Μπουκάρει η Ρωσία στην Ουκρανία και διαταράσσεται η παγκόσμια διατροφική αλυσίδα, αλλά για κάποιους Έλληνες πολιτικούς είναι εύλογο το ερώτημα «τι κάνει το κράτος;».
Ρίχνει βόμβες και πυραύλους ο Τραμπ στους μουλάδες του Ιράν και ανεβαίνουν οι τιμές των καυσίμων, αλλά για την αντιπολίτευση στην πατρίδα μας φταίει η κυβέρνηση που δεν πληρώνει τα καύσιμα για όλους μας! Ο απόλυτος παραλογισμός! Ενα μοτίβο που αγνοεί μια βασική δουλειά της πολιτικής και των πολιτικών: να λένε την αλήθεια και να διαπαιδαγωγούν με τον λόγο τους και το παράδειγμά τους την κοινή γνώμη.
Βασική υποχρέωση
Ψιλά γράμματα, θα μου πείτε. Οχι, είναι βασική υποχρέωση για καθέναν που πολιτεύεται. Γιατί το κράτος δεν είναι κάτι πέρα και πάνω από την κοινωνία. Στελεχώνεται και πληρώνεται από όλους εμάς. Εμείς είμαστε το κράτος. Δεν υπάρχει ένας κουμπαράς εκεί έξω για όλα μας τα προβλήματα. Και αυτό οφείλουν όλοι να το εξηγούν στους πολίτες. Οι υποσχέσεις είναι δωρεάν για όποιον τις δίνει. Το κόστος το πληρώνει πάντα κάποιος άλλος, συνήθως ο ίδιος που χειροκροτεί.
Οταν η αντιπολίτευση ζητά να «κατέβουν οι τιμές στην αντλία», σπάνια εξηγεί από πού θα βρεθούν τα χρήματα. Θα προέλθουν από νέους φόρους, από περικοπές σε νοσοκομεία και σχολεία ή από δανεικά που θα πληρώσουν τα παιδιά μας. Το «ποιος πληρώνει;» είναι η πιο άβολη ερώτηση της ελληνικής πολιτικής, και γι’ αυτό δεν τίθεται ποτέ σε τηλεοπτικό πάνελ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ηθικό. Είναι και πρακτικό. Μια οικονομία στο μέγεθος της ελληνικής δεν ορίζει την τιμή του πετρελαίου ούτε του σιταριού. Η τιμή φτιάχνεται σε αγορές που ελέγχουν άλλοι, και όταν η γεωπολιτική πάρει φωτιά, την τιμή τη νιώθουν όλοι, από την Αθήνα ως το Βερολίνο. Η κυβέρνηση μπορεί να στηρίξει όσους πλήττονται περισσότερο, με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Αλλά δεν μπορεί να καταργήσει το Ορμούζ. Οποιος υπονοεί το αντίθετο δεν κάνει πολιτική, κάνει μαγικά τρικ, και μάλιστα με το πορτοφόλι του θεατή.
Η οριζόντια επιδότηση καυσίμων είναι το αγαπημένο παράδειγμα. Ακούγεται δίκαιη, αλλά επιδοτεί εξίσου τη νοικοκυρά με το μικρό αυτοκίνητο και τον ιδιοκτήτη του πολυτελούς τζιπ. Το κράτος δίνει έτσι σε όλους λίγα, ενώ οι ευάλωτοι χρειάζονταν πολλά. Το ξέρουν όλοι όσοι έχουν ανοίξει ποτέ πίνακα προϋπολογισμού. Το αποσιωπούν, γιατί μια στοχευμένη πολιτική δεν χωράει σε σύνθημα.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η αντιπολίτευση ασκεί κριτική. Είναι υποχρέωσή της. Αλλά είναι άλλο το «απαιτώ ένα κράτος που λειτουργεί» και άλλο το «υπόσχομαι ένα κράτος που θα πληρώσει τα πάντα». Το πρώτο είναι πολιτική. Το δεύτερο είναι δημοσιογραφικό ρεπορτάζ από τη Χώρα των Θαυμάτων. Είναι ένας άτυπος διαγωνισμός υποσχέσεων, όπου κερδίζει όποιος λέει το μεγαλύτερο ψέμα με το πιο σοβαρό ύφος. Ή με το πιο ωραίο χαμόγελο, για να περιγράψουμε και το παράπονο του Νίκου Ανδρουλάκη για το επικοινωνιακό χάρισμα του Αλέξη Τσίπρα.
Το πρόβλημα είναι πως όταν ένας πολιτικός μιλά συνεχώς στους πολίτες σαν σε παιδιά που περιμένουν χαρτζιλίκι, τους μαθαίνει να συμπεριφέρονται σαν παιδιά. Η δημοκρατία όμως προϋποθέτει ενήλικες, δηλαδή ανθρώπους που ξέρουν ότι κάθε επιλογή έχει τίμημα. Ο πολιτικός που δεν το λέει δεν είναι γενναιόδωρος, είναι δειλός. Προτιμά το χειροκρότημα της στιγμής από την εμπιστοσύνη της επόμενης δεκαετίας.
Κατά καιρούς, ο λαός μας έχει υποκύψει στις σειρήνες του λαϊκισμού και το έχει πληρώσει. Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων και της ανεξέλεγκτης ροής πληροφοριών η παιδαγωγική πλευρά της πολιτικής είναι ακόμη πιο σημαντική απ’ ό,τι στο παρελθόν. Είναι μέρος της αποστολής των πολιτικών που δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνούν.
Λόγια, λόγια, λόγια
Ούτε 1.000 ούτε 2.000, αλλά… 5.009 λέξεις ήταν το άρθρο του Γιώργου Παπανδρέου (που δόθηκε στη δημοσιότητα χθες) για την… αναθεώρηση του συντάγματος, την οποία το κόμμα του φρόντισε στην ουσία να ακυρώσει. Βέβαια, η είδηση στο άρθρο του πρώην πρωθυπουργού και πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ δεν είναι το τι λέει για το σύνταγμα, αλλά ένας μεσότιτλος που επέλεξαν οι συνεργάτες του: «Η κάλπη που έρχεται δεν ρωτά μόνο ποιος θα κυβερνήσει. Ρωτά πώς θα κυβερνηθεί η Ελλάδα».
Χωρίς διά ταύτα
Με άλλα λόγια, ο Γιώργος Παπανδρέου προσθέτει μία ακόμη παράμετρο στο «ή εμείς ή κανείς» του Αλέξη Τσίπρα και στο δόγμα Ανδρουλάκη που θέτει ως στόχο την πρωτιά έστω και με μία ψήφο για το ΠΑΣΟΚ. Για την ακρίβεια, ένα ερώτημα: ποιο θα είναι το περιεχόμενο της νέας διακυβέρνησης; Για πολλούς αυτή θα είναι και η βάση της σχεδιαζόμενης πρωτοβουλίας του να προτείνει συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων. Πιο υποψιασμένοι πολιτικοί παρατηρητές, όμως, βλέπουν ότι το περιεχόμενο θα μπορούσε να αφορά και δυνάμεις πέραν του λεγόμενου προοδευτικού τόξου. Του δημοκρατικού τόξου θα μπορούσαμε να πούμε, που είναι και ευρύτερο.
Τα βιβλία ως φόντο
Από τους εξωτερικούς χώρους και τα… περπατητά πλάνα στο γραφείο με φόντο βιβλιοθήκη. Ο λόγος για τη Θεώνη Κουφονικολάκου, η οποία για το τελευταίο βίντεο σχολιασμού της επικαιρότητας που ανέβασε επέλεξε ως φόντο μια μεγάλη συλλογή βιβλίων. Προφανώς για να αντλήσει ο λόγος της εγκυρότητα από την εικόνα. Μακάρι να ήταν τόσο απλό. Σίγουρα δεν είναι. Ειδικά όταν επιλέγονται κομμένες και ραμμένες δηλώσεις πολιτικών αντιπάλων, λες και πρόκειται για χιουμοριστική εκπομπή στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο.
