Το πρόβλημα που ταλανίζει τη χώρα σχεδόν 30 χρόνια υποσχέθηκαν πολλοί ότι θα το λύσουν χωρίς αποτέλεσμα. Σειρά παίρνουν ο Ανδρουλάκης και ο Τσίπρας με… μαγικές λύσεις.
Αν προσπαθήσουμε να αναφέρουμε πόσες φορές έχουμε ακούσει όρκους για μείωση των τιμών από το χωράφι στο ράφι, θα χρειαστεί να γράψουμε ολόκληρη εγκυκλοπαίδεια.
Αυτόν τον καιρό το ακούμε ξανά -και μάλιστα από κόμματα και πολιτικούς που πολλές φορές στο παρελθόν έχουν υποσχεθεί μείωση των τιμών από το χωράφι στο ράφι. Με τον Αλέξη Τσίπρα να μας λέει φέτος από τη Θεσσαλονίκη ότι πρότυπο του κόμματός του είναι η Δανία και η Ολλανδία… Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Οικονομικό Δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, ο πληθωρισμός κατά την τετραετία 2000-2003 άσκησε αξιόλογη αναδιανεμητική επίδραση εις βάρος κυρίως των οικονομικά ασθενέστερων και ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων.
Οπως είχε γράψει η «Ελευθεροτυπία» στις 17 Φεβρουαρίου 2005… «Οπου φτωχός και ο πληθωρισμός του», καθώς «όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων έχει προκαλέσει στην ελληνική κοινωνία ο υψηλός πληθωρισμός την τελευταία πενταετία». Εκείνον τον μήνα, το ΙΝΚΑ μάς ενημέρωνε πως 2.039 ευρώ μηνιαίως ήταν το κόστος επιβίωσης για μια τετραμελή οικογένεια, σημειώνοντας πως οι αυξήσεις τιμών σε μια τριετία αυξήθηκαν έως 64%. Οπως έγραφαν οι εφημερίδες, «δεκαπλασιάζονται οι τιμές από το χωράφι ως το ράφι».
Τον Οκτώβριο του 2008 εκτοξεύθηκαν κατά 333% οι καταγγελίες των καταναλωτών. Εγραφαν οι εφημερίδες: «Στοιχεία-κόλαφος για την ασυδοσία και τις αθέμιτες πρακτικές στην ελληνική αγορά. Βροχή καταγγελιών για ηλεκτρονικές επικοινωνίες, λιανεμπόριο και διάφορες υπηρεσίες». Οι αυξήσεις στα ράφια έφθασαν μέχρι και 67%.
Τον ίδιο μήνα, ο «Ελεύθερος Τύπος» -31 Οκτωβρίου- έγραφε: «Πληρώνουμε στα καρτέλ 25 δισ. τον χρόνο. Ολιγοπώλια ακόμη και στις λαϊκές αγορές. Εκβιαστικές πρακτικές σε βάρος παραγωγών. Τεράστια η ψαλίδα στις τιμές από το χωράφι ως τον καταναλωτή». Τον Μάρτιο του 2009, σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Συνομοσπονδίας Αγροτικών Συνεταιρισμών Ελλάδος και του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών, τα προϊόντα έφθαναν ακριβότερα κατά 1.000% από το χωράφι στο ράφι. Ο παραγωγός πουλούσε το ρύζι προς 0,31 ευρώ το κιλό και ο καταναλωτής το αγόραζε 3,5 ευρώ.
Χωράφι και ράφι απομακρύνθηκαν και στα μνημόνια
Τον Ιούλιο του 2010, οι τιμοληψίες που έγιναν στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη της ΕΕ σε 72 είδη ευρείας κατανάλωσης, τα οποία εμπορεύονταν ελληνικές και ξένες πολυεθνικές επιχειρήσεις, έδειξαν ότι η αισχροκέρδεια ζούσε και βασίλευε στην ελληνική αγορά. Δεκαεννέα προϊόντα διετίθεντο στα ράφια στις πιο ακριβές τιμές μεταξύ των έξι χωρών που εξετάστηκαν, ενώ ακόμη 19 πωλούνταν στη δεύτερη υψηλότερη τιμή και 12 στην τρίτη πιο ακριβή.
Στις 3 Αυγούστου 2010, σύμφωνα με την «Καθημερινή», το οικογενειακό καλάθι ενός μέσου νοικοκυριού κόστιζε ακριβότερα κατά 105 ευρώ. «Μέσα σε έναν χρόνο, από 2.010 ευρώ που ξόδευε ένα μεσαίο νοικοκυριό για τις αγορές προϊόντων, τώρα για τα ίδια προϊόντα πρέπει να πληρώσει το ποσό των 2.115 ευρώ», έγραφε η εφημερίδα.
Στις 19 Αυγούστου 2010, η εφημερίδα «Το Βήμα» δημοσίευσε έρευνα της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, σύμφωνα με την οποία τα προϊόντα των πολυεθνικών ομίλων στην ελληνική αγορά παρέμεναν από τα ακριβότερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Σύμφωνα με την εφημερίδα, «όσον αφορά τις τιμές 70 προϊόντων σε έξι χώρες -Ισπανία, Γερμανία, Γαλλία, Κύπρο, Σλοβενία και Ελλάδα- η κατάσταση είναι απογοητευτική για τη χώρα μας.
»Στις περιπτώσεις που η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην πρώτη θέση, δηλαδή δεν έχει την υψηλότερη τιμή, βρίσκεται στη δεύτερη ή στην τρίτη θέση, ενώ η φθηνότερη ίσως αγορά είναι η γερμανική και ακολουθεί αυτή της Σλοβενίας».
Εγραφε το «Εθνος» στις 7 Σεπτεμβρίου 2010: «Ληστρικές τιμές στο ράφι. Ακριβότερα τα προϊόντα έως 416% στην Ελλάδα από την ΕΕ. Η χώρα μας πρωταθλήτρια Ευρώπης στην ακρίβεια, σύμφωνα με έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Καταναλωτών, που φέρνει τον τιμάριθμο στο 5,5% τον Ιούλιο έναντι 1,7% που είναι ο μέσος κοινοτικός όρος.
»Οι ειδικοί λένε ότι η αύξηση της τιμής στο πετρέλαιο θέρμανσης θα εκτινάξει τον πληθωρισμό μέχρι και στο 7,7%.
»Εμποροι και λιανοπωλητές αποκομίζουν τη μερίδα του λέοντος κατά τη διαδρομή από το χωράφι στο ράφι, καταγγέλλει συνεχώς ο γενικός διευθυντής της ΠΑΣΕΓΕΣ, Γιάννης Τσιφόρος.
»Το ψωμί πωλείται 1,60-1,70 ευρώ το κιλό, ενώ ο παραγωγός εισέπραξε για το μαλακό στάρι 0,18. Φθάνει στον καταναλωτή ακριβότερο κατά 944%. Το μερίδιο του αγρότη είναι μόλις 11% από την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Οι ανατιμήσεις ενισχύονται και με την κρατική ακρίβεια».
Αλλά τώρα το ΠΑΣΟΚ μάς… απειλεί ότι έχει τη λύση στο τσεπάκι και θα μας την ανακοινώσει ο κ. Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ. Μάλιστα, τον Ιανουάριο του 2012, αφού είχαν αποχωρήσει από τη διακυβέρνηση, πρότειναν μέτρα στην κυβέρνηση Παπαδήμου: μείωση τιμών στο ράφι μέσω αποτελεσματικού ελέγχου ενδοομιλικών συναλλαγών. Η υπερτιμολόγηση κυμαινόταν, αν και είχαμε μπει στα μνημόνια, μεταξύ 15%-20%.
Υποσχέσεις από το Ζάππειο
Στις 22 Απριλίου 2012, ο Αντώνης Σαμαράς από το Ζάππειο είχε εξαγγείλει:
«Πρώτος στόχος μας: Να μικρύνουμε το χάος ανάμεσα στις τιμές των προϊόντων από το χωράφι στο ράφι.
»Θα εγκαινιάσουμε τα δημοπρατήρια αγροτικών προϊόντων και την ηλεκτρονική αγορά τους, όπου θα εμφανίζεται η τιμή και οι προσφερόμενες ποσότητες του παραγωγού και θα μπαίνουν οι αντίστοιχες παραγγελίες των εμπόρων.
»Ο,τι ήταν μέχρι σήμερα η “λαϊκή” για τις λιανικές πωλήσεις θα είναι το δημοπρατήριο κυρίως για το χονδρικό εμπόριο.
»Οι παραγωγοί θα παίρνουν ικανοποιητική τιμή, οι καταναλωτές θα πληρώνουν λιγότερα και οι έμποροι θα βγάζουν ικανοποιητικό κέρδος, χωρίς να εκβιάζεται ούτε ο παραγωγός ούτε ο καταναλωτής.
»Θα χρειαστεί και αλλαγή στις μορφές αγροτικής εκμετάλλευσης. Από μέτρα αναδασμού μέχρι και σύγχρονες μορφές όπως η συμβολαιακή γεωργία. Και η αναβάθμιση των συνεταιρισμών που πρέπει να γίνουν παραγωγικοί.
»Θα κάνουμε τον αγρότη και τον κτηνοτρόφο επαγγελματία και επιχειρηματία. Με έμφαση στους κατ’ αποκλειστικότητα αγρότες. Και με συνεταιρισμούς που θα είναι κλαδικοί κυρίως.
»Και θα του δώσουμε απευθείας πρόσβαση στη μεταποίηση, στην τυποποίηση, στην καθετοποίηση και σε εξαγωγικές κατευθύνσεις.
»Αλλά και με φροντίδα για το κόστος τους, κυρίως το ενεργειακό κόστος και ζωοτροφές. Που σήμερα τους πνίγει.
»Αν στα επόμενα δύο χρόνια κερδίσουμε το στοίχημα της πρωτογενούς παραγωγής –της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της αλιείας– έχουμε κερδίσει το μισό στοίχημα της ανάπτυξης.
»Η Ελλάδα δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από χώρες όπως η Δανία και η Ολλανδία, σε μεταποίηση αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Αρκεί να κάνουμε ό,τι και εκείνοι. Και θα το κάνουμε.
»Οι τιμές είναι η μάχη που δεν δόθηκε τα τελευταία δύο χρόνια! Εμείς τη μάχη των τιμών θα τη δώσουμε κατά προτεραιότητα».
Τον Ιούλιο του 2012, κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων, ο κ. Σαμαράς αναφέρθηκε στα εννιά πρώτα βήματα της νέας κυβέρνησης:
«Καταπολέμηση της ακρίβειας με κάθε πρόσφορο μέτρο: σπάσιμο των καρτέλ, έλεγχος ενδοομιλικών συναλλαγών, ηλεκτρονική αγορά αγροτικών προϊόντων και δημοπρατήρια (να μικρύνει η απόσταση τιμών από το ράφι στο χωράφι) κ.λπ.».
Εφοδοι στο ράφι
Τον Σεπτέμβριο του 2012, κατά την ομιλία του στη ΔΕΘ, ο Αλέξης Τσίπρας διακήρυξε:
«Θα ελέγξουμε την αισχροκέρδεια στην αγορά γεωργικών εφοδίων και θα σπάσουμε τα ασύδοτα καρτέλ των μεσαζόντων από το χωράφι στο ράφι.
»Θα διευκολύνουμε την αυτοοργάνωση των παραγωγών για την απευθείας διάθεση των προϊόντων τους στους καταναλωτές.
»Θα επανασχεδιάσουμε την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων για την ελληνική γεωργία, από το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020, με κριτήρια εθνικά, παραγωγικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά».
Στις 26 Φεβρουαρίου 2013, ο κ. Σαμαράς ανακοίνωσε «μέτρα άμεσης απόδοσης για τους αγρότες και θεσμικές πρωτοβουλίες για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου». Οπως είχε πει, θα πρέπει να πέσει το κόστος της παραγωγής στον αγροτικό τομέα και κάθε ενίσχυση και κίνητρο θα πρέπει να πηγαίνει πλέον στους πραγματικούς παραγωγούς, ώστε να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα και να εξυγιανθεί το σύστημα από το χωράφι έως τον καταναλωτή. «Ψάχνουμε τρόπους να βοηθήσουμε τον παραγωγό άμεσα, αλλά ταυτόχρονα να του δοθούν και ευκαιρίες», είπε, αναφερόμενος στη δημιουργία του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας με κεφάλαια που ξεπερνούν τα 350 εκατομμύρια ευρώ.
Επισήμανε ταυτόχρονα ότι με την καθιέρωση βιβλίων εσόδων και εξόδων θα καταπολεμηθεί η ψαλίδα των τιμών από το χωράφι έως το ράφι και ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την καθιέρωση των αγροτικών αγορών, ώστε να μπορούν οι αγρότες να πουλάνε απευθείας.
Στις 26 Μαρτίου 2014, ο τότε υφυπουργός Ανάπτυξης, Θανάσης Σκορδάς, με αφορμή τον θόρυβο για το γάλα, εκτίμησε ότι το όφελος των καταναλωτών «μπορεί να είναι και μεγαλύτερο (από 5 λεπτά), καθώς αυτή τη στιγμή υπάρχει στο κομμάτι της διανομής και της εμπορίας του συγκεκριμένου προϊόντος ένα κόστος 6%, το οποίο οφείλεται στις επιστροφές, και ένα κόστος περίπου 15%, το οποίο οφείλεται στο συγκεκριμένο κανάλι διανομής, δηλαδή στην πώλησή του μόνο μέσω των καταστημάτων απ’ το ράφι».
Στις 13 Μαΐου 2014, κατά την επίσκεψή του στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Λέσβου, ο κ. Σαμαράς ανέφερε πως «ήδη προχωρά ο διαγωνισμός για διαδικτυακές υποδομές υψηλής ταχύτητας σε μεγάλο μέρος των αγροτικών περιοχών, προϋπολογισμού 200 εκατομμυρίων.
»Τι σημαίνει αυτό; Οτι θα ανέβει η ποιότητα ζωής, θα αναβαθμιστούν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες και θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας.
»Κυρίως θα αναβαθμιστεί η απευθείας πρόσβαση των καλλιεργητών στις αγορές, μέσα από το Διαδίκτυο, χωρίς μεσάζοντες. Αληθινή επανάσταση σε αυτό που λέγαμε από το χωράφι στο ράφι».
Τσίπρας: Το δεύτερο μέτωπο βλέπει… Δανία
Μ’ αυτά και μ’ αυτά φθάσαμε στον Σεπτέμβριο του 2026 και στις νέες υποσχέσεις Τσίπρα από τη ΔΕΘ. Είπε:
«Το δεύτερο μέτωπο είναι το ράφι. Μειώνουμε τον ΦΠΑ στο 6% για τα βασικά είδη διατροφής και υγιεινής. Εξοικονομούμε περισσότερα από 600 ευρώ τον χρόνο για κάθε νοικοκυριό.
»Θα πείτε ότι το έχετε ξαναδεί. Να μειώνεται ο φόρος και η τιμή στο ράφι να μην κουνιέται. Γι’ αυτό η μείωση συνοδεύεται υποχρεωτικά από τρία πράγματα:
»Ψηφιακό παρατηρητήριο τιμών ανά κωδικό προϊόντος – όχι μέσες τιμές, προϊόν προς προϊόν. Σε όλη την αλυσίδα από το χωράφι στο ράφι.
»Και θέσπιση ανώτατου περιθωρίου κέρδους σε κάθε κρίκο της αλυσίδας. Με μια Επιτροπή Ανταγωνισμού με χρηματοδοτική αυτοτέλεια, που θα ενεργοποιείται αμέσως όταν οι τιμές δεν υποχωρούν.
»Ετσι η ελάφρυνση θα φτάσει στο ράφι. Δεν θα χαθεί στη μεσολάβηση. Ετσι η αισχροκέρδεια θα εντοπίζεται και θα ανακόπτεται σε κάθε κρίκο της αλυσίδας».
Προσθέτοντας ότι «πρότυπό μας, οι συνεταιρισμοί της Δανίας και της Ολλανδίας που ελέγχουν όλη την αλυσίδα, από το χωράφι ως το ράφι, και παραμένουν ιδιοκτησία των παραγωγών».
Φυσικά, τίποτε από αυτά που λέει δεν ισχύει ούτε στη Δανία ούτε στην Ολλανδία…
