Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας βάζει οριστικό τέλος στο όριο των εκατό μελών και θεσπίζει φορολογικά κίνητρα με βάση την ηλικία του ασφαλισμένου
Η συζήτηση για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρα μας μοιάζει συχνά με γρίφο για δυνατούς λύτες, γεμάτο τεχνικούς όρους, ποσοστά και μια μόνιμη αίσθηση αβεβαιότητας για το τι μας ξημερώνει μετά το τέλος του εργασιακού μας βίου.
Για πολλά χρόνια, ο πρώτος πυλώνας, δηλαδή η δημόσια υποχρεωτική ασφάλιση, σήκωνε όλο το βάρος, ενώ ο δεύτερος πυλώνας, αυτός της επαγγελματικής ασφάλισης, παρέμενε προνόμιο για λίγους, κυρίως για εργαζομένους σε μεγάλες πολυεθνικές ή ισχυρούς κλάδους της οικονομίας.
Αυτό το σκηνικό έρχεται τώρα να ανατρέψει εκ βάθρων το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και αναμένεται να τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση.
Πρόκειται για μια ουσιαστική προσπάθεια να αλλάξουν οι κανόνες του παιχνιδιού, καθιστώντας τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης πιο προσιτά, πιο ελκυστικά και, κυρίως, πιο δίκαια για τη μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων εργαζομένων και αυτοαπασχολούμενων.
Μέχρι σήμερα, η ίδρυση και η λειτουργία ενός τέτοιου ταμείου συνοδευόταν από έναν πολύ αυστηρό και μάλλον άκαμπτο περιορισμό, καθώς απαιτούνταν τουλάχιστον εκατό μέλη για να πάρει σάρκα και οστά. Σε μια οικονομία όπως η ελληνική, όπου σχεδόν εννέα στις δέκα επιχειρήσεις είναι μικρές ή οικογενειακές και απασχολούν λιγότερους από δέκα εργαζομένους, ο κανόνας αυτός λειτουργούσε ως αόρατο τείχος για όσους ήθελαν τα οφέλη της συμπληρωματικής αποταμίευσης.
Το νέο νομοσχέδιο, λοιπόν, σπάει αυτό το τείχος, εισάγοντας τον θεσμό των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, γνωστών και ως ταμείων-ομπρέλα, ενώ καταργεί οριστικά το όριο των εκατό μελών.
Ανοίγει το παιχνίδι
Με αυτόν τον τρόπο, επιμελητήρια, κοινωνικοί εταίροι όπως η ΓΣΕΕ και ο ΣΕΒ, αλλά και τραπεζικά ιδρύματα που διαθέτουν ήδη την τεχνογνωσία, μπορούν να δημιουργήσουν ανοιχτά ταμεία στα οποία θα μπορεί να ενταχθεί οποιοσδήποτε εργαζόμενος ή επαγγελματίας, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εταιρείας του.
Αυτή η αλλαγή δεν διευρύνει απλώς τη βάση των ασφαλισμένων, αλλά μειώνει δραστικά και το διαχειριστικό κόστος, καθώς η υποδομή μοιράζεται σε πολύ περισσότερους συμμετέχοντες.
Η πολυαναμενόμενη, ωστόσο, παρέμβαση αφορά το κομμάτι της φορολογίας, το οποίο για καιρό αποτελούσε το μεγάλο αγκάθι και την κύρια πηγή γκρίνιας στην αγορά, επειδή ο προηγούμενος νόμος είχε θεσπίσει μια κλίμακα που τιμωρούσε, κατά κάποιο τρόπο, όσους ήθελαν ή χρειαζόταν να ρευστοποιήσουν τις παροχές τους νωρίς.
Οι συντελεστές ξεκινούσαν από το τσουχτερό 20% για ασφάλιση από ένα έως πέντε έτη και μειώνονταν σταδιακά στο 15%, στο 10% και τελικά στο 5% μόνο αφού κάποιος συμπλήρωνε πάνω από 21 χρόνια εισφορών. Το νέο πλαίσιο φέρνει μια ριζική φιλοσοφική μεταστροφή αφού τα φορολογικά κίνητρα αποσυνδέονται από τα χρόνια που είναι κανείς ασφαλισμένος και συνδέονται πλέον άμεσα με την ηλικία του.
Αν και οι τελικές λεπτομέρειες βρίσκονται ακόμα υπό διαμόρφωση και ο διάλογος με τους φορείς συνεχίζεται, το επικρατέστερο σενάριο είναι ο πρώτος και βασικός συντελεστής φορολόγησης να υποχωρήσει κάτω από το 15%, κάνοντας την είσοδο και την παραμονή στα ταμεία πολύ πιο ελκυστική από την πρώτη κιόλας μέρα.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο θεσπίζει το Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, που θα προσφέρεται απευθείας από τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες και θα λειτουργεί ως το τέλειο αντίβαρο στα παραδοσιακά ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης.
Για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν ασυμμετρίες ή αθέμιτος ανταγωνισμός, το προϊόν αυτό θα διέπεται από τους ίδιους ακριβώς κανόνες λειτουργίας, θα απολαμβάνει τα ίδια φορολογικά κίνητρα και θα υπόκειται στην ίδια αυστηρή εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Μια άλλη σημαντική και άκρως πρακτική καινοτομία είναι η δυνατότητα των ταμείων να επεκταθούν πέρα από τις αμιγώς συνταξιοδοτικές παροχές, προσφέροντας στα μέλη τους προγράμματα υγείας.
Σε μια εποχή που το κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πιέζει τον οικογενειακό προϋπολογισμό, η δυνατότητα αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εξαιρετικό δίχτυ ασφαλείας.
Φυσικά, για να μην τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των ίδιων των ταμείων, τίθεται η σαφής προϋπόθεση ότι θα πρέπει να καλύπτεται πλήρως από κάποια ασφαλιστική ή αντασφαλιστική εταιρεία, ή μέσω συμβάσεων σταθερού κόστους με παρόχους υγείας.
Το σημαντικότερο είναι ότι η κάλυψη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στον άμεσα ασφαλισμένο, αλλά μπορεί να επεκταθεί και στα μέλη της οικογένειάς του, προσφέροντας μια συνολική αίσθηση σιγουριάς.
Ν. Κεραμέως: Σύγχρονο πλαίσιο
Οι παραπάνω αλλαγές δεν γίνονται σε κοινωνικό κενό, αλλά απαντούν στην πραγματική ανάγκη για εκσυγχρονισμό της οικονομίας μας και όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε και η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου και αξιόπιστου συμπληρωματικού πλαισίου που θα λειτουργεί δίπλα στον e-ΕΦΚΑ.
Με το να δίνονται κίνητρα στις επιχειρήσεις να προσφέρουν επιπλέον παροχές στους εργαζομένους τους, ενισχύεται η εργασιακή πίστη και η ικανοποίηση των ανθρώπων που παράγουν πλούτο. Ταυτόχρονα, σε μακροοικονομικό επίπεδο, η τόνωση της μακροχρόνιας αποταμίευσης των νοικοκυριών τροφοδοτεί την εθνική οικονομία με πολύτιμα κεφάλαια για επενδύσεις και ανοίγει νέες θέσεις εργασίας στον χρηματοοικονομικό κλάδο.
