρει την έννοια της τεχνολογικής ουδετερότητας, δίνει χρόνο στη βιομηχανία να προσαρμοστεί και λειτουργεί ως ανάχωμα σε μια άναρχη αποβιομηχάνιση που θα είχε άμεσο κόστος στην απασχόληση.
Χωρίς κοινωνικά σοκ
Πίσω από τους αριθμούς των εκπομπών και τα ποσοστά διείσδυσης της ηλεκτροκίνησης, υπάρχει μια πραγματικότητα λιγότερο ορατή αλλά απολύτως κρίσιμη: εργοστάσια, αλυσίδες προμηθευτών, τεχνικά επαγγέλματα και ολόκληρες περιφέρειες που εξαρτώνται από τη μετάβαση να γίνει σταδιακά, ρεαλιστικά και χωρίς κοινωνικά σοκ.
Η αυτοκινητοβιομηχανία ως εργοδότης-κλειδί
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία απασχολεί άμεσα πάνω από 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους και έμμεσα πολλαπλάσιους μέσω προμηθευτών, logistics, τεχνικών υπηρεσιών και δικτύων πώλησης. Κάθε απόφαση που επηρεάζει τον ρυθμό μετάβασης δεν είναι τεχνοκρατική· είναι βαθιά πολιτική. Η επιτάχυνση χωρίς εναλλακτικές θα σήμαινε απώλεια θέσεων εργασίας σε παραδοσιακούς τομείς χωρίς άμεση απορρόφηση σε νέους.
Η μετάβαση δεν είναι ουδέτερη κοινωνικά
Η ηλεκτροκίνηση, όσο αναγκαία κι αν είναι, απαιτεί διαφορετικές δεξιότητες, λιγότερα μηχανικά μέρη και διαφορετικές γραμμές παραγωγής. Αυτό μεταφράζεται σε λιγότερες θέσεις σε συγκεκριμένους τομείς, ειδικά σε μικρομεσαίους προμηθευτές που δεν έχουν το κεφάλαιο να μετασχηματιστούν άμεσα. Η ευρωπαϊκή αναθεώρηση αναγνώρισε αυτό το κενό και επέλεξε να το διαχειριστεί, όχι να το αγνοήσει.
Τεχνολογική ουδετερότητα ως εργαλείο πολιτικής
Η επαναφορά της τεχνολογικής ουδετερότητας δεν είναι ιδεολογική επιλογή· είναι εργαλείο προστασίας της απασχόλησης. Υβριδικά συστήματα, συνθετικά καύσιμα, βελτιωμένοι θερμικοί κινητήρες χαμηλών εκπομπών διατηρούν ενεργές γραμμές παραγωγής, διασώζουν θέσεις εργασίας και επιτρέπουν σταδιακή αναβάθμιση δεξιοτήτων αντί για βίαιη αντικατάσταση.
Ο ρόλος των κρατών-μελών και της βιομηχανικής πολιτικής
Η αναθεώρηση δίνει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη ευελιξία να στηρίξουν τη βιομηχανία τους χωρίς να παραβιάζουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αυτό μεταφράζεται σε προγράμματα κατάρτισης, σε στοχευμένες ενισχύσεις και σε χρόνο προσαρμογής για εργοστάσια που διαφορετικά θα οδηγούνταν σε κλείσιμο. Η επιλογή αυτή θωρακίζει την ευρωπαϊκή παραγωγή απέναντι σε ασιατικό και αμερικανικό ανταγωνισμό.
Απασχόληση και γεωπολιτική διάσταση
Η αυτοκινητοβιομηχανία δεν είναι μόνο οικονομικό μέγεθος· είναι και ζήτημα στρατηγικής αυτονομίας. Η μαζική απώλεια παραγωγικών θέσεων θα ενίσχυε την εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες αγορές. Η αναθεώρηση λειτουργεί ως ανάχωμα σε αυτή την εξέλιξη, διατηρώντας κρίσιμες βιομηχανικές υποδομές εντός ευρωπαϊκών συνόρων.
Η κοινωνική διάσταση της πράσινης μετάβασης
Η πολιτική ωριμότητα της ευρωπαϊκής αναθεώρησης έγκειται στο ότι αναγνωρίζει πως η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να πετύχει αν μετατραπεί σε κοινωνικό πρόβλημα. Η προστασία της απασχόλησης δεν έρχεται σε αντίθεση με το περιβάλλον· είναι προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα της ίδιας της μετάβασης.
Η Ευρώπη δεν εγκαταλείπει τη βιομηχανία της
Η ευρωπαϊκή αναθεώρηση στο Automotive Package δεν ακύρωσε στόχους· προστάτεψε ανθρώπους. Προστάτεψε θέσεις εργασίας, παραγωγική γνώση και κοινωνική συνοχή, αποδεικνύοντας ότι η πράσινη πολιτική μπορεί να είναι ταυτόχρονα φιλόδοξη και ρεαλιστική. Σε μια περίοδο έντονων γεωοικονομικών ανακατατάξεων, η επιλογή αυτή δείχνει ότι η Ευρώπη δεν εγκαταλείπει τη βιομηχανία της, αλλά τη μετασχηματίζει με πολιτική ευθύνη.
