Πολιτικοί παρατηρητές υποστηρίζουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται ίσως στο πιο κρίσιμο σταυροδρόμι της πολιτικής του διαδρομής.
Όχι γιατί επιστρέφει επισήμως στην πρώτη γραμμή, αλλά γιατί όλα δείχνουν ότι το πολιτικό αφήγημα που επιχειρήθηκε τον τελευταίο καιρό –ένα προσεκτικά σχεδιασμένο rebranding, με στόχο τη μεταμόρφωση του πρώην πρωθυπουργού σε θεσμικό και ώριμο ηγέτη της Αριστεράς– έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά του.
«Αποχαιρέτα το rebranding που έφυγε», σχολιάζουν δηκτικά πολιτικοί αναλυτές, επισημαίνοντας ότι η πολιτική πραγματικότητα σπάνια υπακούει σε επικοινωνιακά σχέδια μακράς πνοής.
Η επικείμενη παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη δεν είναι ένα απλό εκδοτικό γεγονός. Αντιθέτως, αποκτά έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά, καθώς συμπίπτει χρονικά με μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο, και με την εμφάνιση νέων πολιτικών παικτών που φαίνεται να απορροφούν τη δυσαρέσκεια, την αγανάκτηση και την απογοήτευση μεγάλου μέρους της κοινωνίας.
Η Θεσσαλονίκη, πόλη με βαρύ πολιτικό συμβολισμό για τον ίδιο, λειτουργεί ξανά ως επικοινωνιακό πλαίσιο μέσα στο οποίο εκπέμπονται κρίσιμα μηνύματα – είτε αυτά ειπωθούν ρητά είτε μέσω υπαινιγμών.
Κεντρικό ερώτημα που πλανάται είναι αν ο Αλέξης Τσίπρας θα επιλέξει, αυτή τη φορά, να προχωρήσει σε μια ουσιαστική αυτοκριτική για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ένα ζήτημα που εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτή πληγή για μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας – και ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα. Μέχρι σήμερα, η υπεράσπιση της συμφωνίας υπήρξε σταθερή, σχεδόν αμετακίνητη.
Ωστόσο, πολιτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι χωρίς μια ειλικρινή αποτίμηση των πολιτικών και κοινωνικών συνεπειών της κάθε προσπάθεια επαναπροσέγγισης του εκλογικού σώματος –κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα– θα παραμένει ατελής.
Η αυτοκριτική, βέβαια, δεν είναι εύκολη υπόθεση για έναν πρώην πρωθυπουργό που εξακολουθεί να έχει μια κάποια επιρροή στον αριστερό χώρο. Απαιτεί σημαντική παραδοχή λαθών, αναγνώριση ελλειμμάτων και, κυρίως, αποδοχή ότι ορισμένες επιλογές μπορεί να απέτυχαν να πείσουν ή να ενώσουν στο εσωτερικό.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το τέλος του rebranding: η εικόνα του «δικαιωμένου ηγέτη» συγκρούεται με την ανάγκη του «στοχαστικού πολιτικού».
Η πολιτική συγκυρία
Την ίδια στιγμή, η πολιτική συγκυρία επιβαρύνεται από τα υψηλά δημοσκοπικά ποσοστά που φέρεται να συγκεντρώνει ένα νέο κόμμα, με αναφορά στο όνομα Καρυστιανού.
Ένα κόμμα που, σύμφωνα με τις μετρήσεις και τις πρώτες αναλύσεις, δεν αντλεί δύναμη μόνο από την παραδοσιακή αντισυστημική δεξαμενή, αλλά κυρίως από πολίτες της Αριστεράς που δηλώνουν απογοητευμένοι από τον πολιτικό τους χώρο. Το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί, ούτε να υποτιμηθεί ως συγκυριακό ή επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
Για πολλούς πολιτικούς παρατηρητές, η άνοδος ενός νέου κόμματος αυτού του τύπου λειτουργεί ως καθρέφτης για τις αποτυχίες των παλαιότερων πολιτικών σχηματισμών – και ειδικά για εκείνους που κυβέρνησαν. Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, το μήνυμα είναι σαφές: ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας δεν πείστηκε από τη μετεξέλιξή του, ούτε αισθάνθηκε ότι εκπροσωπείται από τη «νέα» του εικόνα. Η όποια κοινωνική οργή, αντί να διοχετευτεί ξανά προς τον ίδιο, φαίνεται να αναζητά νέα πολιτικά οχήματα.
Η Θεσσαλονίκη, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια στάση στην περιοδεία ενός πρώην πρωθυπουργού-συγγραφέα. Είναι ένα πολιτικό τεστ. Θα επιλέξει ο Αλέξης Τσίπρας να μιλήσει με ειλικρίνεια για τις δύσκολες αποφάσεις της διακυβέρνησής του; Θα αναγνωρίσει ότι το πολιτικό κεφάλαιο της εποχής 2015-2019 έχει σε μεγάλο βαθμό εξαντληθεί; Ή θα παραμείνει εγκλωβισμένος σε μια αφήγηση που απευθύνεται περισσότερο στο παρελθόν παρά στο παρόν;
Το rebranding, όπως σημειώνουν έμπειροι αναλυτές, δεν αποτυγχάνει λόγω κακού σχεδιασμού. Αποτυγχάνει όταν οι κοινωνικές συνθήκες αλλάζουν ταχύτερα από την πολιτική εικόνα. Και σήμερα, οι συνθήκες δείχνουν ότι οι πολίτες ζητούν κάτι περισσότερο από έναν «διορθωμένο» Αλέξη Τσίπρα: ζητούν καθαρές κουβέντες, ξεκάθαρες θέσεις και, κυρίως, ανάληψη ευθύνης.
Σε δοκιμασία
Σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσίαση του βιβλίου του αποκτά χαρακτήρα πολιτικής εξομολόγησης – έστω κι αν δεν παρουσιαστεί έτσι επίσημα. Και ίσως τότε φανεί αν ο πρώην πρωθυπουργός είναι έτοιμος να αποχαιρετήσει οριστικά το rebranding που έφυγε και να αναμετρηθεί, χωρίς φίλτρα, με το πολιτικό του αποτύπωμα. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το πολιτικό του κεφάλαιο είναι για μία ακόμη φορά σε δοκιμασία και μάλιστα αυτή τη χρονική στιγμή υπό ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες.
Στον μικρό πια ΣΥΡΙΖΑ, τις επόμενες ώρες θα υπάρξει κοινή συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και της Πολιτικής Γραμματείας. Οι τελευταίες δημοσκοπικές αναλύσεις, που εμφανίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ εκτός Βουλής όταν γίνουν εκλογές, αναγκάζουν τον κεντρικό πυρήνα της κομματικής ηγεσίας της Κουμουνδούρου να αναζητήσει πολιτικό σωσίβιο στην πόλωση, για διάφορα θέματα της επικαιρότητας.
Πάντως, στην Κουμουνδούρου αναγνωρίζουν ότι όλο και λιγότερο ασχολούνται τα ΜΜΕ με την παραγωγή πολιτικής από την πλευρά του κόμματος, αφού το ενδιαφέρον πέφτει –όπως άλλωστε είναι λογικό– στις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα.
