Η αντίδραση της Άγκυρας στις ελληνικές έρευνες νότια της Κρήτης δεν είναι απλώς μια ακόμη διπλωματική «ένσταση».
Είναι μια προκλητική δήλωση αναθεωρητισμού, διατυπωμένη μάλιστα αμέσως μετά τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η χρονική σύμπτωση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: Η τουρκική ηγεσία χρησιμοποιεί τον διάλογο ως «τακτικό διάλειμμα» και την πρόκληση ως «στρατηγική επιλογή».
Η εμμονή της Άγκυρας να χαρακτηρίζει «παράνομες» έρευνες, που διεξάγονται εντός περιοχών ελληνικής δικαιοδοσίας, αποκαλύπτει, ότι για την Τουρκία η έννοια της «καλής γειτονίας» προϋποθέτει την αποδοχή των δικών της διεκδικήσεων. Δηλαδή, την έμπρακτη αναγνώριση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως νέου κανόνα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι νομικές βάσεις της Ελλάδας και η τουρκική αυθαιρεσία
Η Ελλάδα δεν επικαλείται «ερμηνείες». Επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982). Και η Σύμβαση προβλέπει ρητά:
- Δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ έως 200 ναυτικά μίλια.
- Πλήρη επήρεια των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, εφόσον διαθέτουν οικονομική ζωή – κάτι που προφανώς ισχύει για την Κρήτη.
- Κυριαρχικά δικαιώματα του παράκτιου κράτους για έρευνα και εκμετάλλευση φυσικών πόρων.
Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει την UNCLOS. Αυτό όμως δεν την απαλλάσσει από τις διατάξεις που αποτελούν εθιμικό διεθνές δίκαιο, δεσμευτικό για όλα τα κράτη. Η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει μια μονομερή γεωγραφία, βάσει της οποίας μεγάλα ελληνικά νησιά «ακυρώνονται» θαλάσσια, ώστε να προκύπτει ένας τουρκικός θαλάσσιος διάδρομος από τα μικρασιατικά παράλια έως τη Λιβύη.
Εδώ εντάσσεται και το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, μια συμφωνία που παραβιάζει ευθέως τη βασική αρχή της μέσης γραμμής και αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών. Πρόκειται για πολιτικό εργαλείο και όχι για νομικό κείμενο διεθνούς κύρους.
Η στρατηγική της έντασης
Το ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η ρητορική. Είναι το μοτίβο. Κάθε φορά που διαμορφώνεται κλίμα διαλόγου, η τουρκική πλευρά επανέρχεται με δηλώσεις ή κινήσεις που επαναφέρουν τη λογική των «γκρίζων ζωνών».
Η πρόσφατη επίθεση κατά των ελληνικών ερευνών νότια της Κρήτης αποδεικνύει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει συνεννόηση επί τη βάσει κανόνων. Επιχειρεί αναθεώρηση κανόνων.
Η ενεργειακή προοπτική της Ανατολικής Μεσογείου, η ενίσχυση των ελληνοαμερικανικών συνεργασιών και η γεωστρατηγική αναβάθμιση της Ελλάδας λειτουργούν ως καταλύτης της τουρκικής επιθετικότητας. Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι χάνει έδαφος στο διεθνές πεδίο και επιλέγει να δημιουργεί τεχνητές εντάσεις ώστε να διατηρεί διαπραγματευτική πίεση.
Η ελληνική θέση είναι σαφής: Διάλογος μόνο με βάση το διεθνές δίκαιο. Όχι διάλογος υπό απειλή.
Όταν η Τουρκία βαφτίζει «παράνομο» ό,τι εδράζεται σε διεθνή συνθήκη, στην πραγματικότητα αμφισβητεί τη διεθνή έννομη τάξη. Και όταν το κάνει αμέσως μετά από συνάντηση κορυφής, στέλνει μήνυμα ότι η στρατηγική της δεν αλλάζει, απλώς εναλλάσσει τους τόνους.
Η Ελλάδα οφείλει να παραμείνει σταθερή: νομικά θωρακισμένη, διπλωματικά ενεργή, επιχειρησιακά έτοιμη. Διότι ο τουρκικός αναθεωρητισμός δεν είναι ρητορική υπερβολή. Είναι διακηρυγμένο δόγμα.
